Fréttablaðið - 02.03.2013, Qupperneq 12

2. mars 2013 LAUGARDAGURSKOÐUN
FRÉTTABLAÐIÐ Skaftahlíð 24, 105 Reykjavík Sími: 512 5000, ritstjorn@frettabladid.is FRÉTTASTJÓRAR: Arndís Þorgeirsdóttir arndis@frettabladid.is, Kristján Hjálmarsson, kristjan@frettabladid.is og Trausti Hafliðason trausti@frettabladid.is HELGAREFNI: Sigríður Björg Tómasdóttir, ritstjórnarfulltrúi, sigridur@frettabladid.is
MENNING: Bergsteinn Sigurðsson bergsteinn@frettabladid.is DÆGURMÁL: Kjartan Guðmundsson kjartan@frettabladid.is LJÓSMYNDIR: Pjetur Sigurðsson pjetur@frettabladid.is FRAMLEIÐSLUSTJÓRI: Kolbrún Ingibergsdóttir kolbrun@frettabladid.is
ÚTGÁFUFÉLAG: 365 miðlar ehf. STJÓRNARFORMAÐUR: Ingibjörg S. Pálmadóttir FORSTJÓRI OG ÚTGÁFUSTJÓRI: Ari Edwald
RITSTJÓRI: Ólafur Þ. Stephensen olafur@frettabladid.is AÐSTOÐARRITSTJÓRI: Steinunn Stefánsdóttir steinunn@frettabladid.is
Fréttablaðið kemur út í 90.000 eintökum og er dreift ókeypis á heimili á höfuðborgarsvæðinu og Akureyri. Einnig er hægt að
fá blaðið í völdum verslunum á landsbyggðinni. Fréttablaðið áskilur sér rétt til að birta allt efni blaðsins í stafrænu formi og
í gagnabönkum án endurgjalds. Issn 1670-3871
SPOTTIÐ
AF KÖGUNARHÓLI ÞORSTEINS PÁLSSONAR
Fyrir landsfund Sjálfstæðis-flokksins benti flest til að afstaðan til Evrópu yrði þrengd. Hitt kom á óvart
að VG skyldi samþykkja að ljúka
aðildarviðræðunum og verða
þannig opnara fyrir þróun vest-
rænnar samvinnu.
Sjálfstæðisflokkurinn hefur
lengst af haft forystu um ný skref
Íslands í pólitísku og efnahags-
legu samstarfi vestrænna lýð-
ræðisríkja. Nú er hann í besta falli
málsvari óbreytts ástands. Engar
línur voru lagðar á landsfundi
hans hvernig tryggja ætti stöðu
Íslands í þeim miklu breyting-
um sem eru að verða í alþjóðlegri
efnahagssamvinnu, meðal annars
á milli Evrópu og Bandaríkjanna.
Landsfundurinn
gekk svo langt
að hafna tillögu
um þjóðarat-
kvæðagreiðslu
u m f r a m -
hald aðildar-
viðræðnanna,
sem hann á hinn
bóginn sagði að
væri forsenda þess að halda þeim
áfram. Á fundinum endurómaði
það viðhorf Morgunblaðsins að
fremur ætti að tefla stöðunni á
innri markaði Evrópska efnahags-
svæðisins í tvísýnu en að fallast á
nýjar reglur um eftirlit með fjár-
málastofnunum. Þær eru þó sér-
staklega mikilvægar hagsmunum
fyrirtækja og neytenda sem vilja
eiga jafnan og óskertan aðgang að
alþjóðlegum fjármálamarkaði.
Ekki er unnt að segja að hug-
sjónir VG lúti að frjálsum gjald-
eyrisviðskiptum. En öndvert við
Sjálfstæðisflokkinn ætlar VG
ekki fyrir fram að loka einum af
helstu möguleikunum á að losa
Ísland úr kvínni sem það er nú
einangrað í.
Landsfundur Sjálfstæðisflokks-
ins samþykkti að krónan væri
ekki framtíðargjaldmiðill en
hafnaði um leið þeim kosti sem
raunhæfastur er í staðinn. Einu
sinni var sagt um Framsóknar-
flokkinn að hann væri opinn í
báða enda. Að því er peningamál-
in varðar sýnist Sjálfstæðisflokk-
urinn nú vera lokaður í báða enda.
Báðum endum lokað
Fyrir landsfundina um síð-ustu helgi benti flest til þess að þrír flokkar; Sjálfstæðis-
flokkurinn, Framsóknarflokkur-
inn og VG, myndu ganga til kosn-
inga með samræmda stefnu um
að hætta aðildarviðræðunum.
Þeir eru líklegir til að fá ríflegan
meirihluta. Aðeins tveir flokkar
hefðu þá viljað ljúka viðræðunum:
Samfylking og Björt framtíð. Eins
og horfir verða þeir í afgerandi
minnihluta.
Hefði VG samþykkt að slíta við-
ræðunum var áframhaldandi sam-
starf við Samfylkinguna úr sög-
unni. Nú er sá kostur opinn með
Bjartri framtíð. Sjálfstæðisflokk-
urinn er ekki einangraður en hann
hefur málefnalega takmarkað
stjórnarmyndunarmöguleika sína
við Framsóknarflokkinn. Margt
bendir því til að kosningarnar
muni snúast um þessar tvær fylk-
ingar.
Kjósendur hafa sjaldan átt þess
kost að velja á milli tveggja svo
skýrra ríkisstjórnarkosta. Fyrir
síðustu helgi voru ríkisstjórnar-
flokkarnir með algjörlega tapaða
stöðu á taflborði stjórnmálanna.
Óvæntur leikur VG losaði um
þessa stöðu. Þótt kannanir bendi
ekki til að spenna verði í endatafl-
inu er staðan opnari en áður. Vinn-
ingslíkur stjórnarandstöðuflokk-
anna eru þó umtalsvert meiri,
einkum ef forsætisráðherra tefl-
ir stjórnarskránni fram í rauðan
dauðann.
Umskiptin felast í því að kjós-
endur hafa nú sjálfir færi á að
ákveða hvort möguleikanum á upp-
töku evru verður haldið opnum eða
honum lokið. Það mál er ekki fyrir
fram afgreitt á landsfundum eins
og í stefndi. Eðli kosningabarátt-
unnar breytist talsvert við þetta.
Erfitt er þó að sjá hvernig teflist
úr þessari nýju stöðu enda bland-
ast mörg önnur mál í það mat.
Staðan á tafl borðinu opnast
Vegna óvinsælda ríkisstjórn-arinnar er veikleiki fyrir stjórnarflokkana að spyr-
nast saman á ný. Á móti kemur að
frjálslyndari armur Samfylkingar-
innar er kominn í forystu. Órólega
deildin í VG er farin. Þá hafa til-
svör nýs formanns þegar gefið VG
ferskara og trúverðugra yfirbragð
og lítið eitt aukið fylgið.
Framsóknarflokkurinn birtist
í nýju ljósi með ábyrgðarlausum
loforðum. Rætur fylgisaukningar-
innar liggja aftur á móti í atfylgi
Morgunblaðsins allt frá því að það
snerist gegn forystu Sjálfstæðis-
flokksins í Icesave-málinu. Fyrir
vikið gæti Framsóknarflokkur-
inn orðið áhrifaríkari aðilinn í
því samstarfi þessara flokka sem
kannanir benda til að liggi á borð-
inu.
Taki kjósendur hins vegar þann
kost að ljúka aðildarviðræðunum
er stjórnarskrárbreyting óhjá-
kvæmileg áður en Alþingi hefur
umfjöllun um hugsanlegan samn-
ing. Þetta gefur nýjum leiðtogum
stjórnarflokkanna færi á að flytja
það mál í heild á milli kjörtíma-
bila með vandaðri vinnubrögð-
um, áfangaskiptingu og tilboði
um breiðari samstöðu. Það myndi
aftur kalla á nýjar kosningar innan
tveggja ára. Fátt bendir þó til að
svo djarft verði teflt. En það hjálp-
aði forsetanum að opna stöðu sína í
fyrra að segjast bara hafa löngun
til að fá tvö ár í viðbót!
Næstu leikir
ILVA Korputorgi, sími 522 4500 www.ILVA.is
laugardaga 10-18 sunnudaga 12-18
ILVA Korputorgi, s: 522 4500 www.ILVA.is
mán. - fös. 11-18:30 laugardaga 10-18, sunnudaga 12-18
einfaldlega betri kostur
TAX-FREE
1. - 3. MARS
© ILVA Ísland 2012 Virðisaukaskatturinn er reiknaður af við kassann. Afsláttarprósenta er 20.32%.
Gildir fyrir allar vörur í verslun, nema á ILVA kaffi. Að sjálfsögðu stendur ILVA skil á virðisauka til
ríkissjóðs. Verðlækkunin er alfarið á kostnað ILVA.
OG VIÐ MEINUM ÖLLUM VÖRUM!
AF ÖLLUM VÖRUM
M
atur með óljósu innihaldi hefur verið talsvert
á dagskrá undanfarnar vikur. Fyrst var það
hrossakjötshneykslið þar sem upp komst að
í tilbúnum frystum matvælum sem seld eru
undir sænsku vörumerki og áttu að innihalda
nautakjöt, sem ekki reyndist vera nautakjöt heldur hrossa-
kjöt.
Hrossakjötsfárið var ekki fyrr afstaðið en greint var frá
því nú í vikunni að hér á litla góða Íslandi voru seldar nauta-
bökur sem innihéldu hreint og
beint ekki örðu af kjöti, ekki
einu sinni hrossakjöti.
Þetta er enn ein áminningin
um mikilvægi þess að leggja
sér ekki til munns annan mat
en þann sem maður veit fyrir
víst hver er. Vissulega er til
tilbúinn matur sem framleidd-
ur er af metnaði, matur sem er það sem stendur á pakkanum
að hann sé. Hitt er því miður allt of algengt.
Ástæðurnar fyrir því að fólk kaupir unninn mat eru
einkum tvær. Það er fljótlegt að koma honum á borð og hann
kostar oft minna en hráefni til matargerðar frá grunni. Gott
er þó að hafa í huga að til eru fleiri leiðir til að spara en að
kaupa alltaf það ódýrasta.
Íbúar Vesturlanda henda til dæmis ókjörum öllum af mat.
Það er mikil sóun sem hægt er að draga úr með tiltölulega
lítilli fyrirhöfn. Þá er einfaldur matur sem búinn er til úr
grunnhráefnum, fiski, kjöti og grænmeti, ekki endilega svo
mikið dýrari en sá unni. Og þegar upp er staðið er það auðvi-
tað öruggasti valkosturinn að borða mat sem fulljóst er hver
er.
Þeir matvælaframleiðendur sem selja mat sem inniheldur
annað en sagt er á umbúðunum eru að svíkja. Það eru ekkert
annað en vörusvik að selja hrossakjöt sem nautakjöt. Það
breytir engu um það þótt hrossakjöt sé út af fyrir sig alveg
ljómandi matur, bæði hvað varðar bragð og næringu, það er
bara ekki nautakjöt. Hvað þá þegar seld er nautabaka sem
ekki inniheldur gramm af kjöti.
Ábyrgðin á þessum svikum liggur hjá framleiðandanum.
Vissulega má fara fram á að eftirliti sé sinnt og eftirlitsað-
ilar eiga að veita framleiðendum aðhald við að standa undir
ábyrgðinni. Engu að síður er það matvælaframleiðandans að
standa klár á því að sá matur sem hann framleiðir og selur sé
sá matur sem umbúðirnar segja til um.
Neytendur eiga að senda matvælaframleiðendum skýr
skilaboð um það að þeir hafni því að kaupa köttinn í sekkn-
um. Þeir framleiðendur sem svíkjast um að framleiða þann
mat sem þeir segjast vera að framleiða eiga hreinlega ekki
skilið að við þá sé verslað.
Ábyrgðin er framleiðendanna en neytendur hafa svo
sannar lega valdið til að hafna vörunni. Því valdi mættu þeir
svo sannarlega vera duglegri að beita.
Neytendur hafa bæði afl og vald:
Svikinni vöru
á að hafna
Steinunn
Stefánsdóttir
steinunn@frettabladid.is