Morgunblaðið - 25.11.2010, Page 21

UMRÆÐAN 21
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 25. NÓVEMBER 2010
Í tengslum við
komandi stjórnlaga-
þing hafa margir
nefnt að ný stjórn-
arskrá eigi að
tryggja „sameign
þjóðarinnar“ á nátt-
úruauðlindum. Er
þar átt við að ríkið
eigi auðlindirnar. Ég
hef grun um að sumir
sem þannig tala geri
sér ekki grein fyrir
að náttúruauðlindir eru marg-
víslegar, ekki bara fiskur í sjó,
heldur einnig land, lóðir, gras,
vatn, námaréttindi, veiðiréttur í
ám og vötnum, útsendingartíðni
útvarps og fleira.
Þeir sem tala um að ríkið eigi að
eiga náttúruauðlindir landsins,
hljóta að vilja taka jarðir, hey,
korn og veiðiréttindi af bændum
og lóðir af fasteignaeigendum. Ef
fólk vill hins vegar ekki taka þess-
ar auðlindir af fólkinu og afhenda
ríkinu, heldur bara t.d. kvótann,
verður það að útskýra hvers
vegna. Er það vegna þess að kvót-
anum var úthlutað á óréttlátan
hátt fyrir mörgum árum? Fólst í
því styrkur? Gjafakvóti? Á ríkið þá
að taka til baka alla styrki sem
það hefur veitt? Það er áhugaverð
hugmynd og ágætt úrlausnarefni
fyrir lesendur þessarar greinar að
átta sig á hvað það hefði í för með
sér.
Þess má geta að yfirgnæfandi
meirihluti kvótans hefur skipt um
hendur frá því að kvótakerfinu var
komið á. Þannig má
velta fyrir sér dæmi
þar sem ríkið gefur
einhverjum bíl. Ef
hann selur „gjafabíl-
inn“, á þá að taka bíl-
inn af seinni eiganda
hans? Eða á að taka
andvirðið af þeim sem
átti hann upphaflega?
Þetta er annað gott
úrlausnarefni fyrir
lesendur.
Hvað sem fólki
finnst um aðferðina
við úthlutun kvótans
fyrir nokkru síðan ber að hafa í
huga að það „sameignarskipulag“
sem lagt er til að tekið verði upp
hvað varðar náttúruauðlindir hef-
ur aldrei reynst vel. Sá sem ekki
á neitt hefur meiri hag af því að
auðlindir séu í einkaeigu en rík-
iseigu. M.ö.o. hafa fátækir það
betra í þjóðfélagi þar sem hlutir
eru í séreign en ríkiseign. Bæði
eru fyrir því mikil hagfræðileg
rök, sem og reynsla. Allar auð-
lindir eru náttúruauðlindir í upp-
hafi. Allt er komið úr náttúrunni.
Ef setja á í stjórnarskrá að ríkið
skuli eiga allar náttúruauðlindir
er verið að festa í það áhrifamikla
plagg, sem erfitt er að breyta,
ramma sósíalíska lífsskoðun sem
nær inn á hvert svið mannlífsins
með einum eða öðrum hætti.
Rétt er að geta þess að „sam-
eign“ svo stórs hóps sem þjóðar
er ekki til. Orðið „eign“ felur í sér
einhvers konar stjórn á eigninni.
„Sameign þjóðar“ þýðir því í raun
eignarhald valdsmanna. Það sem
verra er, reglulega er skipt um
valdsmennina með kosningum
þannig að þeir hafa ekki hagsmuni
af því að gæta eignanna eða nýta
skynsamlega í þágu almennings,
heldur nýta með beinum eða
óbeinum hætti í sjálfs sín þágu og
duttlunga sinna þann stutta tíma
sem þeir eru við völd. – Rétt eins
og leigjandi, sem dvelur í húsnæði
tímabundið, fer yfirleitt verr með
það en eigandi þess.
Fólk hefur tekið eftir að
lýðræðislega kjörnir stjórn-
málamenn starfa oft ekki í þágu
þjóðarinnar. Til marks um það tal-
ar fólk um „fjórflokkinn“ – en sú
orðnotkun gefur til kynna að fólk
hafi í raun ekkert val í kosningum.
Sumir, sem áttað hafa sig á tak-
mörkum lýðræðisins, hafa gengið
svo langt að hvetja til þess að það
verði lagt niður og tekin verði upp
ólýðræðisleg utanþingsstjórn. Það
mun auðvitað ekki leysa vandann.
Í mörg ár hef ég fylgst með því
hvernig fjöldi fólks svekkir sig á
því að stjórnmálamenn skuli ekki
vera starfi sínu vaxnir, séu spilltir
og vinni ekki fyrir fólkið, á sama
tíma og krafist er meiri valda til
handa þessum sömu óhæfu
stjórnmálamönnum. Hvernig fær
eftirfarandi hugsanagangur stað-
ist? 1. Stjórnmálamenn eru óhæfir.
2. Færum þeim meiri völd. Eða: 1.
Gjaldkeri húsfélagsins dregur sér
fé úr hússjóðnum. 2. Látum hann
líka sjá um persónuleg fjármál
okkar.
Svarið er vitanlega að láta
stjórnmálamenn fá minni völd.
Láta meira gerast í þjóðfélaginu
með frjálsum samskiptum fólks,
bæði í viðskiptum og samhjálp. Og
alls ekki flytja allar nátt-
úruauðlindir þjóðarinnar til stjórn-
málamanna með einu pennastriki.
Nú er varúðar þörf. Æs-
ingamenn vilja nota upplausnar-
ástandið í kjölfar bankahrunsins
til að koma á róttækum og hættu-
legum breytingum. Þótt stjórn-
arskrá Íslands sé ekki fullkomin
og veiti stjórnmálamönnum allt of
mikil völd, verður maður á tímum
sem þessum að skipa sér í lið með
hverjum þeim sem standa gegn
öfgasósíalisma. Ég mun því að
þessu sinni kjósa fólk sem vill litl-
ar eða engar breytingar á stjórn-
arskránni.
Þá er bara að finna út hverjir
það eru.
Eftir Gunnlaug
Jónsson
Gunnlaugur
Jónsson
» „Sameign þjóðar“
þýðir því í raun
eignarhald
valdsmanna.
Höfundur er framkvæmdastjóri.
Sameign þjóðarinnar á heyi
og öðrum náttúruauðlindum
- nýr auglýsingamiðill
569-1100
finnur@mbl.is
n o a t u n . i s
H a m r a b o r g – N ó a t ú n 1 7 – H r i n g b r a u t – A u s t u r v e r – G r a f a r h o l t
100% HREIN
N
APPELSÍNU
SAFI
900 G
PASTELLA
FERSKT PASTA
3 TEGUNDIR
198 KR./PK.
CAVENDISH
FRANSKAR
3 TEGUNDIR
198 KR./PK.
ÞYKKVABÆJAR
KARTÖFLUGRATÍN
419 KR./PK.
FLORIDANA, 1 L
APPELSÍNUSAFI
229 KR./STK.20%
afsláttur
UNGNAUTAHAKK
KR./KG
1198
1498
BBESTIR
Í KJÖTI
ÚRKJÖTBOR
ÐI
ÚR
KJÖTBORÐI
Úrval, gæði
og þjónusta
í Nóatúni
Við gerum meira fyrir þig
Ö
ll
ve
rð
er
u
bi
rt
m
eð
fy
rir
va
ra
um
pr
en
tv
ill
u
og
/e
ða
m
yn
da
br
en
gl
SS LAMBASTEIK
RAUÐVÍNSLEGIN
KR./KG
1958
20%
afsláttur
2498
Eyjólf Ármannsson
á stjórnlagaþing
Framboð 8914
Kveðjum stjórnkerfi
flokkræðis og
helmingaskipta
Kynnið ykkur viðfangsefni
þingsins og mína skoðun á:
eyjolfurarmannsson.com
Stórfréttir
í tölvupósti