Ægir - 01.02.1992, Qupperneq 18

70
ÆGIR
2/92
Páll Gíslason:
Veiðimöguleikar í lögsögu
annarra ríkja
Mér hefur verið falið að fjalla
um möguleika á veiði í lögsögu
annarra ríkja, en eins og gefur að
skilja verða þessu máli ekki gerð
skil í fáum orðum, til þess eru
aðstæður alltof frábrugðnar á
þeim svæðum sem ég tel áhuga-
verð fyrir Islendinga eða íslensk
útgerðarfyrirtæki.
Ég mun í erindinu fjalla um
hvernig ég tel að við íslendingar
ættum að standa að því að velja
okkur áherslusvæði, síðan reyna
að fjalla um aðstæður, kosti og
galla einstakra svæða og að lokum
fjalla um hvort og hvernig við
getum nýtt okkur reynslu annarra.
Reynsla íslendinga af útgerö
erlendis
Það má segja að reynsla okkar
íslendinga af útgerð í lögsögu
erlendra ríkja sé að mestu leyti
reynsla þeirra manna er hafa
unnið um skemmri eða lengri tíma
hjá erlendum útgerðarfyrirtækjum
eða alþjóðastofnunum.
Á þessu eru nokkrar undantekn-
ingar sem vert er að minna á, svo
sem veiðar fyrir verksmiðjuskipið
Nordglobal við Vestur-Afríku fyrir
um 15 árum og hugmyndir um út-
gerð frystitogarans Andra við
strendur Alaska. Einnig má minna
á veiðar íslendinga við Grænland
og Nýfundnaland á árunum eftir
1950. Að lokum eru hér nefndar
veiðar á úthafskarfa og loðnu
þegar hún gefst.
Það er stundum eins og maður
fái þá tilfinningu að með útfærslu
fiskveiðilögsögunnar í 200 mílur,
hafi verið byggður nokkurs konar
múr og yfir þennan múr hafi
útgerðarmenn aðeins komistfljúg-
andi, nema í þau fáu skipti sem
þeir voru að senda ferskan fisk á
markað eða kaupa ný skip frá
útlöndum. Jafnframt hafa útgerð-
armenn, og sjálfsagt fleiri, litið
þannig á að þetta hlyti og ætti að
gilda um fiskiskip annarra þjóða.
Þegar ég settist niður til að
semja þessa ræðu skömmu eftir
áramót, voru loðnuveiðar að hefj-
ast að nýju. Það var eftirtektarvert
að í hverjum fréttatíma Ríkisút-
varpsins á eftir öðrum var sagt frá
nótaskipum er væru á leið inn í
íslensku fiskveiðilögsöguna til að
veiða loðnu. Jafnan var tekið fram
að þetta væri í samræmi við sam-
komulag við Norðmenn og Græn-
lendinga. Eins og það þyrfti að
skýra það vel fyrir þjóðinni að
þrátt fyrir allt kæmust erlendir
útgerðarmenn með skip sín yfir
múrinn.
Reynsla okkar Islendinga af
útgerð utan lögsögunnar eða er-
lendis er að mínu mati all nokkur
og ef til vill næg til að ná góðum
árangri. En hingað til höfum við
ekki náð árangri. Ástæðuna tel ég
fremur vera þá að ekki hefur verið
staðið rétt að verki en við höfum
verið á blindgötum.
Á síðustu misserum hefur það
runnið upp fyrir þjóðinni að afköst
veiða, og vinnslu reyndar líka, eru
mun meiri en við höfum þörf fyrir.
En hvernig á að bregðast við þess-
ari staðreynd? Eigum við að líta á
umframveiðigetu fiskiskipaflotans
sem auðlind eða er þetta einungis
offjárfesting sem við getum ekki
nýtt?
Mín skoðun er sú að hér sé um
auðlind að ræða, þó því aðeins að
við berum gæfu til að standa
skynsamlega að því að nýta hana.
Hvað varðar möguleika eða
tækifæri til að nýta þessa auðlind,
má segja að þau séu mörg og mjög
víða. Vandræðin eru ef til vill fyrst
og fremst að finna hvað hentar
okkur og nýta það rétt.
Reynsla annarra
Á síðastliðnum árum hefég gert
mér far um að flylgjast með því
hvað nágrannaþjóðir okkar eru að
gera og hver sé reynsla þeirra.
Norðmenn, Danir og Færeyingar
hafa allir reynt fyrir sér á fjar-
lægum miðum.
Þessar þreifingar hafa verið
víða, bæði í nágrannalöndum, svo
sem við strendur Kanada og í Bar-
entshafi, en einnig í fjarlægum
heimshlutum. Þar má nefna eftir-
farandi dæmi:
í fyrsta lagi veiðar Færeyinga í
Namibíu, Senegal og við Nýja-
Sjáland. Þær hafa allar gengið
misjafnlega. í Namibíu held ég að
þeim hafi gengið þokkalega þótt