Ægir - 01.01.2012, Blaðsíða 9

9
F R É T T I R
því. „Samtökin eru að mörgu
leyti holdgervingar ríkjandi
viðhorfa. Þau verja fyrir-
komulagið með kjafti og
klóm og vísa annars vegar til
sögulegrar og menningarlegr-
ar hefðar og hins vegar til
þess að aðstæður í Japan séu
ólíkar því sem annars staðar
gerist. Því sé allur saman-
burður við önnur lönd óraun-
hæfur. Þannig eigi japanskur
sjávarútvegur einfaldlega að
vera – og ekkert öðru vísi,“
segir Katano.
Fiskveiðar í Japan fara að-
allega fram í tveimur kerfum.
Annars vegar með strandveið-
um og hins vegar með stærri
skipum á fjarlægari miðum.
Stór hluti fiskafla Japana er
veiddur af allt of stórum og
úreltum strandveiðiflota. Kat-
ano segir strandveiðiflotann
stunda veiðar með „olymp-
ísku“ fyrirkomulagi, þar sem
allt kapp sé lagt á að ná sem
mestum afla á sem skemmst-
um tíma. Allt of margar en of
litlar og úr sér gengnar fisk-
vinnslur ráði alls ekki við að
vinna úr þeim afla sem berst
að landi. „Suma daga berst
tvöfalt meiri afli á land en
fiskvinnslurnar ráða við. Þá
þarf að vinna stóran hluta
aflans i dýrafóður með til-
heyrandi verðmætarýrnun.“
Japanskur sjávarútvegur
glímir nú við afleiðingar ára-
langrar ofveiði með tilheyr-
andi áhrifum á kjör allra sem
í atvinnugreininni starfa. Kat-
ano segir atvinnugreinina
hafa setið eftir á öllum svið-
um. Flotinn sé gamall, tækni-
þróun hafi orðið lítil, með-
ferð hráefnis sé ábótavant og
verðmæti afurðanna þar af
leiðandi langtum minna en
ella gæti verið. Japanir selja
þó nokkurn hluta aflans til í
útlanda, einkum til Afríku-
ríkja þar sem enn eru víða
gerðar minni kröfur um gæði
vörunnar og merkingar á um-
búðum. „Iðulega eru umbúð-
irnar ómerktar með öllu og
innihaldið samansafn af af-
urðum í góðu lagi, afurðum
sem teldust slakar og svo af-
urðum sem þættu aðeins
hæfa til dýraeldis.“
Engin krafa um skilvirkni og
arðsemi
Japanskur sjávarútvegur er
fastur í viðjum fortíðar að
sögn Katano. Við uppbygg-
ingu atvinnuvega landsins í
kjölfar seinni heimsstyrjaldar-
innar var allt kapp lagt á að
útvega sem flestum vinnu. Í
sjávarútvegi og landbúnaði
var lögð áhersla á litlar ein-
ingar, þar sem arðsemissjón-
armið viku fyrir kröfum um
fjölgun starfa. Þannig er það
enn í dag þótt aðstæður séu
allar gerbreyttar. Samt virðist
enginn vilji vera til breytinga
hjá stjórnvöldum. Katamo
segir að því miður sé litið á
þessar atvinnugreinar sem
hluta af menningarsögu
landsins fremur en að til
þeirra séu gerðar eðlilegar
kröfur um skilvirkni og arð-
semi.
Eins og aflatölur gefa ljós-
lega til kynna hefur framboð
á fiski heima fyrir dregist
verulega saman og þörfin fyr-
ir innflutning aukist að sama
skapi að sögn Katano. Á
sama tíma hefur vaxandi eft-
irspurn eftir fiskmeti um allan
heim leitt til þess að verð á
innfluttum afurðum hefur
hækkað umtalsvert. Japanskir
fiskkaupendur hafa ekki farið
varhluta af þeirri þróun. Til
þess að mæta aukinni eftir-
spurn hefur fiskeldi vaxið
hröðum skrefum víða um
heim, m.a. í ýmsum Asíu-
löndum. Hér blasir hins vegar
enn ein þversögnin við í Jap-
an. Þar hefur dregið úr fisk-
eldi á síðustu árum.
Sjómenn lágtekjustétt í Japan
„Við erum með mjög veik-
burða regluverk í sjávarútvegi
í Japan. Það er ljóst að við er-
um að ofveiða of marga fiski-
stofna og oft er ekkert sam-
hengi á milli stærðar veiði-
stofns og heildarveiði. Við
gætum vissulega lært margt
af ykkur Íslendingum í fisk-
veiðistjórn og ábyrgri nálgun
ykkar við fiskveiðar. Ég get
þó ekki annað en lýst undrun
minni á þeim breytingum
sem gerðar hafa verið á fisk-
veiðistjórninni hér á síðustu
árum, sérstaklega hvað varð-
ar strandveiðar. Fyrirkomulag
þeirra með tilheyrandi fjölgun
fiskibáta minnir óþægilega á
það sem við þekkjum að
heiman og hefur orðið til
þess að sjávarútvegur er
óskilvirkur og óarðbær og
sjómenn í Japan eru lágtekju-
stétt.“
Ayomo Katano, framkvæmdastjóri
uppsjávardeildar Maruha Nichiro Sea-
food í Japan. „Við erum að ofveiða of
marga fiskistofna og oft er ekkert sam-
hengi á milli stærðar veiðistofns og
heildarveiði. Við gætum vissulega lært
margt af ykkur Íslendingum í fiskveiði-
stjórn og ábyrgri nálgun ykkar við fisk-
veiðar.“
Fiskihöfn í Japan.
Smiðjuvegi 66 • 200 Kópavogi
Sími 580 5800 • www.landvelar.is
Háþrýstar Dælustöðvar
Hönnum og smíðum háþrýst vökvakerfi,
dælustöðvar og stjórnbúnað.
Áratuga reynsla og þekking.