Són - 01.01.2011, Síða 14

Són - 01.01.2011, Síða 14
14 HELGI SKÚLI KJARTANSSON – sem hafa þó ómögulega verið borin fram með neins konar þögn eða rofi. Þar með verða flest einkvæð orð löng, eða a.m.k. öll nafnorð með nokkra áherslu, einnig í samsetningum, og skiptir þá ekki máli hvort samhljóð eða sérhljóð fer á eftir.17 Nú standa „stuttu“ nafnorðin, sem dæmi voru sýnd um hér að fram - an, öll á undan samhljóði í næsta atkvæði (ben Gauta – ben margri – ben þeiri – svan seðja – goð gjalda – sal hjálmum) og ættu því að teljast löng, hvort sem það er eftirfarandi samhljóð eða bara orðaskilin sem lengingu valda. Engu að síður gildir bersýnilega krafa um að þau séu ekki langstofna. Það má hugsa sér að einmitt þarna í línunni séu skil eða braghvíld sem hindri „samloðun“ við næsta orð, brageyrað tengi orðin ekki saman. En slík skil væru þá einhvers konar rof eða þögn og þá vandséð að hún ylli ekki lengingu líka. Í nýjustu rannsókn á þessu máli – meistararitgerð eftir Norðmanninn Klaus Johan Myrvoll – er reynt að höggva á hnútinn með þeirri kenningu að það séu orðaskil (eða orðhlutaskil) sem lengja einkvæð orð en geri þau þó aðeins hálflöng (þ.e. styttri en langstofna orð: samkvæmt því væri t.d. stofninn „sker-“ stuttur á undan sérhljóðsendingu (skeri), langur með samhljóðsendingu (skerja) en hálflangur sem einkvætt orð (sker) eða í samsetningu (sker-nár), stofninn „skerp-“ hins vegar langur hvernig sem á stendur). Þessi hálflöngu atkvæði ættu yfirleitt að jafngilda löngum í bragfræðinni – nema á þessum eina stað í dróttkvæðri línu þar sem einkvætt nafnorð mætti ekki vera meira en hálflangt.18 Hængur er þó á þeirri skýringu. Það er ekki einber tilviljun að næsta orð hefst á samhljóði í öllum dæmunum hér að ofan heldur virðist það vera langalgengast. Síðasta orðið í dróttkvæðri línu getur auðvitað byrjað á sérhljóði, og þá getur farið einkvætt orð á undan. Það ein - kvæða orð má gjarna vera sögn (Ármóði liggr æðri) og þá næstum alltaf langstofna. Nafnorð má að vísu finna í þessu samhengi, og þá stutt atkvæði (kominn emk á jó Ívu – komi örn á hræ járnum – grams fall á sæ alla), en það er svo sjaldgæft að skáldin hafa greinilega 17 Að þessu hallaðist Eduard Sievers (Altgermanische Metrik (Sammlung kurzer Gram- matiken germanischer Dialekte, 2), Halle (Max Niemeyer) 1893, bls. 58–59), höfuð - skörungur germanskrar bragfræði á 19. öld. Og nú tekur Myrvoll undir það mjög eindregið (bls. 13–15). 18 „Eg kjem difor til å umtala den fyrste stavingi i ord som búa og vita som stutt, men den same stavingi fyre fonologisk grensa (bú, vit, bú-fe, vit-orð) som halvlang. Dette nemningsbruket kann forsvarast med at substantiv av denne bimoraiske typen kann standa i fjorde posisjon i dróttkvætt, men derimot ikkje lang staving som búð og vitt (Craigies lov, sjå nedanfor s. 30 f.)“ (Myrvoll, bls. 14).
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164
Síða 165
Síða 166
Síða 167
Síða 168

x

Són

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Són
https://timarit.is/publication/1139

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.