Dagblaðið Vísir - DV - 12.11.2010, Blaðsíða 15

FÖSTUDAGUR 12. nóvember 2010 FRÉTTIR 15
Eignarhaldsfélagið Fasteign hf. ramb-
ar á barmi gjaldþrots eins og lesa má
út úr ársskýrslu félagsins fyrir árið
2009. Vandinn samfara gjaldþroti er
þó talinn mikill og því verði reynt að
halda félaginu á floti um sinn. Stjórn
þess fól Capacent fyrir um tveimur
vikum að fara ofan í saumana á félag-
inu og leggja fram tillögur um framtíð
þess.
Yrðu að taka yfir skuldir
Reykjanesbær er stærsti hluthafinn í
Fasteign ásamt Engigerði ehf., félagi
í eigu Íslandsbanka og Glitnis. Áform
eru uppi um að kljúfa sveitarfélögin
frá eignasafni Íslandsbanka og Háskól-
anum í Reykjavík en byggingarskuldir
háskólans eru afar íþyngjandi fyrir fé-
lagið. Samkvæmt heimildum DV hafa
runnið tvær grímur á forsvarsmenn
flestra sveitarfélaganna innan Fast-
eignar og vilja þeir helst fara sömu leið
og Garðabær sem ákveðið hefur að
nýta sér heimild til að leysa til sín eign-
arhlut Fasteignar í Sjálandsskóla. Færu
önnur sveitarfélög innan Fasteignar,
10 talsins, sömu leið yrðu þau að taka
yfir hluta skuldanna.
Helstu lánardrottnar eignarhalds-
félagsins Fasteignar eru Glitnir og Ís-
landsbanki með um 90 prósent skuld-
anna og Landsbankinn (NBI) með
afganginn. Umtalsverður hluti skuld-
anna, einkum vegna nýbyggingar Há-
skólans í Reykjavík, er í erlendri mynt.
Erfiðleikar Fasteignar hafa verið mikl-
ir eftir bankahrunið og fall krónunn-
ar. Leigugjald fyrir þær fasteignir sem
sveitarfélög, Íslandsbanki og aðr-
ir höfðu lagt inn í félagið er að hálfu
leyti tengt gengi erlendra gjaldmiðla.
Fasteign neyddist til þess að lækka
leigugjald fyrir fasteignir og þar með
tekjur sínar um 28 prósent í kjölfar
hrunsins. Ætlunin er að leigan hækki
aftur um áramótin samkvæmt fyrri
áætlunum. Eftir því sem næst verð-
ur komist þarf leigan að hækka um
mun meira en 28 prósent ef takast á að
halda lífi í félaginu.
40 milljarða skuldir
Athygli vekur að Fasteign er rekið í evr-
um og er ársreikningur félagsins allur
færður í þeim gjaldmiðli. Eignir Fast-
eignar (EFF) voru metnar á um 200
milljónir evra árið 2008, árið sem gengi
krónunnar féll gríðarlega gagnvart
öðrum gjaldmiðlum. Á gengi krón-
unnar á miðju árinu 2008 var eigna-
safnið virt á um 25 milljarða króna. Í
fyrra var eignasafnið hins vegar met-
ið á 206 milljónir evra. Það jafngilti
um 35 milljörðum á gengi krónunnar
á miðju árinu í fyrra. Eignaaukning-
in nemur um 3 prósentum milli ár-
anna talið í evrum. Stökkið í íslenskum
krónum milli ára er hins vegar um 40
prósent.
Skuldir félagsins eru á gengi dags-
ins í dag um 40 milljarðar króna, eða
255 milljónir evra. Þær höfðu hækkað
um 16 prósent milli ára í evrum talið.
Sakaðir um spillingu
Í apríl árið 2007, þegar Háskólinn í
Reykjavík samdi við EFF um að byggja
nýjan háskóla við Öskjuhlíðarfót,
gagnrýndi Stefán Þórarinsson, þáver-
andi stjórnarformaður Nýsis, að ekki
skyldi leitað tilboða eða viðhaft forval
af einhverjum toga.  Stefán sakaði að-
standendur EFF um grófa spillingu. Í
háskólaráði HR sátu Bjarni Ármanns-
son, þáverandi bankastjóri, sem var
formaður ráðsins og einn helsti hvata-
maður að stofnun EFF ásamt Árna
Sigfússyni bæjarstjóra og núverandi
stjórnarformanni EFF. Í háskólaráðinu
sat einnig Þór Sigfússon, bróðir Árna
bæjarstjóra. Þór var forstjóri Sjóvár á
þessum tíma og formaður Samtaka at-
vinnulífsins en hefur látið af störfum
vegna rannsóknar á afdrifum bóta-
sjóðs Sjóvár í höndum hans.
Nýbygging Háskólans í Reykjavík
hefur reynst EFF þung í skauti. Skuldir
vegna hennar einnar eru vart minni en
15 milljarðar króna og allsendis óvíst
hvort leigugjald skólans beri þá skuld.
Rekstrarfyrirkomulagið og samstarf
sveitarfélaga með hákskólanum og Ís-
landsbanka getur því bitnað á íbúum
sveitarfélaga, til dæmis í Reykjanes-
bæ. Þetta hefur raunar Árni Sigfússon,
stjórnarformaður EFF, viðurkennt í
samtali við DV.
Eignirnar til fjármálastofnana
Bæjarfélagið Álftanes hefur ekki getað
borgað leigu undanfarið rúmt ár, en
eignarhlutur þess í EFF er um 7 pró-
sent.
Ef EFF verður gjaldþrota blasir við
að lánardrottnar, Íslandsbanki, Glitn-
ir og Landsbankinn (NB), eignast að
mestu eignirnar innan félagsins. Þar
með yrðu viðkomandi fjármálastofn-
anir að óbreyttu eigendur að skólum,
íþróttahúsum, sundlaugum og sam-
komuhúsum 11 sveitarfélaga víða um
land sem og að nýjum húsakynnum
HR sem voru formlega tekin í notkun
fyrir helgina með viðhöfn. Eignirn-
ar myndu með öðrum orðum hverfa
úr félaginu til lánardrottna og hlutur
sveitarfélaganna yrði að engu. Reykja-
nesbær, sem hafði lagt mikið af eign-
um sínum inn í félagið og uppfært
verð þeirra þegar vel áraði, yrði eftir
sem áður að greiða leigu af skólum,
íþróttahúsum, samkomuhúsi og öðr-
um mannvirkjum á skilmálum lánar-
drottna. Ljóst er að togstreita ríkir milli
lánardrottna EFF og sveitarfélaganna
í þessu tilliti. Lánardrottnar, þar með
talinn Íslandsbanki, hafa mestan hag
af því að hækka verulega leigutekjur
sínar frá bæjarfélögum eins og Reykja-
nesbæ. Ljóst er að leigan verður að
óbreyttu hækkuð um að minnsta kosti
28 prósent um næstu áramót.
Illa stödd sveitarfélög eiga bágt
með að fara ofan í vasa útsvarsgreið-
enda og sækja þangað hærri leigutekj-
ur. Reykjanesbær er við það að verða
gjaldþrota. Hann ræður ekki við skuld-
ir Reykjaneshafnar og hefur tekið yfir
fjármál hennar. Vanskil aukast þar og
reynt er að semja við lánardrottna um
frystingu afborgana eins og DV hefur
greint frá.
Fjármálaráðherra hefur gefið sveit-
arfélaginu fyrirheit um að Reyknesing-
ar geti frestað greiðslu fjármagns-
tekjuskatts vegna sölu á HS Orku.
Upphæðin nemur að minnsta kosti
800 milljónum króna. Menn velta því
fyrir sér hvort Steingrímur J. Sigfússon
hafi með þessu gefið fordæmi sem eigi
eftir að snúast í höndum hans; að aðrir
muni einnig sækjast eftir greiðslufresti
á fjármagnstekjuskatti vegna fjárhags-
vandræða. Slíkt skellur á endanum á
ríkissjóði og almennum skattgreið-
endum.
Það er kaldhæðni örlaganna að rík-
isstjórnin hélt fund sinn í vikunni í Vík-
ingasafninu í Reykjanesbæ. Eftir því
sem DV kemst næst er Víkingasafnið
einnig tæknilega gjaldþrota og getur
ekki staðið í skilum hvorki við bæjarfé-
lagið né aðra lánardrottna.
Ljóst er að Reykjanesbær vill síður
tapa hlutafé sínu í EFF. Bæjarfélagið
tók út fé í krafti þess að hafa lagt eign-
ir inn í EFF á sínum tíma. Þeim pen-
ingum var að litlu leyti varið til þess
að greiða niður skuldir bæjarfélags-
ins. Það þarf því ekki að koma á óvart
þótt bæjaryfirvöld reyni að leysa til sín
eignirnar aftur gegn yfirtöku lána og
skuldbindinga. Samvæmt heimildum
DV má búast við tillögu þar að lútandi
á bæjarstjórnarfundi eftir helgina.
FASTEIGN Á BARMI
GJALDÞROTS
Eignarhaldsfélagið Fasteign rambar á barmi gjaldþrots. Fari svo taka lán-
ardrottnar við öllum eignum félagsins, skólum, íþróttamannvirkjum, sund-
laugum og margvíslegum öðrum eignum. Þetta þykir ekki fýsilegur kostur.
Eina leiðin út úr vandanum virðist því vera að hækka leigutekjur félagsins
af eignum þess til mikilla muna þannig að félagið fari ekki í þrot. Það kann
að reynast þrautin þyngri fyrir fjárvana sveitarfélag eins og Reykjanesbæ
sem biður um frystingu afborgana á mörgum vígstöðvum.
Eftir því sem næst verður komist þarf leigan að hækka mun meira
en um 28 prósent ef takast á að halda
lífi í félaginu.
JÓHANN HAUKSSON
blaðamaður skrifar: johannh@dv.is
Íþyngjandi skuldir Háskólinn í Reykjavík
var formlega tekinn í notkun á fimmtudag í
skugga mikilla og íþyngjandi skulda.
MYND SIGTRYGGUR ARI
Maður á mörgum stöðum við borðið Árni Sigfússon er bæjarstjóri Reykjanesbæj-
ar en einnig stjórnarformaður Fasteignar. MYND SIGTRYGGUR ARI