Tíminn - 16.03.1996, Blaðsíða 9

Tíminn - 16.03.1996, Blaðsíða 9
Laugardagur 16. mars 1996 eða sambúðarslit, þótt óneitan- lega virðist frekar halla á þá vegna þess að uppeldið hafi meira verið í höndum móður. Meginforsendan í barnalögun- um sé hagsmunir barnsins; það foreldranna, sem sé hæfara, eigi að fá forsjána. „Forsendurnar grundvallast ekki á hvort kynið á í hlut, heldur hvoru foreldr- inu barnið er tengdara og hvort þeirra er hæfara til að sinna andlegum og líkamlegum þörf- um þess." Helgi segir að fyrirspurnir til sín gegnum Foreldralínuna gangi svolítið í bylgjum, stund- um líði dagar án þess að nokk- ur hafi samband en svo komi kúfar. Hann telur tíðni fyrir- spurna tengjast þjóðfélagsum- ræðunni eins og hún er á hverj- um tíma, en merkilegt sé að ekkert samræmi virðist vera á milli tíðni fyrirspurna sem hann fær og annríkis sálfræð- inganna sem starfa hjá For- eldralínunni. Ekki sé hægt að greina mun á milli árstíða. Grá svæði fylgja enn óvígðri sambúð I lagalegu tilliti er oft á tíðum erfiðara að eiga við óvígða sam- búð en hjóna- band. Við höfum sérstök lög um stofnun og slit hjúskapar, en þeg- ar um óvígða sambúð er að ræða þurfum við að fylgja ólögfest- um reglum. A síð- ustu árum hefur löggjafinn þó lagt sambúð að jöfnu við sambúð á mörgum sviðum, s.s. í skattalegu til- liti. Helgi sagði að lokum að yfirleitt væru viðmælend- ur hans málefna- legir. Hann fyndi lítið fyrir tauga- spennu þótt þeir sem leituðu ráð- gjafar stæðu tíð- um á mjög erfið- um tímamótum. Það má taka fram að höfuðborgarbúar eru um 80% þeirra sem hafa snúið sér til Helga í gegnum Foreldralín- una. Foreldrar óöruggir gagnvart börnum sínum Margrét Halldórsdóttir er annar tveggja sálfræöinga sem starfa við Foreldralínuna. Hún segir þá sem hringja vera fólk á öllum aldri er ber hag barna fyrir brjósti, en fyrst og fremst hringi þó foreldrar á aldrinum 20-45 ára. Þá séu dæmi um að unglingar hringi með dæmi- gerðar spurningar, m.a. þær er lúta að útivist. Margrét segir vandamál upp- alenda vera af fjölbreyttum toga, en hegðunarvandamál séu þó einna algengust. „For- eldrar eru mjög óöruggir gagn- vart börnum sínum. Við verð- um mikið vör við að foreldrar eru hikandi í sínu uppalenda- hlutverki. Fólk er hætt að treysta sínu eigin brjóstviti. Sem uppalendur erum við flest útivinnandi og við höfum minna samneyti við börnin okkar, sem gerir það að verkum að við erum mjög upptekin af að verja þeim litla tíma við eig- um með börnunum á jákvæðu nótunum. Þá hættum við gjarnan að setja þeim mörk. Svo þegar mörkin eru sett, verða viðbrögð barna okkar oft kröftug og við drögum í land með fyrirætlanir okkar. Við gleymum því oft að það eru eðlileg viðbrögð barna og ung- linga að bregðast neikvætt við mörkum." Nútímaforeldrio haldib sektarkennd Margrét segir þetta afleiðingu þess að nútímaforeldrið sé al- mennt haldið sektarkennd vegna þess litla tíma sem það verji með börnum sínum. Upp- alendum hætti til að setja samasemmerki milli þess að vera góðir og eftirgefanlegir. Aðspurð um aldur þeirra barna sem foreldrar hringja út af, segir Margrét að vandamál uppalenda byrji stundum mjög snemma, dæmi séu um að tveggja ára gömul börn séu bú- in að taka við stjórninni. Al- gengast sé þó að börnin séu 4- 12 ára. Minna sé hringt vegna hegðunarvandamála unglinga, sem sé athyglisvert. Af öðrum vanda má nefna að nokkuð er hringt vegna fíkni- efnavanda unglinga og barna. í þeim tilvikum eru viðbrögð sál- fræðinganna fyrst og fremst að vísa uppal- endum á rétta fagaðila. Til- vísanir í kerf- inu eru ein- mitt eitt af markmiðum Foreldralín- unnar. Vaktir sál- fræðinganna eru tvisvar í viku, frá 6-10 mánudags- kvöld og mið- vikudags- kvöld. Yfir- leitt er nóg að gera, að sögn Margrétar. Ólíkt því sem Helgi Birgisson lög- maður segir, er meirihluti þeirra, sem Margrét hefur sinnt, frá „Foreldrar eru mjög óöruggir gagnvart börnum sínum. Vib veröum mikid vör vib ab foreldrar eru hik- andi ísínu uppalenda- hlutverki. Fólk er haett ab treysta sínu eigin brjóstviti. Sem uppal- endur erum vib flest útivinnandi og vib höf- um minna samneyti vib börnin okkar, sem gerir þab ab verkum ab vib erum mjög upp- tekin afab verja þeim litla tíma vib eigum meb börnunum á já- kvœbu nótunum. Þá hœttum vib gjarnan ab setja þeim mörk." landsbyggð- inni. Margrét segir skýringar þess að fólk utan af landi hafi oft ekki aðgang að fagfólki og þessi þjónusta nýtist því lands- byggðinni mjög vel, enda um grænt númer að ræöa. Enginn marktækur munur sé á vanda- málum fólks utan af landi og höfuðborgarbúa. „Það, sem slær mig svolítið, er að þótt ákveðin opnun hafi orð- ið í að leita sér ráðgjafar ef vandamál koma upp, þá held ég að það sé einhver hemill á fólki þegar kemur til þess að leita úr- lausna á vandamálum sem tengjast uppeldi barna. Ef við ætlum að leita orsakanna, þá kemur einhver draugur upp hjá okkur sem segir: Það er eitthvað að mér sjálfum, ég er ekki nógu góður uppalandi. Ég vildi óska þess að foreldrar væru duglegri að leita sér ráða þegar „venju- legu" vandamálin koma upp." Margrét Halldórsdóttir sál- fræðingur sagði að lokum um það hvort þjóðin hefði verið á réttri braut í uppeldismálum að undanförnu: „Eg held að að- stæður okkar sem uppalenda séu mjög breyttar frá því sem var og það veldur því að við höfum minni tíma og aðstæður eru erf- iðari. Það koma upp ýmis vandamál nú, sem áður þekktust ekki. Það er nefnilega fjandi erf- itt að vera uppalandi þegar fólk vinnur úti og þarf að gera allt annað sem krafist er af samfélag- inu." Björn Þorláksson Táningar týna tölunni Lokastundin (Sidste time) * + Handrit: Dennis Jiirgensen Leikstjóri: Martin Schmidt Aoalhlutverk: Lene Laub Oksen, Thomas Villum (ensen, Rikke Louise Anderson, Karl Bille og Laura Drasbæk Háskólabíó Bönnub innan 16 ára Norrænir kvikmyndagerðar-- menn hafa yfirleitt ekki veriö þekktir fyrir spennu- eða hryll- KVIKMYNDIR ÖRN MARKÚSSON ingsmyndir. I kjölfar vinsælda Næturvaröarins hafa þó fylgt nokkrar slíkar. Lokastundin er Hættulegt spil Jumanji **¦* Handrit: Jonathan Hensleigh, Creg Tayl- or og Jim Strain Leikstjóri: Joe Johnston Abalhlutverk: Robin Williams, Kirsten Dunst, David Alan Crier, Bonnie Hunt, Jonathan Hyde og Bebe Neuwirth Bíóhöllin og Stjörnubíó Bönnub innan 10 ára. Jumanji dregur nafn sitt af samnefndu spili, sem gætt er yfir- náttúrulegum kröftum. í upphafi sögunnar éru tveir krakkar að spila og hverfur strákurinn. Það líða 26 ár þangað til tveir aðrir krakkar taka til við spilið og kem- ur þá strákurinn, sem hvarf í upp- hafi, til baka, en hann er þá orð- inn fullvaxta. Spilið virðist vera í beinlínusambandi við Afríku, því í hvert skipti sem teningunum er kastað ryðjast alls konar dýr, stór og smá, inn í annars friðsæla ver- öld smábæjar. Til að stöðva þennan ófögnuð verður að klára spilið, en það verður ekki gert án mikilla vandræða fyrir menn og mannvirki í bænum. Það vcrður fljótlega ljóst að að- alhlutverkið í Jumanji er í hönd- um brellumeistaranna í Holly- wood. Þeir inna verk sitt vel af hendi, eins og við var að búast. Með tölvum er dýrunum bætt inn í myndina og það er talsvert eftirminnilegt að sjá fíla- eða nas- hyrningahjaröir á hlaupum um bæinn, svo ekki sé minnst á stór- hættulega apa og skordýr á stærð við fugla. Það eru brellurnar sem gera Ju- manji að eftirminnilegri ævin- týramynd, því persónurnar eru fremur staðlaðar og litlausar. Ef hún er borin saman við Júragarð- inn, aðra kvikmynd sem byggir á sömu tæknibrellum, þá virðist formúlan vera keimlík. Þar skyggðu risaeðlurnar á allar mannlegar stjörnur, sem voru að- allega fjórar, tveir fullorðnir og tvö börn, og sú er raunin einnig í Jumanji. Það verður þó ekki ann- að sagt en að formúlan virki, því ekki er hægt annað en að heillast af ævintýralegri atburðarásinni, hraðanum og spennunni sem myndast þegar þessar fjórar aðal- persónur berjast við dýr og all- skyns ófögnuð, sem að öllu jöfnu búa í frumskógum Afríku. Jumanji er hressileg ævintýra- mynd og nokkuð eftirminnileg sem slík. Robin Williams bætir síðan við því sem á vantar með sínum skemmtilegu töktum. ein þeirra og kemur hún frá Dönum líkt og sú fyrrnefnda. Sagan er á þá leið að nokkrir krakkar eru kallaðir á fund í skólanum. Þau hafa öll átt við einhvers konar agavandamál að stríða og fljótlega eftir að þau koma á fundinn eru þau lokuð inni í skólanum. Á sjónvarps- skjá sjá þau að þau eru við- fangsefni dagsins í þættinum Lokastundinni, þar sem áhersl- an er á að sýna verstu hliðar mannJífsins. Þau eiga að þreyta próf, sem felst í að komast út úr skólanum, en það er hægara sagt en gert, því þar inni leynist geðsjúkur morðingi. Þrátt fyrir að hugmyndin að baki Lokastundarinnar sé ekki ný af nálinni og sumt í sögu- þræðinum standist ekki nána skoðun, þá ætti engum spennu- fíkli að leíðast yfir henni. Myndin er nokkurs konar blanda af April Fool's Day og Natural Born Killers, auk þess að fá eitt og annað að láni úr hryllingsmyndaflórunni. Leik- stjóranum, Martin Schmidt, tekst að halda uppi þokkalegri spennu megniö af myndinni og hann virðist kunna þá list að láta fólki bregða illilega. Krakk- arnir í aðalhlutverkunum standa sig síðan feikivel öllsöm- ul, en þau fá að vísu mismikið að spreyta sig, því einhver verö- ur að deyja í mynd sem þessari. Það er talsvert óvenjulegt að sjá danska mynd í kvikmynda- húsum hérlendis þar sem af- þreyingargildið er í fyrirrúmi frekar en annað. Lokastundin er þó ekki síðri afþreying en margar þær engilsaxnesku myndir sem sýndar eru hér á landi, þótt hún sé heldur ekki neitt stórvirki. ¦ Hester hin hórseka Fordæmd (The Scarlet Letter) •¦* Handrit: Douglas Day Stewart. Byggt á samnefndri skáldsögu Nathaniels Haw- thorne Leikstjóri: Roland Joffé Abálhlutverk: Demi Moore, Cary Old- man, Robert Duvall, joan Plowright, Ed- ward Hardwicke og Amy Wright Regnboginn Bönnub innan 16ára Þetta er ekki í fyrsta sinn sem þessi skáldsaga Nathaniels Haw- thorne um ástir Hesterar Prynne og prestsins Dimmesdale er kvik- mynduð. Það eru til nokkuð margar útgáfur, sú fyrsta frá 1926 með Lillian Gish í aðalhlutverki, þannig að það getur varla talist létt verk að koma með nýjan flöt á sögunni og feta í fótspor margra þekktra listamanna um leið. Demi Moore leikur Hester Prynne, sem kemur á undan eig- inmanni sínum í lítið samfélag frumbyggja Nýja heimsins. Ástir takast með henni og ungum presti, Arthur Dimmesdale (Old- man), og þegar hún verður ófrísk kemur trúarofstækið upp á yfir- borðið. Hún vill ekki gefa upp nafn barnsföður síns og er því látin bera rauðan staf, A fyrir hórdóm („adultery"), sér til skammar. Á meðan á þessu stendur líður Dimmesdale miklar sálarkvalir og leikar æsast þegar eiginmaðurinn, læknirinn Rpger Prynne (Duvall), birtist um síöir. Það er eitt og annað sem gerir það að verkum að Fordæmd gengur ekki alveg upp sem skyldi. Þrátt fyrir mjög vand- virknislega umgjörð, t.d. kvik- myndatöku og Ieikmynd, nær sagan aldrei verulegu flugi. Frá- sögnin er nokkuö langdregin með mörgum litíum aukasögum og -persónum, þannig að þaö er eins og menn hafi ekki verið viss- ir um hverjar helstu áherslurnar ættu að vera í handritinu. Áhorf- andinn kynnist nokkrum auka- persónum, yfirleitt vel leiknum, og allskonar aukaatriðum, sem skipta Iitlu sem engu máli þrátt fyrir að þau geti verið smekklega gerð. Það eru síðan ójöfnur í leik sem gera Fordæmd mikinn grikk, því Demi Moore veldur illa aðal- hlutverkinu. Það kann aö vísu að ¦ spila inn í að leikhópurinn er blanda af breskum og bandarísk- um leikurum og í þetta skiptið virkar það ekki nógu vel. Gary Oldman á hins vegar nokkra góða spretti í hinu aðalhlutverk- inu. Fordæmd er að flestu leyti vel gerð mynd útlitslega séð, en hún líður aðallega fyrir marga litla annmarka, þannig að heildin verður aldrei annað en miðlungs- mynd.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.