Ægir - 01.02.1992, Side 25

2/92
ÆGIR
77
Helgi Kristjánsson:
Viðhorf og reynsla togaraútgerða
til nýtingar vannýttra stofna
Eins og allir eflaust vita, þá
hefur fiskveiðikvóti á íslands-
miðum stöðugt verið dreginn
saman á undanförnum árum.
Ekki vil ég meta það hér hvort
aHtaf hafa verið valdar bestu
eiðirnar. Eitt er þó víst, að þessar
skertu aflaheimiIdir hafa raskað
Smiðsluáætlunum útgerðarinnar
eikilega. Þar hefur varla staðið
steinn yfir steini.
Dæmi um aflasamdrátt er t.d.
a° grálúðuafli hjá einstöku skipi
var um 1300 tonn árið 1988. Skip-
!. var þá á sóknarmarki. Eftir að
P skip fóru á aflamark, þá er
vótinn um 250 tonn á dag. Þorsk-
afl' hjá sama skipi fór úr 1100
°nnum árið 1989 í innan við 600
onn á þessu kvótaári. Svipað er
a segja um ufsann, sem fór úr
00 tonnum í rétt um 300 tonn.
n ef lifið er á þjörtu hliðarnar, þá
a a þesar aðgerðir orðið til þess
a menn hafa nú víkkað sjón-
ei darhringinn hvað varðar veið-
amig vinnslu á vannýttum tegund-
... Þasr tegundir sem helst er horft
til eru:
Úthafskarfi (veiðar utan land-
nelgi).
-■ Gulllax.
Langhali.
Búrfiskur (var ekki talinn vera
ner við land, þar til fyrir stuttu).
5- EJthafsrækja.
Úér á eftir mun ég segja frá
reynslu okkar af þremur fyrst
nefndu tegundunum og viðhorfum
til veiða á vannýttum tegundum.
Úthafskarfi
Fljótlega upp úr 1980 fóru
menn að tala um að a11 stór floti
erlendra viðiskipa væri að veiðum
á Reykjaneshryggnum, skammt
undan 200 mílna landhelgi
íslands.
Vorið 1982, þegar þetta komst í
hámæli, þá fóru íslenskir togarar á
svæðið ásamt skipi frá Hafró. Ekki
reyndist afli þeirra mikill, né fisk-
urinn eftirsóknarverður. Menn
töldu sig þá hvorki hafa hentuga
stærð af skipum né veiðarfæri til
að geta náð árangri á við erlendu
skipin, sem flest voru frá austan-
tjaldsríkjum og 2000 til 4000 tonn
að stærð. Því varð ekki um fram-
hald að ræða á þessum veiðum að
sinni af íslendinga hálfu.
Snemma árs 1989 var aftur farið
að huga að veiðunum og var það
Sjólastöðin í Hafnarfirði sem reið
á vaðið. Helstu ástæður voru:
1. Minnkandi kvóti og verkefna-
skortur.
2. Tvö ný og afkastamikil skip.
3. Sótt var um styrk hjá sjávarút-
vegsráðuneytinu sem styrkti
þær í formi grálúðukvóta.
Skipin áttu að fá 10 tonn af
lúðu fyrir hvern dag sem þau
voru umfram 7 daga á úthafs-
karfaveiðum, þó aldrei lengur
en 14 daga. Þannig gátu þau í
mesta lagi fengið allt að 140
tonna grálúðukvóta í styrk.
4. Olíufélagið lagði til olíu á
skipin að upphæð 500.000 kr.
á hvort skip.
Áður en lagt var af stað var
leitað eftir upplýsingum um veiðar
erlendra skipa á þessum slóðum,
en þær reyndust af skornum
skammti. Þó var vitað að veið-
unum var skipt í 3 tímabil. Þær
upplýsingar reyndust mjög gagn-
legar við að ákvarða hvaða tíma
skyldi velja til veiðanna. Tíma-
bilin eru:
1. 12.4—20.5. Tíminn rétt fyrir
got og gottíminn.
2. 21.5—20.6. Tímabil sem fiskur
er í ætisleit.
3. 20.7-6.8 Ætistímabil.
Þegar farið var að hreyfa hug-
myndum um þessar veiðar, var
strax haft samband við Hampiðj-
una, vegna hentugra veiðarfæra.
Niðurstaðan varð 1150 metra stór-
möskvaflottroll. Helstu mál:
Ummál: 1152 metrar.
Lóðrétt opnun: 35—42 metrar.
Möskvar í vængjum og framparti:
32 metrar.
Lóð: 2000 kg á hvorum væng.
Grandara lengdir: 225 metrar.
Segja má að flest hafi gengið á
afturfótunum í byrjun. Þar má
helst um kenna vankunnáttu, því
flest íslensk skip höfðu aldrei áður
notað veiðarfæri í þessum stærð-
arflokki. Vírar slitnuðu og trollin
rifnuðu og flæktust. Á tímabili leit
út fyrir að þetta ætlaði ekki að
ganga. En með mikilli vinnu