Dagblaðið Vísir - DV - 12.11.2010, Síða 37

FÖSTUDAGUR 12. nóvember 2010 VIÐTAL 37
þess virði. Við töluðum vel saman. Það er
allt í lagi þótt ég skilji hann ekki fullkomn-
lega enda er þetta ekki mitt mál. Ég er ekki á
móti kynleiðréttingu en það er erfitt að setja
sig í spor annarra,“ segir hann en bætir við
að spurningin um kyn Hans hafi aldrei haft
það alvarleg áhrif á sambandið að þeir hafi
íhugað að hætta saman. „Við höfum samt
rætt að ef eitthvað neikvætt gerist vegna
þessa ferlis viljum við hætta saman í góðu
og sem vinir. Ef eitthvað breytist og við get-
um ekki látið þetta ganga lengur,“ segir Hans
en Matthew ítrekar að kynleiðréttingin muni
ekki verða til þess að til skilnaðar komi. „Við
erum duglegir að ræða saman og tengjumst
saman á vitsmunalegu plani. Við tölum mik-
ið um heimspeki og pólitík og getum vel rif-
ist, við erum langt frá því að vera alltaf sam-
mála. Ég get átt erfitt með að skilja hann og
það er ekkert skrítið því transinn snýst um
hann ekki mig. Ég er samt ekkert á móti
þessu,“ segir Matthew og horfir á Hans sem
segir brosandi: „Ég er afskaplega heppinn
með mann. Það er sko á hreinu. Ég er bara
rosalega heppinn með allt mitt fólk og á
meiri stuðning en lang flestir í minni stöðu.“
GIFTING OG BARNEIGNIR
Hans reyndi að sanna fyrir sjálfum sér og
öðrum að hann væri og gæti lifað sem kon-
an Hólmfríður. Hann gekk meira að segja svo
langt að gifta sig og eignast barn. „Ég á níu
ára dóttur sem kallar mig mömmu. Það er
ekkert rosalega óalgengt fyrir transmenn að
fara í gegnum fjölskyldupakkann. Að hluta
til vegna þess að þetta er okkar eina leið til
að fjölga okkur og hins vegar er þetta hluti
af afneituninni. Við viljum sanna fyrir okkur
og umheiminum að við séum víst það sem
við eigum að vera,“ segir hann og útskýrir að
þótt lagalega megi transfólk ættleiða börn sé
afskaplega erfitt fyrir tvo karlmenn að ætt-
leiða enda séu samkynhneigð pör oft aftar-
lega á lista margra landa. „Það líta margir á
okkur tvisvar þegar þeir heyra dóttur mína
kalla mig mömmu en ég er mamma hennar
og mun verða eina manneskjan sem kem-
ur til með að vera mamma hennar. Ég hætti
því ekkert þótt ég sé búinn í ferlinu,“ segir
Hans og bætir við að það væri hálfgert svindl
ef stelpan sæti uppi með tvo pabba og enga
mömmu þegar kynleiðréttingu lýkur. „Ég hef
alið hana upp og mér er sagt að ég sé afskap-
lega móðurlegur, svona upp á það að gera.
Hún er dóttir mín og ég er mamma hennar
og ætla ekki að fara taka það frá henni,“ seg-
ir hann en bætir við að ef hún ákveði sjálf að
kalla hann pabba muni hann ekki leiðrétta
hana. „Hún hefur eigin rétt og verður að fá að
ráða hvað hún kallar mömmu sína.“
BÖRN ERU UMBURÐARLYNDARI
Aðspurður segir hann dótturina taka breyt-
ingunum vel. „Þetta er eðlilegasti hlutur í
heimi fyrir henni. Svona lagað vefst ekki jafn
mikið fyrir börnum og fullorðnum. Þau eru
ekki að mikla þetta fyrir sér og eru umburð-
arlyndari,“ segir Hans sem kom út úr skápn-
um fyrir dótturinni áður en hann byrjaði á
hormónum og fór að klæða sig alfarið sem
karlmaður. Hann segir skólafélaga dóttur-
innar ekki hafa trúað fréttunum í fyrstu en í
dag velti þeir sér lítið upp úr þeirra aðstæð-
um. „Dóttir mín tók það upp af sjálfsdáðum
að segja frá þessu í skólanum svo ég varð að
útskýra fyrir þeim að þetta væri víst rétt hjá
henni . Skólayfirvöld hafa verið afskaplega al-
mennileg og vilja að ég komi og tali við bekk-
inn og útskýri þetta fyrir þeim. Ég veit bara
ekki alveg hvernig ég ætti að gera það og svo
er alltaf hræðslan við að ef eitthvert foreldri
myndi kvarta. Það yrði leiðinlegt.“
UPPLIFÐI BRENGLUN Á MEÐGÖNGU
Hans segir meðgönguna hafa verið honum
erfið. „Fyrstu vikurnar skyldi ég ekki hvað
fólk væri að kvarta en nokkrum vikum síð-
ar hélt ég engu niðri. Eftir því sem leið á leið
mér verr og verr og ég mun aldrei gera þetta
aftur. Ekki að ég sjái eftir þessu í dag. Alls
ekki. Það er frábært að hafa eignast dóttur-
ina. Mér leið bara mjög illa á meðgöngunni
og upplifði hana sem mikla brenglun. Ég var
einfaldlega ófrískur karlmaður,“ segir Hans
sem hefur farið í legnám. „Ég losaði mig við
legið svo líffræðilega get ég ekki orðið barns-
hafandi aftur þótt ég sé ekki búinn í kynfæra-
aðgerðinni. Það var mikill léttir að losna við
legið og þurfa ekki að takast á við óttann um
að eitthvað gæti komið upp á aftur. Slíkt er
mjög mikill streitugjafi.“
FÁIR SÝNILEGIR TRANSMENN
Nokkrar transkonur hafa verið áberandi í
umfjölluninni síðustu árin hér á landi. Anna
Jonna, Anna Kristjáns, Vala Grand og nú síð-
ast Ugla Stefanía hafa tekið mikilvæg skref
fyrir þær transkonur sem eftir eiga að koma
út úr skápnum. Hins vegar hafa transmenn
ekki verið jafn áberandi. Hans segir einhverja
halda því fram að transmenn séu einfald-
lega óalgengari en transkonur en sjálfur tel-
ur hann ástæðuna aðra. „Ég held að fólk taki
frekar eftir því þegar karlmaður er kvenlegur
heldur en þegar kona er karlmannleg. Það er
svo miklu meira tabú fyrir karlmann að vera
kvenlegur. Það kippir sér enginn upp við það
að einhver sem fæðist í kvenmannslíkama
taki upp á því að klæða sig í karlmannsföt. Að
sama skapi er mun algengara að transstelpur
séu kallaðar hommar en transmenn lesbíur.
Þær eru kvenlegar, enda eru þær stelpur, en
það er afskaplega ólógískt að byrja strax að
tengja trans við kynhneigð.“
FLÓKNAR AÐGERÐIR
Kynfæraaðgerðir fyrir transmenn eru mun
flóknari og erfiðari viðfangs en þær aðgerð-
ir sem bjóðast transkonum. Hans hefur ekki
ákveðið hvort hann muni leggjast undir hníf-
inn en segist velja þá leið sem gefi honum
lítinn getnaðarlim sem þó virki frekar en að
velja aðgerð sem bjóði upp á stórt en ónot-
hæft kjötstykki. „Ef ég fer í sjálfa kynfæra-
aðgerðina þá vel ég þá minni því ég vil ekki
láta flá mig lifandi. Ég er ekkert að flýta mér
að taka þessa ákvörðun og því fer fjarri að all-
ir transmenn fari í aðra hvora þessa aðgerð.
Það er svo takmarkað hvað er hægt að gera
fyrir okkur. Ég ætla að telja mig búinn í þessu
kynleiðréttingarferli þegar ég hef látið slétta
úr bringunni á mér en það mun verða ein-
hvern tímann á næsta ári. Testósterón gerir
líka ákaflega mikið fyrir hlutina þarna niðri og
aðgerðin væri þá bara endurröðun á hlutum.
Hormónin stækka snípinn. 80 prósent kvenna
fæðast með sníp sem er minni en strokleður á
blýanti en eftir hormónameðferð getur trans-
maður verið komin með 6–10 cm getnaðarlim
sem getur haldið reisn,“ útskýrir Hans og bæt-
ir við að það hafi verið ákaflega frelsandi að
byrja hormónameðferðina. „Þetta er eins og
með dísil og bensín. Ef heilinn á þér er dísil en
þú hefur keyrt alla ævi á bensíni er rosalegur
munur að setja dísil á hann.“
TYPPI EKKI SNÍPUR
Aðspurður viðurkennir hann að vissulega
flæki það málin að stunda kynlíf þegar kynfær-
in eru ekki af réttri tegund. „Maður lærir smá
trix til að bæta fyrir það sem vantar. Við notum
líka rétt orð. Við tölum um typpi en ekki sníp.
Enda um sama líkamspart að ræða sem hefur
einfaldlega þróast á mismunandi hátt í móð-
urkviði.“ Hann segir marga transmenn fara í al-
menningsklefa sundlauga og íþróttahúsa þótt
þeir hafi ekki lokið kynfæraaðgerð. „Þeir fá þá
leyfi til að vera í skýlunni í sturtunni, koma
hreinir í sundið og fara í sturtu heima eftir
sundið. Sjálfur hef ég ekki farið í laugina í þrjú
ár og er farinn að sakna sundsins enda alinn
upp með laugina í bakgarðinum. En eins og
staðan er núna yrði mér hent út úr karlaklef-
anum og líka kvennaklefanum. Ekki að ég eigi
eitthvert erindi inn í kvennaklefann.“
REYRIR NIÐUR BRJÓSTIN
Hver dagur hjá Hans hefst á að reyra niður
brjóstin og búa til bungu í nærbuxunum með
til þess gerðum hlut. „Þetta er afskalega mik-
il vinna, að binda og pakka, eins og ég kalla
það. Ég á sérstaka flík sem heldur bringunni á
mér sléttri og fer ekki út úr húsi nema í henni.
Þessu fylgja óþægindi og ég veit um einn sem
er haldinn lungnasjúkdómi eftir að hafa bund-
ið of fast og lengi. Það er mjög mikilvægt fyr-
ir mig að losna við brjóstin og líka heilsusam-
legt,“ segir hann en þegar Hans hefur lokið
árinu á hormónum má hann leggjast undir
hnífinn og gangast undir kynfæraaðgerðina, ef
hann ákveður svo, og samtímis má hann sækja
um nafnabreytingu.
UPPLIFIR REIÐI
Að fæðast í röngum líkama hefur reynst
Hans erfitt. „Ég hef þjáðst af þunglyndi og
verið greindur með vefjagigt og var lagð-
ur í einelti. Þetta hefur ekki alltaf verið létt.
Ég verð stundum reiður yfir mínum aðstæð-
um og held að það sé ekki hægt að komast
hjá öðru. Ég myndi ekki óska mínum versta
óvini þessa. Jafnvel í samfélagi þar sem
þessu er tekið án spurninga, þar sem stúlka
getur komið til móður sinnar og sagst vera
strákur og mamman segir bara ókei. Jafnvel
í þannig samfélagi myndi ég ekki óska þessu
á nokkra manneskju,“ segir hann alvarlegur
í bragði.
UPPLÝSINGAR GEGN FORDÓMUM
Hans og Matthew samþykktu að segja sína
sögu til að vekja athygli á fjölbreytileikan-
um í samfélaginu í von um að minnka for-
dóma gagnvart því sem er öðruvísi. „Það eru
afskaplega fáir transmenn sýnilegir og ekki
bara á Íslandi heldur um allan heiminn.
Þeir þekktustu eru líklega Thomas Beaty,
sem varð frægur þegar hann kom fram í Op-
ruh, og svo sonur söngkonunnar Cher,“ segir
Hans en sonur Cher hét Chastity Bono áður
en hann gekkst undir kynleiðréttingu og tók
upp nafnið Chaz.
„Ég er frekar feiminn, og við Matthew
báðir, en við vitum að fordómar eru til stað-
ar vegna skorts á upplýsingum. Ef fólk þekk-
ir einhverja eða veit af einhverri transmann-
eskju sem er eðlileg minnka fordómarnir.
Það er svo mikilvægt að fá að vera maður
sjálfur. Fyrir mig tók það hálft ár að finna
einhvern útgangspunkt, að vita hvert ég gæti
leitað til að hefja mína leiðréttingu. Vonandi
hefur það breyst í dag. Þetta ferli er ekki fyr-
ir alla og þeir sem ætla stíga út úr skápnum
verða að vera viðbúnir að geta misst allt.
Sjálfur hef ég verið heppinn og ekki misst
neitt. Ég hef fengið ótrúlegan stuðning, sam-
þykki og viðurkenningu á því að vera sá ein-
staklingur sem ég er. Það skiptir öllu máli. Ég
vil frekar að fólk hati mig fyrir þann sem ég
er, en að það elski mig fyrir þann sem ég er
ekki.“
indiana@dv.is
Ég var ófrískur
KARLMAÐUR
Það líta margir á okk-ur tvisvar þegar þeir
heyra dóttur mína kalla mig
mömmu en ég er mamma
hennar og mun verða eina
manneskjan sem kemur til
með að vera mamma hennar.
ÁSTFANGNIR Matthew segist hvorki hafa fallið fyrir konunni Fríðu eða manninum Hans heldur
persónunni innra með. MYND HEIÐA GUÐMUNDSDÓTTIR