Fréttablaðið - 02.03.2013, Blaðsíða 24

2. mars 2013 LAUGARDAGUR| HELGIN | 24
Gunnþóra
Gunnarsdóttir
gun@frettabladid.is
Bjarni, bóndi á Eiði í Kolgrafa-firði, er að dreifa úr malar-hlössum í braut sem liggur frá bænum niður í fjöru þegar Fréttablaðsfólk ber að. Slóðin hefur vaðist út í síldarflutning-
um síðustu vikna. Guðrún Lilja húsfreyja
er að ljúka morgunverkum í fjósinu. Þau
bjóða gestum í bæinn og innan nokkurra
mínútna er ilmandi kaffi komið í bolla og
heimabakaðar kökur á borð. Eldhúsið er
eins og klippt út úr nýlegu húsbúnaðar-
tímariti. „Ég er eldhúskerling,“ viðurkenn-
ir Guðrún Lilja þegar haft er orð á huggu-
legheitunum. „Mér finnst eldhúsið besti
staðurinn í húsinu. Ég hef gaman af því að
elda og baka og vil láta hlutina ganga dálít-
ið, þess vegna fékk ég mér tvo ofna.“ „Já,
hér er mikið bakað,“ segir Bjarni. „Enda er
frúin matvælatæknir og vann í stórum eld-
húsum í nokkur ár.“
Það hefur ábyggilega komið sér vel upp
á síðkastið að geta sett í tvo ofna því suma
morgna hefur húsfreyjan verið búin að
baka snúða í miklu magni og búa til heitt
súkkulaði í nokkrum pottum áður en hún
hefur farið í fjósið, til að veita þeim sem
að garði hefur borið vegna síldardauðans
í fjörunni. „Hér voru 60-100 krakkar úr
skólum og íþróttafélögum, ásamt kenn-
urum að tína síld í heila viku til að selja
í fyrirtæki í Sandgerði sem heitir Skinn-
fiskur og framleiðir minkafóður. Það gekk
vel og krakkarnir stóðu sig algerlega eins
og hetjur, þrátt fyrir drullukulda. Við
hjónin tókum að okkur að selflytja körin úr
fjörunni upp á hlað, þar voru þau svo hífð
á flutningabíla. Þetta voru um 400 tonn.“
lýsir hún. „Svo kom alls konar fólk að ná
sér í síld, meðal annars bændur af Norður-
landi sem þurftu að taka skepnur snemma
á gjöf í haust út af snjóum.“
Guðrún Lilja er vélakona, rétt eins og
bóndinn, og gengur í öll verk utanhúss.
„Við höfum bæði unnið mikið frá því við
vorum krakkar en höfum lagt áherslu á
að kaupa okkur tæki til að létta störfin,
svo við endumst aðeins betur. Þó erum
við bara með rörmjaltakerfi upp á gamla
mátann í fjósinu. Yfirleitt reynum við að
vera saman að mjólka, það er þægilegra
og vinnst betur,“ segir hún. „Já, við vorum
komin með áætlanir um byggingu nýs
fjóss fyrir hrun en vorum alltaf hikandi
og erum fegin nú að hafa ekki sett okkur í
skuldir,“ lýsir Bjarni.
Fann draumaprinsessuna í Reykjavík
Há fjöll valda því að sólin sést ekki á Eiði
frá lokum nóvember fram í byrjun febrúar.
En bæjarstæðið er tilkomumikið og hjónin
segja þar mikla veðursæld í norðan- og
austanáttum. Í hásunnanátt geti hins vegar
verið 50-60 m á sekúndu á hlaðinu. Snjó-
leysi undanfarinna vetra og þurrkasumur
eru farin að hafa áhrif á grunnvatnsstöð-
una og það hafa komið dagar sem ekkert
vatn er í krönunum á morgnana því kýrnar
hafa klárað úr tankinum yfir nóttina.
Þau hjón tóku við búskapnum á Eiði 1998
af foreldrum Guðrúnar Lilju, Arnóri Krist-
jánssyni og Auði Jónasdóttur, sem búa á
staðnum í nýlegu húsi. Bjarni og Guðrún
Lilja tóku við húsi frá 1973 og hafa tekið
það í gegn að utan og innan. „Pabbi veiktist
og þurfti að fara í hjartaaðgerð á þessum
tíma. Við vorum þá búin að vera ráðsmenn
í Viðey í tíu ár en áttum orðið tvö börn sem
við þurftum að ferja yfir sundið daglega
í skóla og leikskóla. Það gat verið snúið í
alls konar veðrum. Þá var að hrökkva eða
stökkva og við tókum þá ákvörðun að flytja
bara í sveitina,“ lýsir Guðrún og aðspurð
kveðst hún ekki hafa þurft að ganga á
eftir Bjarna. „Það var miklu meiri hugur
í honum en mér. Þó hann sé Reykvíkingur
þá hafði hann hvergi tollað nema í sveit.
Svo þetta var alveg eftir hans höfði.“
„Já, það er eitthvað við sveitina sem erf-
itt er að segja með orðum,“ segir Bjarni
og kímir. „Ég vildi aldrei vera í Reykjavík
en svo kynntist ég draumaprinsessunni
þar.“ Spurður hvort honum þyki búskapur-
inn ekkert bindandi svarar hann: „Jú, það
má kannski segja það. Maður á ekki frí
um helgar eða á jólunum. En öll vinna er
bindandi og það er mun meira gaman að
vinna hjá sjálfum sér en öðrum. Svo eru
mikil forréttindi að ala upp börn við svona
aðstæður. Þegar stelpan okkar segist vera
úr sveit og hafa alist upp með ömmu og afa
þarf hún ekki önnur meðmæli þegar hún
sækir um vinnu. Krakkar sem alast upp
í sveit kynnast lífinu á allt annan hátt en
þeir sem alltaf eru í borginni.“
Guðrún Lilja rifjar upp að dóttirin Lilja
Björk hafi verið ung þegar hún gat lýst
því í leikskólanum að það væru suðvestan
11 til 12 vindstig. Þá bjuggu þau í Viðey
og urðu að spekúlera í vindáttunum þegar
siglt var á milli. Nú er daman útskrifuð
sem stúdent og farin til Afríku í ævintýra-
leit. Sonurinn Sigurbjörn er 17 ára og hann
er við nám í Flensborg auk þess að spila
fótbolta með Haukum. „Hann er sjúkur í
fótbolta og það var lægð í fótboltastarfinu
í Grundarfirði svo hann dreif sig suður,“
segir Bjarni. „Ég fullyrði að hann sé eini
bóndasonurinn á landinu sem hefur farið í
smölun með fótbolta. Hann var alltaf með
boltann á tánum þegar hann var sendur
eitthvað og var búinn að uppgötva að ef
hann gat sparkað nógu fast fyrir rollurnar
þá sneru þær við!“
Þetta eru bara náttúruhamfarir
Sama ættin hefur búið á Eiði í marga ætt-
liði. „Hér var tvíbýli,“ segir Guðrún Lilja.
„Amma mín Guðrún og systir hennar
Lilja bjuggu hér með mikinn barnaskara.
Ég er skírð eftir þessum systrum og get
verið hreykin af því að búa hér. Mennirnir
þeirra stunduðu sjóinn frá Grundarfirði
og afi var líka á togaranum Karlsefni frá
Reykjavík. Hann labbaði á milli. Lagði af
stað á jóladag til að vera mættur til skips
upp úr nýári. Maður trúir þessu varla
núna.“ „Nei, þannig verður það líka þegar
við förum að segja frá síldinni eftir þrjá-
Gefumst ekkert upp fyrir þessu
Fnykur af rotnandi síld og hreistur á gluggum hefur gert bændunum Bjarna Sigurbjörnssyni og Guðrúnu Lilju Arnórs-
dóttur á Eiði í Kolgrafafirði lífið leitt undanfarnar vikur. Fréttablaðsfólk er þess albúið að grípa fyrir vitin þegar það stígur
úr bílnum á hlaðinu en stíf suðvestanátt hefur bægt óþefnum frá bænum þennan daginn og frúin er búin að þvo gluggana.
Í ELDHÚSINU Guðrún Lilja heldur dagskýrslur yfir hreinsunarstarfið og ástand fjörunnar. FRÉTTABLAÐIÐ/GVA