Morgunblaðið - 25.11.2010, Side 22

22 UMRÆÐANStjórnlagaþing
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 25. NÓVEMBER 2010
Kæri kjósandi.
Laugardaginn 27.
nóvember fara fram
kosningar til stjórn-
lagaþings og þar sem
ég er einn hinna fjöl-
mörgu frambjóðenda
vil ég segja þér aðeins
frá mér og hverjar
áherslur mínar eru.
Ég fæddist sléttum
60 árum eftir að Ísland
varð fullvalda ríki í
Reykjavík. Ég ólst upp þar og í Nes-
kaupstað. Ég hætti námi fljótlega
eftir grunnskólanám og hef verið á
vinnumarkaði síðan. Þegar ég var 18
ára flutti ég úr Reykjavík til Nes-
kaupstaðar og fékk
vinnu hjá Síldarvinnsl-
unni þar sem ég vann í
tæp átta ár við fisk-
vinnslu. Ég ætlaði mér
ekki að vera þar svo
lengi, en ég kynntist
pólskri konu sem er
töluvert eldri en ég og
varð ástfanginn af
henni. Hún flutti hing-
að alfarið í kjölfarið
ásamt dætrum sínum
tveim sem ég lít á sem
mín eigin börn. Því
miður entist samband
okkar ekki, en við erum samt góðir
vinir. Í dag er ég giftur yndislegri
konu frá Bandaríkjunum og við bú-
um í Hveragerði.
Á meðan ég bjó fyrir austan tók
ég virkan þátt í verkalýðsstarfi og
var trúnaðarmaður í fiskiðjuveri
Síldarvinnslunnar með sérstaka
áherslu á erlenda starfsmenn og
þeirra réttindi. Ég var líka í trún-
aðarmannaráði AFLs og Alþýðu-
sambands Austurlands. Ég hef alltaf
haft skoðanir á stjórnmálum og það
hefur náð nýjum hæðum þar sem ég
tók þátt í stofnun Samtaka fullveld-
issinna og er í stjórn þeirra ásamt
því að vera í stjórn Suðurlands-
deildar Heimssýnar.
Þau atriði sem ég vil helst sjá
breytast í stjórnarskrá lýðveldisins
eru að íslenskt tal- og táknmál séu
skilgreind sem opinber tungumál
lýðveldisins, að ekki sé minnst á eitt
trúfélag umfram annað, að ráðherra
geti ekki jafnframt gegnt þing-
mennsku og síðast en ekki síst að
vald almennings sem æðsta valds
þjóðarinnar komi skýrt fram með
ákvæðum um þjóðaratkvæða-
greiðslur. Ég er ekki hlynntur fækk-
un þingmanna en vil beita mér fyrir
kosningakerfi sem auðveldar rödd-
um minnihlutahópa að heyrast á al-
þingi.
Ég hvet þig kæri kjósandi til að
mæta á kjörstað hinn 27. og nýta at-
kvæði þitt til að hafa áhrif á hverjir
sitja þetta tímamótaþing.
Bréf til kjósenda
Eftir Axel Þór
Kolbeinsson
Axel Þór
Kolbeinsson
Höfundur er tölvutæknir og er
frambjóðandi númer 2336.
Í aðdraganda kosn-
inga til stjórnlagaþings
skrifaði ég opið bréf til
dómsmálaráðuneytis
þar sem ég kallaði eftir
því að frambjóðendum
til stjórnlagaþings yrði
gert skylt að upplýsa
um hagsmunatengsl
sín með því að fylla út
hagsmunaskráningu.
Ég taldi mjög mik-
ilvægt að þetta mál
kæmist í umræðuna og reyndi að fá
fjölmiðla til liðs við mig án mikils ár-
angurs.
Hagsmunaskráning
þingmanna
Það er ekki flókið mál að notast við
þá hagsmunaskráningu sem flestir
alþingismenn nota í dag.
Þeir fylla út ákveðinn
fyrirfram mótaðan 12
atriða lista. Hægt hefði
verið að senda listann
með tölvupósti á fram-
bjóðendur, láta þá fylla
hann út og senda til
baka og svo hefði hags-
munaskráning verið birt
sem ítarefni við hvern
frambjóðanda á
www.kosning.is kjós-
endum til glöggvunar.
Raunverulegt
gagnsæi krefst aðgerða
Ég tel að til þess að ná fram raun-
verulegum breytingum á samfélagi
okkar þurfum við að ráðast í aðgerðir
í stað þess að tala eingöngu um hlut-
ina. Gagnsæi er orð sem mikið hefur
verið í umræðunni en það er lýsandi
fyrir það hversu skammt við erum á
Hagsmunaskráning
stjórnlagaþingmanna
Eftir Kristbjörgu
Þórisdóttur
Kristbjörg
Þórisdóttir
Höfundur er kandídatsnemi
í sálfræði og frambjóðandi
til stjórnlagaþings nr. 6582.
veg komin með það að framkvæma
það sem við hugsum að ekki skuli
hafa verið kallað eftir hagsmuna-
skráningu til okkar frambjóðenda til
stjórnlagaþings. Þar hefði strax átt
að taka fyrsta skrefið inn í nýja fram-
tíð betra samfélags. Úr þessu verður
ekki bætt héðan af. Með stjórnlaga-
þingi erum við að feta braut sem við
höfum aldrei farið áður og því er eðli-
legt að framkvæmdin sé ekki full-
komin. Við verðum hins vegar
reynslunni ríkari og betur í stakk bú-
in að takast á við persónukjör í náinni
framtíð.
Stjórnlagaþingmenn
skrái hagsmuni sína
Ég vil hér með gera það að tillögu
minni að frambjóðendur og þjóðin
sjálf geri þá kröfu að þeir sem ná
kjöri á stjórnlagaþing skrái hags-
muni sína sem verði svo birt á upp-
lýsingasíðu um stjórnlagaþingmenn.
Þannig má skapa það nauðsynlega
traust sem það fólk sem nær kjöri á
stjórnlagaþing þarf að njóta.
Betra Ísland hefst hér og nú!
Þessari spurningu
svara ég hiklaust ját-
andi. Við þau miklu
áföll sem þjóðin varð
fyrir í bankahruninu
fyrir tveimur árum má
segja að allt sam-
félagið hafi vaknað af
værum blundi. Mikil
og áhugaverð umræða
hefur verið síðan í
samfélaginu um hvað
fór úrskeiðis og hvað
beri að laga. Við skipulag sam-
félagsins er að mörgu að hyggja.
Við lestur minn á stjórnarskránni
hef ég komist að því að hún er bara
mjög góð en í hana vantar samt
talsverðar viðbætur. Þessar eru af-
ar mikilvægar að mínu mati:
Auðlindamál: Stjórnarskráin skal
tryggja að skörp skil séu á milli
eignarréttar og nýtingarréttar
gegn gjaldi. Einnig um framsal
eignarréttar og nýtingarréttar.
Tryggja skal þjóðinni forræði yfir
auðlindum sínum.
Umhverfismál: Algerlega skal
semja nýjan kafla um umhverfismál
með sjálfbærni að leiðarljósi þar
sem tryggt sé að farið sé að lögum
við stórar ákvarðanir. Einnig að
fagleg og lýðræðisleg vinnubrögð
séu í heiðri höfð. Umgengnisreglur
manna um náttúruna séu þó
tryggðar með sanngjörnum leik-
reglum.
Kaflinn um umhverfismál er
vissulega lengri en þessi. Lýðræði í
jafnvægi við náttúruna.
Dómsmál: Í þessum kafla skal
bæta verulega úr. Allt of lítið
minnst á dómsvaldið í gömlu
stjórnarskránni.
Skerpa skilin á vald-
mörkum og ákæru-
valdi. Val á hæstarétt-
ardómurum, spurning
hvort kjósa skuli þá
beint af þjóðinni eftir
valnefnd og kosningu
lögmanna sjálfra.
Óeðlilegt að þeir séu
valdir af fram-
kvæmdavaldinu, sem
síðan „pantar“ dóm frá
þeim eins og nýlegur
dómur Hæstaréttar
sannar. Við dóms-
málakaflann þurfum
við aðstoð góðra manna með lög-
fræðimenntun, reyndar á það líka
við alla stjórnarskrána.
Mannréttindakaflinn: Yfirfara
hann.
Forsetaembættið: Ég tel að það
þurfi að efla forsetaembættið. Þarf
að hafa eftirlitsaðila hjá sér um lög-
gjafarvald og framkvæmdavald.
Embættisfærslur ráðherra alltaf
skoðaðar.
40. greinin: Bæta í hana: Óheim-
ilt er ríkinu að bera ábyrgð á fjár-
málastofnunum og öðrum fyr-
irtækjum í einkaeigu. Um
fjármálafyrirtæki í opinberri eigu
gilda strangar reglur sem Alþingi
setur.
Hvað gerum við ekki á stjórn-
lagaþingi: Framseljum vald til
Brussel, þjóðin kýs um það í sér-
stakri kosningu.
Við aðskiljum ekki kirkjuna frá
ríkinu, á henni hvílir siðmenning
okkar í 1000 ár.
En kjósandi góður, til að koma
markmiðum mínum í framkvæmd
þarf ég traust þitt og umboð.
Stjórnlagaþing –
Er betri tíð í vændum?
Eftir Svein
Halldórsson
Sveinn
Halldórsson
Höfundur er húsasmíðameistari –
framboð 4206.
Stjórnarskrá okkar
er arfleifð frá tímum
danskra yfirráða.
Fyrstu stjórnarskrána
setti Kristján IX. 1874
og varð þá „allramildi-
legast“ við bón Íslend-
inga og gaf út „Stjórn-
arskrá um hin
sjerstaklegu málefni
Íslands“. Æðsta vald
innanlands var falið
landshöfðingja sem
konungur skipaði. Alþingismenn
voru 30 þjóðkjörnir og 6 sem kon-
ungur kvaddi til þingsetu. Kosn-
ingaréttur var mjög takmarkaður.
Næst kom „Stjórnarskrá konungs-
ríkisins Íslands“ staðfest af Krist-
jáni X. 1920. Samkvæmt henni var
stjórnskipulagið þingbundin kon-
ungsstjórn.
Stjórnarskrá þessi er 77 greinar
en af þeim eru 56 að
öllu eða mestu leyti
samhljóða viðkomandi
ákvæðum í stjórn-
arskránni frá 1874. Al-
þingismönnum var
fjölgað í 40 sem allir
voru þjóðkjörnir.
Kosningaréttur var
rýmkaður og náði til
karla og kvenna 25 ára
og eldri. Með stjórn-
arskránni 1944 tók við
á Íslandi lýðveldi með
þingbundinni stjórn. Í
stjórnarskrá þessari
eru 35 greinar af 81 nánast sam-
hljóða viðkomandi ákvæðum í
stjórnarskránni frá 1920 auk fjölda
ákvæða þar sem eina breytingin er
að forseti kemur í stað konungs.
Völd forseta eru þó meira í orði en
á borði. Samanburður á þessum
þremur stjórnarskrám Íslands sýn-
ir að þær hafa mikið til staðist tím-
ans tönn.
Með ákvörðun um að halda
stjórnlagaþing hefur orðið vakning í
þjóðfélaginu og allt í einu vilja allir
breyta „einhverju“ í stjórn-
arskránni. Fæstir þeirra hafa
nokkru sinni lesið stjórnarskrána.
Margar þeirra hugmynda sem fram
hafa komið eru góðra gjalda verðar
en eiga ekki heima í stjórnarskrá.
Þingmenn á stjórnlagaþingi fá í
veganesti ýmsar hugmyndir frá al-
mennri umræðu í fjölmiðlum, nið-
urstöður þjóðfundar og hugmyndir
stjórnlaganefndar um breytingar á
stjórnarskránni. Ekki er ráðlegt að
breyta bara breytinganna vegna.
Gera þarf heildarúttekt á núgild-
andi stjórnarskrá, halda því sem í
henni er gott og gilt, fella niður það
sem ekki er í samræmi við nútíma
viðhorf, breyta öðru og bæta inn því
sem við teljum á vanta.
Stjórnarskráin – ekki breyta
bara breytinganna vegna
Eftir Sigvalda
Friðgeirsson
Sigvaldi
Friðgeirsson
Höfundur er eldri borgari og fram-
bjóðandi 5141 til stjórnlagaþings.
Þegar Geir Haarde
bað guð að blessa Ís-
land tók ég meðvitaða
ákvörðun um að vera
hluti af þeim breyt-
ingum sem ég taldi
óumflýjanlegt að
samfélagið myndi
ganga í gegnum á
næstu árum. Það
gerði ég til þess að
leggja mitt af mörk-
um í þeirri samfélagslegu sam-
ábyrgð sem við öll berum á því að
gera umhverfið okkar betra. Ég
tel að Ísland eigi mikla möguleika
á að vera leiðandi afl í lýðræð-
islegum breytingum. Fámennið er
okkar styrkur. Þátttaka í stjórn-
lagaþingi er tækifæri til þess að
veita samfélaginu skýran ramma,
með mannréttindi að leiðarljósi.
Ég er ein af fjölmörgum fram-
bjóðendum á stjórnlagaþing. Ég
hef alltaf haft vissar efasemdir um
tímasetningu þessa þings. Þrýst-
ingurinn að gera þetta núna tel ég
að liggi í því mikla umróti sem
samfélagið er fast í.
Þar sem að mín skoðun á tíma-
setningunni varð ekki þess
valdandi að þessu var frestað um
sinn ákvað ég að taka slaginn og
enn og aftur reyna að
vera þátttakandi í
þeim breytingum sem
landið okkar litla
gengur nú í gegnum.
Hið viðkvæma ástand
þjóðfélagsins gefur
okkur einnig tilefni til
að fara varlega og
vandlega í breyting-
arnar. Þær þurfa að
miðast við hverju þær
eiga að skila okkur.
Viljum við breytingu á
ráðherraræði inni á
þingi, viljum við
breytta kjördæmaskipan sem
mögulega hefur áhrif á byggðaþró-
un, viljum við auka sjálfstæði dóm-
stóla, viljum við geta framselt rík-
isvaldið til annarra alþjóðlegra
stofnana? Ég vil hógværar breyt-
ingar á stjórnarskránni. Ég vil
miða breytingarnar við aukið lýð-
ræði og sjálfstæði landsins. Stjórn-
arskrána skal meðhöndla af virð-
ingu og hún er ekki handónýtt
plagg eins og svo margir virðast
halda, oft án þess að hafa lesið
hana. Hún er ekki upphaf alls þess
sem hér hefur farið úrskeiðis en
breytingar á henni geta orðið til
þess að hér sé hægt að lagfæra eitt
og annað til hins betra.
6615 vill fara
varlega í að breyta
stjórnarskránni
Eftir Karen
Elísabetu
Halldórsdóttur
Karen Elísabet
Halldórsdóttir
Höfundur er MS í mannauðsstjórnun
og BA í sálfræði.
- nýr auglýsingamiðill
 569-1100finnur@mbl.is
St j ó rn l agaþ ing
www.mbl.is/stjornlagathing