Sjómannadagsblaðið - 01.06.1976, Blaðsíða 19

Inn-
siglingin
til að þeir hafi verið með líkum hætti
og annarsstaðar við sjávarsíðuna,
sjóróðrar og kvikfjárrækt. Sé á hinn
bóginn gripið til þess að geta í eyð-
urnar, tekur varla betra við. Stöðum
einsog Grindavík, mannlífi forn-
manna þar yrði betur lýst í tónverki
eða ljóði. Einu má þó slá föstu, að
þar hefur fólk búið allar götur síðan
og þvílíku ástfóstri hafa menn tekið
við þennan stað, að búseta hefur
aldrei niður fallið.
Til er örstutt lýsing á Grindavík,
rituðu fyrir meir en fjórum áratug-
um af norðlenskum bónda, Jóni
Sigurðssyni á Ystafelli en hún
hljóðar svo:
„Grindavík er sunnan á (Reykja-
nes) skaganum vestanverðum og
mjög langt er til næstu byggða. Þar
er haglendi nokkurt, en engjar eru
litlar. Hraun ganga allsstaðar í sjó
fram, með smáhöfðum og vogum á
milli, en ofanvið byggðina mörg
smáfell og núpar. Þykir fagurt í
Grindavík. Bæir standa hér í þorp-
um margir saman, þar sem helst eru
lendingar. Er útræði aðalbjargræði
manna, þó að brim séu mikil og
nægð af skerjum og boðum fyrir
landi. Þó eiga Grindvíkingar all-
margt sauðfjár.
Oft rekur dauðan fisk í Grindavik.
Eru brimin svo sterk, að fiskar ráða
ekki ferðum sínum á grunnsævi, og
rotast á boðum og skerjum. Eitt sinn
t.d. urðu fjörur rauðar af karfa eftir
stórbrim. Slíkur reki var algengur
víða sunnanlands.
Skálholtsbiskupar höfðu öldum
saman aðalútræði úr Grindavík. Svo
voru þeir voldugir, að þeir fengu þar
kaupstað settan vegna skreiðar
Þessi mynd er tekin þar sem nú er innsiglingin í Grindavíkurhöfn. Því myndu fáir
trúa að nú sigla þarna um 2000 Iesta skip. Myndin er tekin árið 1939 af Einari
Einarssyni og sýnir hvernig byrjað var að grafa rennuna inn í Hópið. Um þetta
segir Tómas Þorvaldsson á þessa leið í Sveitastjórnarmálum: „Sumarið 1939 var
verið að vinna fyrir fjárveitingu, sem fékkst til lendingarbóta á Járngerðarstaða-
vík. Verkið varð dýrar en ætlað var, og m.a. kom þar til svokallað sexauramál, sem
var vísitöluuppbót á kaup. Yfirverkstjórinn var úr Reykjavík, en honum til að-
stoðar var faðir minn, Þorvaldur Klemensson, og kom það stundum í hans hlut að
fara með flokkinn til vinnu. Dag einn, þegar verkstjórinn var forfallaður, fór
flokkurinn á stórstraumsfjöru með þau verkfæri, sem menn höfðu í höndum, og
byrjuðu að grafa í kambinn. Grafið var, þar sem malarkamburinn milli Hópsins
og sjávar var lægstur, og hét þar Barnaós. Verkfærin voru haki og skófla, og öllu
efni, sem upp kom, var ekið á hjólbörum eftir sliskjum upp á kambinn. Undir
malarkambinum var moldarbakki, og unnu þá tveir menn með sömu skóflunni,
með þeim hætti, að annar stakk, en hinn dró upp með bandi, sem fest var niður við
skóflublaðið. Þá var notuð spiss-skófla með löngu skafti. Eftir sumarið gátu bát-
arnir flotið inn um hálffallinn sjó, og varð þá úr sögunni hin erfiða setning bátanna
upp í naustin, því að þeir fóru að lokinni affermingu inn í Hópið og lágu þar inni til
næsta róðurs.“ — Af hverju stafaði nafnið Barnaós? „Sagan hermir, að á 17. öld
hafi bændur í Járngerðarstaðahverfi grafið þarna inn rennu fyrir lausakaupmenn.
Arið 1702 er sagt, að maður nokkur hafi farið með tvö börn til þangskurðar á
svæði, sem lá milli tveggja útfallanna, vestri og eystri óss. Þegar flæddi, lokuðust
þau inni, börnin drukknuðu, en maðurinn bjargaðist á hripi. Sagan segir, að upp
úr þessu hafi verið gerð fyrirhleðsla við annan ósinn, og víst er um það, að þegar
við grófum þarna á árinu 1939, komum við niður á hlaðinn vegg, sem tók manni í
mitt læri. Bendir það til, að saga þessi sé sönn. Einnig mun fé hafa flætt þarna.
Grandinn mun hafa verið gömul kirkjuleið úr Þórkötlustaðahverfi út í Staðar-
hverfi, þar sem var kirkja til ársins 1909.
SJÓMANNADAGSBLAÐIÐ 11