Fréttablaðið - 07.05.2011, Qupperneq 12

12 7. maí 2011 LAUGARDAGUR
greinar@frettabladid.is
FRÉTTABLAÐIÐ Skaftahlíð 24, 105 Reykjavík SÍMI: 512 5000, ritstjorn@frettabladid.is FRÉTTASTJÓRAR: Arndís Þorgeirsdóttir arndis@frettabladid.is, Kristján Hjálmarsson, kristjan@frettabladid.is Trausti Hafliðason trausti@frettabladid.is og Höskuldur Daði Magnússon (dægurmál) hdm@frettabladid.is
HELGAREFNI: Sigríður Björg Tómasdóttir sigridur@frettabladid.is MENNING: Bergsteinn Sigurðsson bergsteinn@frettabladid.is ALLT OG SÉRBLÖÐ: Roald Eyvindsson roald@frettabladid.is og Sólveig Gísladóttir solveig@frettabladid.is
ÍÞRÓTTIR: Sigurður Elvar Þórólfsson seth@frettabladid.is LJÓSMYNDIR: Pjetur Sigurðsson pjetur@frettabladid.is FRAMLEIÐSLUSTJÓRI: Kolbrún Ingibergsdóttir kolbrun@frettabladid.is
ÚTGÁFUFÉLAG: 365 miðlar ehf. STJÓRNARFORMAÐUR: Ingibjörg S. Pálmadóttir FORSTJÓRI OG ÚTGÁFUSTJÓRI: Ari Edwald
RITSTJÓRI: Ólafur Þ. Stephensen olafur@frettabladid.is AÐSTOÐARRITSTJÓRI: Steinunn Stefánsdóttir steinunn@frettabladid.is
Fréttablaðið kemur út í 90.000 eintökum og er dreift ókeypis á heimili á höfuðborgarsvæðinu og Akureyri. Einnig er hægt að
fá blaðið í völdum verslunum á landsbyggðinni. Fréttablaðið áskilur sér rétt til að birta allt efni blaðsins í stafrænu formi og í
gagnabönkum án endurgjalds. Issn 1670-3871
SPOTTIÐ
AF KÖGUNARHÓLI ÞORSTEINS PÁLSSONAR
Talsmenn Evrópuand-stöðunnar endurtaka í sífellu þau ósannindi að aðildar umsóknin að ESB
sé einkamál Samfylkingarinnar. Í
síðustu þingkosningum voru þrír
flokkar með aðild á stefnuskrá og
þeir fengu meirihluta þingmanna.
Minnihluti kjósenda Sjálfstæðis-
flokksins studdi einnig umsókn-
ina. Að baki henni var því öflugur
stuðningur meirihluta kjósenda.
Forysta Samfylkingarinnar
vildi hins vegar ekki mynda ríkis-
stjórn með þeim sem höfðu aðild
á dagskrá. Það bendir til að önnur
mál hafi verið henni mikil vægari.
Sú breyting hefur orðið síðan
kosið var að Borgara hreyfingin
gufaði upp og Framsóknar-
flokkurinn
s n e r i v i ð
blaðinu.
Það breytir
hins vegar ekki
þeirri staðreynd
að stuðningur
er veru legur
við aði ldar-
umsóknina í
kjósendahópi
allra flokka.
Sérstaða Samfylkingarinnar felst
í því að þar virðist vera meiri
samstaða um málið. Hún hefur
fyrir þá sök náð forystu um fram-
gang þess.
Kviklyndi Samfylkingarinnar
hefur fram til þessa ekki náð til
Evrópumálanna. Það gæti verið
að breytast. Upplausnin í ríkis-
stjórninni og stefnu breyting
Framsóknarflokksins hefur leitt
til þess að talsmenn Evrópu-
andstöðunnar líta orðið svo á að
þeir hafi nú þegar náð undir-
tökunum um framhald málsins.
Á miklu veltur hvernig stuðn-
ingsmenn aðildarumsóknar í
öllum flokkum bregðast við
nýjum aðstæðum. Án ábyrgrar
leiðsagnar gæti andstæðingunum
orðið að ósk sinni. Utanríkis-
ráðherra hefur veitt aðildarvið-
ræðunum örugga og ábyrga for-
ystu og sýnt styrk í því hlutverki.
Þær hafa gengið vel til þessa.
Það breytir ekki hinu að ýmis
veikleika merki eru á forystuhlut-
verki Samfylkingarinnar.
Forystan í Evrópumálum
Fyrsta veikleikamerkið kom fram við stjórnarmynd-unina. Þá taldi VG Sam-fylkingunni trú um að
unnt væri að ljúka samningum án
þess að báðir ríkisstjórnarflokk-
arnir tækju efnislega ábyrgð á
niðurstöðunni. Þetta var blekking
og því hefur alltaf legið fyrir að
lokaskrefið yrði ekki stigið nema
með nýjum þingmeirihluta.
Formaður Heimssýnar sagði
sig úr þingflokki VG á dögunum.
Hann fullyrti af því tilefni eins og
oft áður að forsætisráðherra hafi
haft í hótunum um slit á stjórnar-
samstarfinu ef þingmenn stjórnar-
liðsins styddu ekki aðildarumsókn-
ina. Þessu hefur forsætisráðherra
afneitað jafn oft. Af því verður
ekki dregin önnur ályktun en for-
maður Samfylkingarinnar sé tví-
saga um hvort aðildarumsóknin er
skilyrði fyrir aðild að ríkisstjórn.
Þingsályktunartillögur um að
stöðva aðildarviðræðurnar hafa
legið fyrir í heilt ár. Athyglisvert
er að flutningsmennirnir hafa
ekki knúið á um að málið gangi til
atkvæða. Ástæðan er vitaskuld sú
að þeir trúa ekki að meirihluti sé
fyrir hendi. Á hinn bóginn blasir
við að Samfylkingin þorir ekki að
reyna frekar á þolrif VG og vill
af þeim sökum ekki láta atkvæði
ganga.
Það lýsir vanmætti Alþingis að
geta ekki tekið af skarið í svo stóru
máli. Tillitið til VG sýnist ganga
fyrir Evrópumálstaðnum. Loks
má nefna sameiginlegan fund þing-
mannanefndar Alþingis og Evrópu-
þingsins sem ekki gat ályktað um
stöðu málsins fyrir nokkru vegna
bresta í þingflokki VG.
Veikleikamerkin
Málefnalega er ríkis-stjórnin í ýmsum veigamiklum efnum á sviði efnahagsstjórn-
unar að færa Ísland inn á braut-
ir sem liggja í gagnstæða átt við
aðild að Evrópusambandinu.
Breytingar ríkisstjórnarinnar
á fiskveiðistjórnarkerfinu felast í
því að apa eftir flestu því versta
í reglum einstakra Evrópusam-
bandsríkja. Það veikir rökstuðn-
ing Íslands fyrir sérlausnum til
að tryggja þá þjóðarhagsmuni
sem eru í húfi. Á þessu sviði er því
efnislega unnið gegn aðild.
Ríkisstjórnin hefur samþykkt í
stórum stíl útgjöld utan við bók-
hald ríkissjóðs. Í sumum tilvikum
er fjármögnun tryggð en í öðrum
ekki. Að því leyti er þetta gríska
leiðin, sem sannarlega liggur ekki
í átt að aðild. Þá hefur ríkisstjórn-
in ekki tekið mark á aðvörunum
Seðlabankans varðandi þróun
kjaramála og enga leiðsögn veitt á
því sviði. Afleiðingar þess og vax-
andi slaki í ríkisfjármálum geta
orðið hindrun í aðildarferlinu.
Vegna ágreinings í ríkisstjórn-
inni ræður stefna fjármála-
ráðherrans í raun og veru för í
peninga málum. Meðan Samfylk-
ingin sættir sig við forystu VG á
því sviði eins og flestum öðrum er
hún efnislega á leið í aðra átt en
til aðildar.
Af öllu þessu má ráða að mikil-
vægt er fyrir stuðningsmenn
aðildarumsóknar í öðrum flokk-
um að tryggja áhrif sín í næstu
kosningum. Málið nær ekki fram
að ganga nema með breiðari póli-
tískum stuðningi á þingi. Þeir sem
hafa forystu á hendi um framgang
málsins þurfa að sýna í verki á
öllum sviðum að þeim er full
alvara.
Haldið í gagnstæða átt
ÞORSTEINN
PÁLSSON
Hvað á ég að gefa
barninu mínu að borða?
Rauðarárstígur 10
105 Reykjavík
Sími: 562 4082
Yggdrasill verslun
er staðsett við Hlemm
www.yggdrasill.is
Námskeið um hvernig á að útbúa einfaldan
en næringarríkan mat fyrir börn frá 6 mánaða
aldri. Farið verður yfir hvaða fæðutegundum er
gott að byrja á og hvenær. Einnig verður kennt
að meðhöndla og búa til heilsusamlega rétti.
Námskeiðið nýtist einnig vel þeim sem eru
með eldri börn. Nýjar uppskriftir og
fróðleiksmolar fylgja með námskeiðinu og
verða nokkrir réttir og "drykkir" útbúnir á
staðnum.
Upplýsingar og skráning:
ebba@purebba.com eða í síma 775-4004
Ebba Guðný
Guðmundsóttir
Námskeiðið
kostar 4.200 kr.
G
erð kjarasamninga á almennum vinnumarkaði er
alla jafna fagnaðarefni. Nú hafa verið gerðir kjara-
samningar til þriggja ára. Það eykur vissulega lík-
urnar á stöðugleika og friði á vinnumarkaðnum á
þeim tíma og að íslenzkt atvinnulíf nái vopnum sínum
og geti á nýjan leik farið að skapa atvinnu og hagvöxt.
Þó verður að setja býsna mörg spurningarmerki við ýmis
atriði í kjarasamningunum og tengd þeim. Það fyrsta er launa-
hækkanirnar sjálfar. Þær eru ríflegri en ráð var fyrir gert í upp-
hafi. Fyrirtæki sem ekki njóta
góðs af veiku gengi krónunnar
í útflutningi geta mörg hver lent
í vandræðum með að standa
undir þessum hækkunum, til
dæmis stór verzlunarfyrirtæki
þar sem margir starfsmenn
eru hlutfallslega lágt launaðir,
en hinir tekjulægstu fá mestu
hækkanirnar. Þessi fyrirtæki geta neyðzt til að hækka verð eða
fækka fólki, nema hvort tveggja sé, og þá eru markmið samn-
inganna um aukinn kaupmátt og atvinnusköpun farin fyrir lítið.
Ýmsir fyrirvarar eru í samningunum, meðal annars um að
ríkis stjórnin standi við þau fyrirheit sem hún hefur gefið í
tengslum við samningana. Þar á meðal er að skapa sátt í sjávar-
útvegsmálum. Í því efni hræða sporin. Stjórnarflokkarnir ná ekki
saman í málinu og sjávarútvegsráðherrann sýnist engan veginn
valda því. Haldi vandræðagangurinn enn áfram næsta mánuðinn
geta samningarnir verið í hættu.
Hin gríðarlegu ríkisútgjöld sem ríkisstjórnin hefur samþykkt
til að greiða fyrir kjarasamningum eru sömuleiðis áhyggjuefni.
Hætta er á að dregið verði úr því stranga aðhaldi í ríkis-
fjármálunum sem er nauðsynlegt við núverandi aðstæður – og
raunar um fyrirsjáanlega framtíð, ætli Ísland sér að komast út
úr efnahagsþrengingunum.
Ríkisstjórnin getur ekki skattlagt sig frá þeim halla sem búinn
er til með þessum nýju útgjöldum. Þótt klisjunum um að skatt-
leggja hátekjufólkið yrði fylgt eftir myndi það aðeins skila broti
af því sem á vantar í ríkissjóð. Skattahækkanir yrðu líka að ná
til millitekjuhópa og myndu eyðileggja þar með kaupmáttar-
aukninguna, eða þá til atvinnulífsins og kippa undan því fótunum
á ný. Þetta þýðir að ríkisstjórnin á í raun þann eina kost að ráðast
í frekari niðurskurð á öðrum sviðum – og það hefur í för með sér
erfiðar pólitískar ákvarðanir, sem ástæða er til að horfast í augu
við fyrr en seinna.
Það er óskandi að hægt verði að komast framhjá hættunum
við kjarasamningana og að þeir verði raunveruleg innspýting
fyrir atvinnulífið. En til þess verða allir, ekki sízt stjórnmála-
mennirnir, að átta sig á ábyrgð sinni. Nú þarf harðan aga við
hagstjórnina, þannig að hinn gamli vítahringur víxlhækkana
launa og verðlags og dýrra félagsmálapakka endurtaki sig ekki.
Ýmis áhyggjuefni tengjast kjarasamningunum.
Mörg
spurningarmerki
Ólafur Þ.
Stephensen
olafur@frettabladid.is
SKOÐUN