Handbók fyrir hvern mann - 01.01.1915, Blaðsíða 22

22
Við landmœlingu skiftist fetið í 10" á 10"'. 1
Hode er 10' (14,751 = 1 0 á hádegisbaug).
Landmíla er 24000 fet; sjávarmíla eða 1 vika
sjávar er 23601,96' (15 vikur = 1° á hádegisbaug).
Landfræðismíla er 23642,9245' = 0,9851 landmila
(eða r/i5° á miðjarðarlínu). Hingmannaleið er 5
mílur (= 37,6624 km.).
Fiatarmál. 1 □míla (□ = ferhyrnings eöa kvað-
rat er 10000 cngjadagsláttur á 1600 □faðma á 9
□ álnir á 4 nfet á 144 □þumlunga. Vallardag-
slátta er 900 □faðmar. Kýrvöllur er 3 dagsláttur.
1 tunna lands er 11000 □álnir. [1 □míla = 56,73832
km.2; 1 vallardagsl. = 0,319153 ha.; 1 □faðmur =
3,54614 m.2; 1 Dal. = 0,394010 m.2; 1 Dfet = 0,0985
m.2]
Teningsmál. 1 tenings- eða kubik(3)-faðmur er 27
álnir3 á 8 teningsfet á 1728 þuml.3 á 1728 línurs.
Faðmur af brenni er l/3 faðm.3. [1 faðm.3 = 6,6778
m.3; 1 al.3 = 0,24733 m.3; 1 fets = 0,03092 m.3]
Lagarmál. Eining málsins er pollur, en 32 poltar
fylla teningsfet. 1 pottur er 2 merkur eða 4 pelar;
tlaska er 3 pelar; kútur er 8 pottar; 1 fat er 4
uxahöluð á 6 anker á 39 polta. — Pottur af olíu
eða lýsi er talinn l3/4 ®, af steinolíu lJ/2 1t, af
hreinu vatni er liann 2 ®. |1 pottur = 0,96612 1.].
Tunnumál. Steinkolatunna er 170 pottar eða 8
skelfur á 22 potta = ð'/a fet3. Korntumia er 144
pottar eða 8 skeifur á 18 potta = l1/* fet3 (=
1,3912 hl.). Eftir henni er mælt korn, aldin, salt,
krít, kalk o. 11. Öltunna er 136 pottar = 41/* fet3
(= 1,3139 lil.). líftir henni mælist öl, mjöi, smjör,
olía, lýsi, tólg, kjöt, fiskur, sápa o. II. Brennivíns-
tunna er 120 pottar = 33/., fet3 (= 1,1593 hl.). Eftir
lienni er mælt hrennivín og tjara. Síldarlunna er
112 pottar = 3'/2 fet1. Tunna a/ sm/öri og annari
fciti á að vega 224.