Læknablaðið : fylgirit - 01.04.2012, Qupperneq 10

VISINDf A VORDOGUM
FYLGIRIT 70
Agrip veggspjalda
1 Sjúklingafræðsla: væntingar og reynsla hnéliðskiptasjúklinga á
þremur Norðurlöndum
Brynja Ingadóttir1,2, Ása Johansson Stark2, Árún K. Sigurðardóttir3, Tiny Jaarsma2,
Kirsi Johansson4, Mitra Unosson2,
'Skurðlækningasvið Landspítala, 2Linköping háskóli, Svíþjóð, 3Háskólinn á Akureyri,
4Háskólinn í Turku, Finnlandi
brynjain@landspitali.is
Inngangur: Þekking sjúklinga er mikilvæg undirstaða eflingar, sjálfsu-
mönnunar og bata þeirra eftir aðgerð. Liðskiptaaðgerðir eru meðal
algengustu stærri skurðaðgerða á Vesturlöndum og er aðkallandi að þróa
sjúklingafræðslu sem mætir þörfum og væntingum sjúklinga.
Markmið: Að lýsa mismun á væntingum sjúklinga til fræðslu og þeirrar
fræðslu sem þeir telja sig hafa fengið, fyrir og eftir hnéliðskiptaaðgerð og
meta ánægju þeirra með umönnun og óskir um virka þátttöku.
Aðferðir: Lýsandi framsýn spurningakönnun með 375 þátttakendum
frá íslandi, Finnlandi og Svíþjóð. Fyrir aðgerð var spurt um væntingar
til fræðslu (Expected Knowledge of Hospitalised Patients) og óskir um
virka þátttöku (Krantz Health Opinion Survey) en fyrir útskrift um
fengna fræðslu (Received Knowledge of Hospitalised Patients), ánægju
með umönnun (Patient Satisfaction Scale) og aðgengi að upplýsingum
(Access to Knowledge Scale).
Niðurstöður: Fyrstu niðurstöður benda til þess að sjúklingar hafi miklar
væ ntingar til fræðslu fyrir aðgerð og er þeim best mætt hvað varðar
fræðslu um færni og lífeðlisfræðilega þætti en mun síður er snerta félags-
lega, siðfræðilega og reynslubundna og síst fjárhagslega efnisþætti.
Flestir sjúklingar voru ánægðir með þá umönnun sem þeir fengu og
aðgengi að upplýsingum en síður ánægðir með hvernig aðstandendum
þeirra var sinnt. Þátttakendur tjáðu minni óskir um virka þátttöku í með-
ferð en mælast í fyrri rannsóknum.
Ályktun: Væntingum sjúklinga til fræðslu er ekki nægilega vel mætt í
aðgerðarferlinu. Nánar þyrfti að skoða þá niðurstöður að sjúklingar reiða
sig mikið á heilbrigðisstarfsfólk og forðast virka þátttöku. Huga mætti
að efnisinnihaldi og þátttöku fjölskyldu í meðferð við þróun sjúklinga-
fræðslu og íhlutunarrannsóknum framtíðar.
2 Tíðni verkja á Landspítala
Sigríður Zoégau,Gísli Sigurðsson1-', Herdís Sveinsdóttir1-3, Thor Aspelund3, Sandra
Ward*, Sigríður Gunnarsdóttir2'3
LSH, skurðlækningasviö1, LSH, lyflækningasvið2, Háskóli íslands3, University of Wisconsin-
Madison4
szoega@landspitali. is
Inngangur: Verkir eru algengir á sjúkrahúsum og rannsóknir sem gerðar
hafa verið benda til að svo sé einnig á Landspítala. Ekki hefur þó verið
gerð heildarúttekt á tíðni verkja á Landspítala.
Markmið: Að kanna tíðni verkja á legudeildum skurð- og lyflækninga-
sviða Landspítala.
Aðferðir: Lýsandi þversniðsrannsókn. Spurningalisti (APS-POQ-R) sem
metur verki og gæði verkjameðferðar var lagður fyrir á 23 legudeildum
í janúar 2011. Þátttakendur voru sjúklingar sem legið höfðu inni í a.m.k.
einn sólarhring, voru 18 ára, skildu íslensku, áttaðir og ekki of veikir til
að svara.
Niðurstöður: Svarhlutfall var 80%. Þátttakendur voru 369, meðaldur var
tæp 68 ár (spönn 18-100 ár) og kynjahlutfall var jafnt. Tíðni verkja var
80,4% í heildina, 90,6% á skurðlækningasviði en 76,3% á lyflækninga-
sviði. Meðalstyrkur verstu verkja á 0-10 kvarða var 4,5 (sf=3,2; spönn
0-10) og að meðaltali fundu sjúklingar fyrir miklum verkjum 25,9%
(sf=27,0%; spönn 0-100%) af sólarhringnum. Af þeim sem voru með
verki (al á 0-10 skala) höfðu 36,5% litla (1-4) verki, 22,6% meðalsterka
(5-6) verki og 40,9% voru með mikla (7-10) verki. Verkir voru algengari
1x2(1, N=368)=9,71, p=0,002] og meiri að styrk [t(216,2)=-3,18, p=0,002]
hjá skurðsjúklingum samanborið við sjúklinga á lyflækningadeildum.
Sömuleiðis voru verkir algengari [x2(l, N=367)=7,05, p=0,008] og meiri
að styrk [t(365)=-4,16, p=0,000] hjá konum en körlum.
Ályktun: Verkir eru algengir á Landspítala og stór hluti sjúklinga,
einkum konur og sjúklingar sem hafa farið í skurðaðgerð, hafa fundið
fyrir miklum verkjum. Samanburður við erlendar rannsóknir sýnir að
tíðni verkja virðist í hærri kantinum á Landspítala. Leita þarf leiða til að
bæta verkjameðferð á LSH.
3 Er þörf á þessum þvaglegg? Notkun þvagleggja og
þvagfærasýkingar á Landspítala
Katrín Blöndal1'2, Brynja Ingadóttir1-2, Hildur Einarsdóttir3, Ingurrn Steingrímsdóttir1,
Sigrún R. Steindórsdóttir5, Dóróthea Bergs2-3, Guðbjörg Guðmundsdóttir3 og Elín J.G.
Hafsteinsdóttir6
’Skurölækningasviöi Landspítala, 2Háskóla íslands, 3Iyflækningasviði, ‘sýkingavarnadeild,
'göngudeild þvagfæraskurðlækninga,6gæðadeild Landspítala
katrinbl@landspilali.is
Inrtgangur: Spítalasýkingar eru vaxandi vandamál og ógna öryggi
sjúklinga. Um 40% slíkra sýkinga eru þvagfærasýkingar og rekja má 80%
þeirra til iimiliggjandi þvagleggja. Hætta á slíkri sýkingu eykst um 3-7%
með hverjum degi sem leggur er til staðar. Sýkingum má fækka með
beitingu gagnreyndrar þekkingar við notkun þvagleggja.
Markmið: Að kanna notkun þvagleggja á Landspítala (LSH) og tíðni
þvagfærasýkinga sem þeim tengjast.
Aðferðir: Afturvirk, lýsandi rannsókn með úrtaki allra sjúklinga sem fá
þvaglegg á 17 bráðalegudeildum skurðlækningasviðs, lyflækningasviðs
og kvennadeildar kvenna- og bamasviðs LSH á tvískiptu rannsóknar-
tímabili. Upplýsingar voru fengnar úr sjúkraskrá um ábendingar fyrir
þvagleggsísetningu og þvagfærasýkingar. Daglega var kannað hvort
ástæða væri fyrir notkun, hvort einkenni sýkingar vom skráð og hvenær
leggur var fjarlægður.
Niðurstöður: Á rannsóknartímabilinu lögðust 1108 sjúklingar inn á
þátttökudeildir, þar af fengu 251 (22,6%) inniliggjandi þvaglegg, 52,2%
þeirra voru konur. Meðaldur kveima var 67,0 ár og karla 68,6 ár. Ellefu
sjúklingar (4,4%) fengu þvaglegg án skráðrar gildrar ástæðu. Meðalfjöldi
þvagleggsdaga var 4,9 dagar (spönn 1-56 dagar). Á skurðlækningasviði
og kvennadeild fengu 33,8% iimlagðra sjúklinga þvaglegg, hlutfall
þvagleggsdaga án skráðrar ábendingar var 24,6% og sýkingar vom 11 á
hverja 1000 þvagleggsdaga. Á lyflækningasviði fengu 12,0% innlagðra
sjúklinga þvaglegg, 51,3% þvagleggsdaga voru án skráðrar ábendingar
og 15 sýkingar vom á hverja 1000 þvagleggsdaga.
Ályktun: Niðurstöður benda til að tíðni þvagfærasýkinga á LSH sem
tengjast þvagleggjum sé hærri en á erlendum sjúkrahúsum og að sjúk-
lingar hafi oft inniliggjandi þvaglegg án gildra ábendinga. Breyta þarf
vinnulagi við notkun þvagleggja, bæta skráningu svo og eftirlit.
10 LÆKNAblaðið 2012/98