Sjómannadagsblaðið - 01.06.1976, Blaðsíða 64

Það voru auðvitað engar vélar þá.
Vindurinn hvíslaði í reiðann og yfir
öllu var svo dæmalaus ró og næstum
því blíða. Þær voru góð skip þessar
skútur, þoldu slæm veður ef þær
voru á fríum sjó, en tóku samt sinn
toll, ekki vantaði það.
Þetta var árið 1904. Ég fór aftur á
skútu árið 1905, 1906, 1907 og 1908.
Alltaf á sama skipinu.
Nú hafði ég góða spurningu fyrir
Júlíus, minnugur á færaskakið á
Ægi.
— Hvernig gekk þér við dráttinn.
Dróstu mikinn fisk?
— Nei blessaður vertu. Ég held að
ég hafi aðeins verið í lélegu meðal-
lagi. Þetta voru allt þrælvanir
menn. Biddu fyrir þér. Þeir létu sko
ekki stráka draga á sig.
Seinast var ég svo kokkur á skip-
inu, og það merkilega var að allir
sluppu nú lifandi frá því.
— Ég var á föstu kaupi sem
kokkur og þessu starfi fylgdu svo
ýms fríðindi, svosum einsog frítt salt
fyrir það sem maður dró milli eld-
húsverkanna. Það var ágætt.
— Hvað var í matinn á skútun-
um?
— Æ ég var nú held ég hálfgerður
eiturbrasari. Annars var þetta í afar
föstu formi. Það var soðinn fiskur
tvisvar á dag, á morgnana og á
kvöldin. Þá var útvigt sem kallað
var. Mönnum var vigtaður ákveð-
inn skammtur af saltkjöti, púður-
sykri, brauði og sykri. Á sunnudög-
um var sætsúpa og þá fengu menn
sex rúsi'nur og tvær sveskjur hver
maður.
Ég held ég muni enn hvað vigtað
var út. Það voru 3.5 pund af saltketi
til hálfs mánaðar fyrir hvern mann.
Það var raðað niður hver fékk að
sjóða saltkjöt í það og það skiptið.
Venjulega var soðið fyrir þrjá í einu.
Þannig var saltkjötssúpa á hverjum
degi vikunnar, því þeir komu eftir
röð, og fengu að sjóða.
Líka var vigtaður út púðursykur,
treikvart pund á mann og hálft
pund af kandi'ssykri á viku. Þá fengu
56 SJÓMANNADAGSBLAÐIÐ
menn hálft annað rúgbrauð til vik-
unnar. Kaffi var hinsvegar ómælt.
Það versta við eldamennskuna
var vatnsskorturinn. Skúturnar
höfðu ekki mikla vatnsgeyma. Menn
gátu ekki þvegið sér, heldur urðu að
láta sér nægja að vinda sjóvettlinga
og nudda sig í framan. Ef menn
vildu þvo sér hendurnar úr öðru en
sjó þá pissuðu þeir bara og þvoðu sér
úr hlandinu. Þetta þykir kannske
lygilegt, en það eru til fleiri en ég
sem muna þessa tíma. Vatn var
sparað eftir mætti, og aðeins notað í
mat og kaffi.
— Það undarlega við þetta allt
var það að heilsufar var gott á skút-
unum mönnum virtist ekki verða
meint af þessum nöturlega, vonda
aðbúnaði sem þá var til sjós.
I vélina
hjá Eldeyjar-Hjalta
— En úr því þú fórst að læra. Af
hverju varðstu bara ekki kafteinn?
— Það á sér sína sögu einsog
annað. Svo var mál með vexti að
maður sá togarana á skútunum, og
maður sá hvað þeir öfluðu mikið og
við vissum að dagar seglskipanna
hlutu að vera taldir. Allir vildu
komast á togara, en þeir voru mjög
fáir. Sérstaklega vildu ungu menn-
irnir komast á togarana. Það voru
komnir togarar einsog Jón forseti og
Coot.
Hjalti Jónsson, eða Eldeyj-
ar-Hjalti var með togarann Marz,
þegar ég komst á togara í fyrsta sinn.
I þá daga komust ekki aðrir á
togara en þeir sem voru vinnumenn
hjá skipstjórum eða útgerðarmönn-
um. Þá var þetta með gamla laginu.
Menn voru vinnumenn, bóndinn
(þ.e. skipstjórinn eða útgerðarmað-
urinn) lét vinnumanninn róa í veri,
eða sendi hann á togara, hirti tog-
arakaupið og greiddi honum svo
vinnumannskaup.
Ég vildi ekki ráða mig upp á þessi
býti, en með einhverjum hætti
komst ég um borð hjá Hjalta og þá
sem kyndari. Var það samkomulag
gert að ég skyldi síðar komast á
dekkið og þá lá leiðin auðvitað í
stýrimannaskólann og upp í hólinn
einsog það var kallað.
Húsið öldugata 30. Þarna hefur Júlíus nú búið í 49 ár. Innandyra er allt með
gömlum togaramanna skikk, eins og þar stendur, traust og ábúðarfull húsgögn,
smíðsgripir og hin einstæða ró sem svo oft fylgir heimilishaldi hjá yfirmönnum
skipa frá þessum tíma. Þessum heimilisbrag er erfitt að lýsa í rituðu máli, hann
verður aðeins skynjaður á réttum stað. Júlíus heldur enn heimili og allt er fágað og
fínt, eins og maskínutoppur á gufuskipi.