Jörð - 01.08.1942, Blaðsíða 65

| ANDLEG VIÐHORF
Bókstafurinn og andinn
SÍÐASTA liefti „Ganglera“, timarits íslandsdeildar Guðspekifé-
lagsins, flytur erindi eflir ritstjórann, Gretar Fells, með ofan-
greindri yfirskrift. Uin efni þess segir ritstjórinn á öðrum stað
í heftinu, a'ð þar sé uni að ræða „alger aðalatriði“ i skilningi trúar-
hragða. Og er það sizt fjarri sanni. En með því að erindið gefur
auk þess nokkur sérstök tilefni til athugasemda og rökræðu frá
kirkjulegri hlið, vill JÖRÐ vikja lítið eitt að einu mikilvægu at-
i'iði þess.
Uppistaða erindisins er, að tákn og líkingar séu helztu skýr-
ingartæki trúarbragða, „óhjákvæmilegt, þegar um er að ræða rök
tilverunnar og eilifðarmálin“, og telur höf. það „eina aðalorsök
hins mikla fráhvarfs", að trúarbrögðin hafi „steinrunnið“ í „bók-
slafs“meðferð „óinnblásinna“ manna. Þetta mun allt mála sannasl.
I Ijósi þessara sanninda verður það því að vissu leyti óvænt, og
víirla samrímanlegt þeim, er höf. fer að bera saman guðshugmynd-
lr „eingyðistrúar“ og „algyðistrúar" og talar um hina fyrrnefndu
sem vanþroskaða i samanburði við hiná síðarnefndu. Guð sé tal-
hm „persónulegur" og „greindur frá .... því, sem hann á að hafa
slcapað". Mejra að segja sé hann talinn „karlkyns“ (sbr. boðskap
•lesú Krists um Föðurinn). Hins vegar liafi þó ýmsir kristnir spelc-
mgar, eins og t. d. sr. Helgi Hálfdánarson í barnalærdóinskver-
>nu, slcilið, að Guð muni vera „ópersónulegur" andi.
Með þessu, og frekari umræðu sinni að þvi lútandi, snýst höf.
skyndilega, og vafalaust óafvitandi, þvert á móti því, er hann hóf
’nál sitt með. Hann ræðst á likingamálið, sem notað er um hinn „ótalc-
niarkaða“, eilifa anda, til þess að gera mönnunum hann aðgengi-
legan. Líkingamál þetta er trúartileinlcun mannsins liið sama og
nieltingarvökvarnir eru líkamlegri næringu hans. Hugtakið „óper-
sónulegur Guð“ er algerlega heimspekilegt (að elcki sé sagt ger-
samlega óskiljanlegt) — m.ö.o. svo langt frá skáldlegri líkingu, sem
franiast má verða. Vera má, að það sé gott til alhliða tileinkunar
að réyna — en af hversu veikum mætti! — að setja sér fyrir sjónir
°‘nnig þessa harðbókstaflegu heimspekiskýringu á guðdóminum.
hvílíkur steinn i andlegan maga neytandans út af fyrir sig —
°f ekki yrði breytt í brauð við lílcing Jesú: Faðir — þessa æðstu
°8 sönnustu og frjóustu allra líkinga — þenna eilífa fagnaðar-
hoðskap!
Andspænis hinni „persónulegu" guðshugmynd setur höf. svo hina
Jörð 191