Heima er bezt - 01.12.1968, Blaðsíða 14

Þegar sýslumaður hafði gert grein fyrir ferðaáætlun
sinni, hafði Stefán bóndi orð á því, að hér væri nokkuð
djarft teflt um hávetur og allra veðra von, þótt tíðar-
farið væri stillt í bili. Sýslumaður hafði nefnilega ákveð-
ið að fara austur á Hérað styttstu leið, fara fjöll og heið-
ar og öræfi, en hirða ekkert um venjulegar ferðaleiðir.
Slíkt var vitanlega ofdirfska mikil. En svo var kapp
sýslumanns takmarkalaust, að hann hirti ekkert um
venjur annarra ferðamanna. Þeir, sem þurftu að ferð-
ast á milli landsfjórðunganna í þá daga, sættu lagi að
verða landpóstinum samferða, og gafst það venjulega
vel, þótt út af bæri í einstöku tilfellum.
Þá verður það að teljast furðulegt, að sýslumaður
skyldi vera svo fær skíðamaður, að hann treysti sér til
að leggja upp í þessa löngu og ströngu ferð. Ólíklegt
er að hann hafi kunnað nokkuð á skíðum, þegar hann
kom að Héðinshöfða. En á þessum 5 til 6 árum, sem
hann var búinn að vera sýslumaður Þingeyinga, hafði
hann farið margar ferðir á öllum árstímum um héraðið
í embættiserindum. Þá hefur hann vafalaust oft þurft
að grípa til skíðanna. En varla hefur sú æfing jafngilt
þeirri æfingu sem þeir fá sem byrja skíðaferðir á æsku-
árunum. — Og nú var sýslumaður næstum því orðinn
hálfsextugur. Það var því sízt of mælt, þótt sagt sé, að
hér hafi kjarkur og ofdirfska haft völdin. Hann ætlaði
sannarlega ekki að missa af bincrsætinu.
Morguninn eftir að Steingrímur kom að Grásíðu,
lögðu þeir sýslumaður upp í hina löngu og erfiðu ferð.
Veðrið var stillt og skíðafærið ágætt. Fóru þeir fyrst
upp allt Kelduhverfi, en beygðu síðan suður Ásheið-
ina, því að þeir ætluðu að Svínadal um 'kvöldið. Tahð
var þriggja stunda gangur í góðu færi frá efstu bæjum
í Kelduhverfi og „fram á Svínadal“, eins og komizt var
að orði þar í sveitinni. Á Svínadal bjó um þessar mund-
ir Sölvi nokkur Magnússon. Hann var efnaður bóndi,
og mátti teljast talsverður ævintýramaður. Er því rétt
að segja með örfáum orðum, hvað hann bar víða nið-
ur um dagana. Hann var Austfirðingur að ætt (mig
minnir úr Loðmundarfirði). Kvæntist dóttur efnabónda
á Jökuldal, Einars á Brú. Var kona hans því systir Stef-
áns bónda í Möðrudal, sem var lengst af með fjárflestu
bændum landsins. — í dyngjufjallagosinu mikla 1875
varð svo mikið öskufall á Héraði, að upp undir 20 bæir
lögðust í eyði á Jökuldal og Fljótsdal. En flestar þeirra
byggðust aftur, þegar askan hafði ringt niður í jörð-
ina. Sölvi bjó að Klaustursseli á Jökuldal um þessar
mundir, svo hann var einn af þeim sem flúði undan
öskunni og flutti með allt sitt bú norður á Svínadal.
Þar bjó hann 8 ár, og hefur sjálfsagt grætt, því að flest-
ir efnuðust vel á Svínadal. Arið 1883 fluttist hann að
Grímsstöðum á Fjöllum, þegar Guðmundur Árnason
fluttist þaðan að Syðra-Lóni á Langanesi. Þar bjó Sölvi
í 10 ár, eða frá 1883 til 1893. Hann hafði þar stórt bú,
stærra en landið þoldi, svo að landið blés upp og varð
víða örfoka. Þetta leiddi til þess, að bærinn var færður,
og byggður upp þar sem hann hefur staðið síðan. Þá
kaupir hann stórbýlið Reykjahlíð við Mývatn, eina víð-
lendustu jörð landsins, en bjó þar aðeins tvö ár. Þá
seldi hann Reykjahlíð, en keypti í staðinn hina víð-
frægu sauðjörð, Svartárkot, sem er syðsti bær í Bárð-
ardal, og fluttist þangað vorið 1895. Þar bjó hann 7 ár,
og er sagt að þar hafi hann efnast betur en á nokkurri
annarri jörð er hann bjó á. Árið 1902 seldi hann Svart-
árkot Þórði Flóventssyni frá Krossdal í Kelduhverfi,
en keypti í staðinn Kaupang í Kaupangssveit við Eyja-
fjörð, og þar bjó hann til æviloka, 1907. — Það sem hér
er sagt um Sölva Magnússon, er vitanlega innskot, óvið-
komandi ferðasögu sýslumannsins. En þar sem hvergi
hefur verið skrifað neitt um Sölva svo mér sé kunnugt,
fannst mér rétt að láta þessi fáu orð um hann fljóta með,
því að þetta var stórmerkilegur maður.
Þá vík ég aftur að ferðasögunni, þar sem þeir voru
komnir að Svínadal til Sölva. Hann var höfðingi mikill
og tók vel á móti gestum. Þar fengu þeir sýslumaður
og Steingrímur forkunnar góðar móttökur, enda var
það ekki á hverjum degi, að sjálfan sýslumanninn bæri
þar að garði þarna á heiðarbýlinu.
Það leyndi sér ekki, að sýslumaður var talsvert
þreyttur orðinn, en harka hans og stálvilji bannaði hon-
um að láta á því bera. Að loknum ríkulegum kvöld-
verði og fróðlegum samræðum fram að venjulegum
háttatíma, var þeim ferðafélögunum fylgt fram í stofu,
því að þar var þeim ætlað að sofa, þar sem ekki þótti
viðeigandi, að láta sjálfan sýslumanninn sofa inni í bað-
stofunni innan um allt heimilisfólkið. Það var að vísu
jafn kalt í stofunni og úti. En rúmfötin voru bæði mik-
il og hlý, svo að þeim leið vel um nóttina. Sýslumaður-
inn var orðinn talsvert þyrstur eftir gönguna, þegar
hann kom um kvöldið, svo að hann þambaði sýru-
blöndu ósleitilega. En nú kom það honum í koll. Hann
vaknaði um nóttina og fór að svipast um eftir nætur-
gagni, en fann það hvergi. Steingrímur vaknaði við
braukið í sýslumanni, svo að hann kveikti ljós og gerði
nú nákvæma leit að næturgagninu. En það bar engan
árangur. Næturgagnið hafði auðsjáanlega gleymzt. Eft-
ir mikið bölv og gauragang, kom þeim félögum saman
um, að ekki væri um neitt annað að gjöra, en að fara
út á hlað til að létta á sér. Þegar þeir komu inn aftur,
veitti sýslumaður því athygli, að hann var afar óhreinn
á fótunum. Hann leit til Steingríms í vandræðum sín-
um og sá að hann hafði smeygt sér í inniskó áður en
hann fór út, og var nú alveg hreinn á fótunum. „And-
skoti eruð þér ráðugur. Þetta hefðuð þér átt að segja
mér að gjöra,“ þrumaði sýslumaður. En Steingrímur
hló, og sagði eitthvað á þá leið, að þetta hefði hverjum
skólagengnum manni átt að vera augljóst. Sennilega
hefur sýslumaður fundið broddinn í þessu svari, því að
hann leit á hvern óskólagenginn mann með nokkurri
lítilsvirðingu, nema þá því aðeins, að þeim hinum sama
hefði tekizt að safna nokkru af jarðneskum verðmæt-
um, eða hann hefði sýnt alveg sérstök hyggindi í bú-
skap eða á öðru sviði. Hann svaraði því Steingrími
engu. En þar sem hann var fylgdarmaður, snaraði hann
sér fram í bæjardyr, náði þar í pokadruslu, þurrkaði
418 Heima er bezt