Sjómannadagsblaðið - 01.06.1976, Blaðsíða 71

Jóhann J. E. Kuld, rithöfundur
Sjómannsstarfið og gildi þess fyrir
þjóðarbúið, og hvernig best verður
unnið að eflingu sjómannastéttar-
innar.
Þegar ég sit og horfi á auglýsingu
frá Sjómannadagsráði og ritnefnd
Sjómannadagsblaðsins, þar sem
óskað er eftir ritgerð þar sem svarað
verði ofanskráðri fyrirsögn í stuttu
máli, þá er mér líkt innanbrjósts og
Matthíasi skáldi forðum þegar hann
leit yfir Skagafjörð. „Hvar skal
byrja. Hvar skal standa?“
Svo langt aftur í söguna sem hægt
er að rekja heimildir, þá hafa sjó-
mannsstörf og sjómennska gegnt
mikilvægu hlutverki í þjóðarbúskap
allra eyríkja og strandríkja jarðar-
innar. Þetta hlutverk sjómannsins í
þjóðarbúskapnum hefur i sumum
ríkjum verið það stórt, að það eitt
Verð
launa-
ritgerð
hefur getað ráðið örlögum viðkom-
andi þjóðar. Við íslendingar erum í
þeim flokki þjóða, þar sem þannig
stendur á. Sjómennska er orð, sem á
öllum tímum sögunnar spannar yfir
þekkingu sjómannastéttarinnar á
lögmálum hafsins, og hvernig verði
best við brugðist til lausnar hverjum
vanda, sem að höndum ber á hafinu.
Allir sigrar unnir á hafinu í gegnum
aldirnar, hvort sem var á sviði sigl-
inga, sjóhernaðar, strandgæslu eða
fiskveiða, þá byggðust þeir allir á
mikilvægi góðrar sjómennsku. For-
feður okkar sem hingað komu frá
Noregi samkvæmt frásögn Land-
námubókar, voru miklir sæfarendur
og siglingamenn. Hafskip þeirra
norræni knörrinn var tæknilegt af-
rek á sviði úthafssiglinga í norður
Evrópu á þeim tíma. Þeir írar sem
fyrir voru í landinu er norðmenn
komu hingað, þeir bjuggu líka yfir
siglingatækni og voru sæfarendur.
Þeir munu einna fyrstir manna í
norður Evrópu hafa siglt yfir úthaf
milli landa. Skip íranna eru sögð
hafa verið klædd með skinnum á
byrðingi.
Hafi nú orðið blóðblöndun á milli
þessara siglingaþjóða hér eftir land-
nám norðmanna, sem trúlegt verður
að teljast, þá erum við íslendingar
afkomendur tveggja mikilla sigl-
ingaþjóða.
íslenskt sjómannsstarf hefur frá
öndverðu oftast verið tvíþætt, þó
inn í það blandist þriðji þátturinn,
hermennskustörf „Víkingaaldar“.
Annarsvegar er sjómannsstarfið,
siglingar, flutningur á fólki og vör-
um með ströndum fram, og milli
landa. Hinsvegar störf að margs-
konar fiskveiðum, upp við ströndina
eða á fjarlægari miðum. Eftir að við
íslendingar tókum landhelgisgæsl-
una í eigin hendur, þá varð sjó-
mannsstarfið þríþætt að nýju.
Varðskipsmenn okkar gegna nú
einu allra þýðingarmesta hlutverki
íslenskrar sjómannastéttar að verja
fiskimið okkar gegn ágangi erlendra
fiskveiðiþjóða. Um þetta vitnar best
nú, hin djarfa barátta íslenskra
varðskipsmanna, við ofurefli breskra
herskipa á hinum ýmsu miðum
kringum landið. Á fyrstu öldum eft-
ir landnám áttu íslendingar tals-
verðan skipakost haffærra skipa.
Um þetta vitna ýmsar frásagnir ís-
lendingasagna.
Á þeim tíma var fjölfarin leið á
milli íslands og Noregs svo og ann-
arra norðurlanda. Þá var líka leiðin
um Færeyjar, Orkneyjar, Hjaltland
og Bretlandseyjar vel kunn íslend-
SJÓMANNADAGSBLAÐIÐ 63