Jörð - 01.08.1942, Page 39

öðrum en hrekkvisinni. Hann gefur í skyn, að hann hafi
verið ræðuskörungur lítill, verið auðugur af öllu, sem til
hús heyrir, nema bókum, „af þeim var hann ekki ríkari en
millum húsgangs og bjargálna", bætir hann glettnislega við.
En síðan heldur hann áfram: „Luku samt allir upp einum
munni um það, að ekki þyrfti að frýja manninum vits,“ og
kveður hann í viðskiptum hafa unnizt á við þá, sem fleiri áttu
bækurnar. Lýsing „Manns og konu“ á Sigvalda presti kemur
því nákvæmlega héim við lýsing heimildarkonu minnar á
presti þeim, er talinn er fyrirmynd hins þjóðkunna kenni-
nianns sögunnar......
Menn hafa nú séð nokkur sýnishorn þess, hvernig sögu-
hetjur Jóns Thoroddsens eru til orðnar, hve nærri hann
heggur fyrir-myndum, sínum.......
Alkunna er það, að prestur sá hinn vestfirzki, er Sigvaldi
l'lerkur er gerður í líkingu við, ginnti jörð af manni. Er sögð
af því falleg saga, hversu sýslumanni einum tókst með
drengilegri slægð að ónýta þau kaup....
í „Manni og konu“ stelur Sigvaldi prestur bréfum og skrif-
ar annað í staðinn, undir nafni Þórdísar í Hlíð. Án efa flýg-
lu' mörgum i hug, er þeir athuga þetta: Þetta er ekki skálda-
smið ein. Það er einhver fótur fyrir þessu..
Hann lýsir fáskrúðugu og lítilsigldu fólki, fullorðnum
hörnum. Sögukappar lians geta sofið vært fyrir andlegum
0l'óa. Þeir eru lítt lmeigðir fyrir bókmennt, drengirnir ]ieir.
Enginn þeirra er hugsandi maður. Þeir sitja neðarlega í neðsta
hekk menningarinnar.“
ÖKÓLAMEISTARI er talinn fræðimaður mikill og er það;
^ jafnframt góður maður. En ekki tel ég, að hann liafi
gengið vísindalega til verks, þegar liann samdi þetta. Eða
övað finnst lesandanum?
Eg gæti með töluverðum rökum fullyrt, að skólameistari, ef
'iann hefði verið upp á þeim tímum, hefði verið fyrirmynd
'°ns Thoroddsen að Gróu á Leiti í „Pilti og stúlku“.
Athugum fyrgreind ummæli skólameistara i áminnstri
Skírnisgrein, er hann segir: „Alkunna er, að prestur sá hinn
JÖRÐ 165