Þjóðmál - 01.03.2007, Page 97

Þjóðmál VOR 2007 95
til.mannsins.og.allt.þar.á.milli.—.eða.næstum.
því. allt. og. þar. með. er. nafn. bókarinnar.
fengið,.Stutt saga næstum alls .
Bryson.segir. frá.því.þegar.hann,.níu.eða.
tíu. ára. gamall,. fékk. í. hendurnar. skólabók.
með.mynd.af.jörðinni,.þar.sem.búið.var.að.
skera. úr. henni. fjórðung. og. lögum. henn-
ar. . frá. kjarna. að. jarðskorpu. lýst,. og. heill-
aðist.algjörlega ..Hann.langaði.strax.að.vita.
hvernig.væri.mögulegt.að.vita.allt.sem.full-
yrt.var.um.jörðina ..Hvernig.vissu.menn.að.
kjarni. hennar. væri. jafnheitur. og. yfirborð.
sólarinnar?. Hvernig. var. yfirhöfuð. hægt. að.
vita. eitthvað. um. stað. sem. ekki. væri. hægt.
að.komast.á?.Honum.fannst.þessi.vitneskja.
vera. kraftaverki. líkust .. Hann. tók. bókina.
heim. með. sér. og. byrjaði. á. blaðsíðu. eitt ..
En.þá.helltust. vonbrigðin. yfir.hann ..Þetta.
var. ekkert. spennandi,. aðeins. fullkomlega.
óskiljanlegt .. Og. bókin. svaraði. engum. af.
hinum.mikilvægu.spurningum.sem.brunnu.
á. honum .. Það. var. eins. og. höfundurinn.
væri. viljandi. að. halda. þessu. öllu. leyndu ..
Og. eftir. því. sem. árin. liðu. varð. Bryson.
stöðugt. sannfærðari. um. alheimssamsæri.
fræðibókahöfunda.þess.efnis.að.viðfangsefni.
þeirra. ættu. aldrei. að. vera. vitundarögn.
áhugaverð .. Þær. bækur. sem. hann. las. um.
raunvísindi.voru.skrifaðar.af.mönnum.sem.
virtust.telja.að.allir.hlutir.yrðu.skiljanlegir.og.
skýrir.ef.þeir.væru.settir.fram.sem.formúlur ..
Af.þessum.sökum.ólst.hann.upp.sannfærður.
um.að.raunvísindi.væru.hroðalega.leiðinleg.
—.hafði.þó.á.tilfinningunni.að.þau.þyrftu.
ekki. endilega. að. vera. það. —. og. reyndi. í.
lengstu.lög.að.komast.hjá.því.að.hugsa.um.
þau .
Löngu. síðar. sat. hann. í. flugvél. yfir.
Kyrrahafinu. og. horfði. á. tunglið. speglast. í.
haffletinum ..Þá.sótti.að.honum.sú.óþægilega.
hugsun.að.hann.vissi.ekkert.um.jörðina.sem.
hann.lifði.á ..Hann.hafði.t .d ..ekki.hugmynd.
um.hvers.vegna.höfin.eru.sölt.en.ekki.vötnin ..
Hann.vissi.ekki.hvort.selta.hafanna.væri.að.
aukast.eða.minnka.og.hvort.hann.þyrfti.að.
hafa.áhyggjur.af.því ..Hann.skýtur.inn.þeirri.
athugasemd.að. fræðimenn.vissu.þetta.ekki.
heldur. fyrr. en. í. lok. áttunda. áratugar. 20 ..
aldar ..Þeir.töluðu.bara.ekki.mjög.mikið.um.
það .
Selta. sjávar. var. auðvitað. bara. eitt. af.
óteljandi. mörgu. sem. Bryson. hafði. enga.
hugmynd.um ..Hann.vissi.ekki.hvað.róteind.
var.eða.nifteind,.kvarki.eða.kvasi,.skildi.ekki.
hvernig.jarðfræðingar.gátu.litið.á.jarðlag.og.
vitað.hvað.það.var. gamalt ..Honum. fannst.
hann.eiginlega.bara.ekki.vita.neitt.um.neitt ..
Hann. fylltist. mikilli. löngun. til. að. öðlast.
þótt. ekki. væri. nema. svolitla. vitneskju. um.
alla.þessa.hluti.og.hvernig.menn.komust.að.
sannleikanum.um.þá ..Í.hans.augum.var.það.
mesta.undrið,.hvernig.vísindamenn.komust.
að. hlutunum .. Hvernig. gátu. menn. vitað.
hvernig.heimurinn.byrjaði.og.hvernig.hann.
var.þá?.Hvernig. vissu.þeir.hvað. jörðin. var.
þung?.Hvernig.vissu.þeir.hvað.gerist.inni.í.
atómi?
Bryson. ákvað. að. eyða. hluta. lífs. síns. —.
sem.reyndust.síðan.verða.þrjú.ár.—.í.að.lesa.
fræðibækur.og.hitta.þolinmóða.sérfræðinga.
sem.væru.reiðubúnir.að.svara.yfirgengilega.
heimskulegum. spurningum .. Markmiðið.
var. svo. að. reyna. að. skilja,.meta.og. jafnvel.
njóta. furðuverka. og. afreka. raunvísindanna.
og. skrifa. um. þau. bók. sem. væri. ekki. of.
tæknileg. eða. krefjandi. en. heldur. ekki. of.
yfirborðskennd .
Og.Bryson. tókst.ætlunarverk. sitt ..Bókin.
hefur. enda. verið. margverðlaunuð,. fékk.
m .a ..Aventis-verðlaunin,.sem.veitt.eru.sam-
kvæmt. tilnefningu. frá. Konunglega. breska.
náttúrufræðafélaginu. (Royal. Society). og.
Bresku. vísindaakademíunni. (UK. National.
Academy.of.Science),.og.hefur.selst.í.mörg.
hundruð. þúsundum. eintaka .. Í. henni. eru.
efalítið. einhverjar. aðgengilegustu. 600.
blaðsíður. um. næstum. því. allt. sem. maður.
ætti.að.vita.um.raunvísindi .
1-2007.indd 95 3/9/07 2:44:34 PM