Fréttablaðið - 24.11.2016, Page 23

Miklir atburðir hafa nú gerzt í Bretlandi og Bandaríkjunum með fárra
mánaða millibili eins og ráða má
af því að báðir stóru stjórnmála-
flokkarnir í báðum löndum eru
sundurtættir og í sárum.
Brexit
Tökum Bretland fyrst. Þar gerðist
það í júní sl. að kjósendur ákváðu
að Bretland skyldi yfirgefa ESB
þótt helztu forustumenn Íhalds-
flokksins í ríkisstjórn og nær allir
þingmenn Verkamannaflokksins
og einnig Frjálslynda flokksins og
Skozka þjóðarflokksins í stjórnar-
andstöðu mæltu gegn úrsögn hlið
við hlið. Verkamannaflokkurinn
gekk sameinaður en hikandi til
þjóðaratkvæðagreiðslunnar.
Íhaldsflokkurinn var klofinn þar
eð fámennur hluti þingflokksins
og fáeinir ráðherrar mæltu fyrir
úrsögn úr ESB, m.a. af ótta við
Brezka sjálfstæðisflokkinn (UKIP)
sem kalla má systurflokk Sjálfstæðis-
flokksins og Þjóðfylkingarinnar
hér heima. David Cameron þáv.
forsætisráðherra ákvað að boða til
þjóðaratkvæðis um úrsögn til að
friða minni hlutann í eigin flokki,
Íhaldsflokknum, og þóttist viss um
sigur. Kjósendur lýstu eigi að síður
stuðningi við úrsögn, einkum kjós-
endur í dreifbýli með lágar tekjur
og litla menntun. Úrslitin komu
mörgum á óvart. Cameron sagði af
sér embætti og hvarf af vettvangi.
Bretar virða leikreglur lýð-
ræðisins og telja því einboðið að
virða niðurstöðu þjóðaratkvæða-
greiðslunnar, og gildir þá einu
að hún var ráðgefandi frekar en
bindandi. Samt ríkir lagaleg óvissa
um framhaldið. Enskur dómstóll
hefur úrskurðað að brezk lög mæli
fyrir um að þingið verði að staðfesta
úrslit þjóðaratkvæðagreiðslunnar.
Hæstiréttur Bretlands þarf væntan-
lega að fella lokadóm um málið. Við
bætist að Skotar hugleiða að láta á
það reyna fyrir dómstólum hvort
þeir hafa lagalegt neitunarvald
gegn úrsögn Bretlands úr ESB enda
greiddi meiri hluti skozkra (og einn-
ig norður-írskra) kjósenda atkvæði
gegn úrsögn. Nýr forsætisráðherra
Bretlands, Theresa May, er andvíg
úrsögn Bretlands úr ESB en hún tók
eigi að síður að sér það erfiða hlut-
verk að skipuleggja útgönguna. Þeir
sem telja að aðild Breta að ESB frá
1973 hafi skipt sköpum fyrir efna-
hagslíf landsins kvíða framhaldinu,
og þeir eru margir.
Donald Trump
Næst gerðist það sem enn færri áttu
von á: Donald Trump sem fór fram
fyrir repúblikana í óþökk helztu
forustumanna flokksins var kjörinn
forseti Bandaríkjanna þótt hann
hlyti mun færri atkvæði á landsvísu
en keppinautur hans, demókratinn
Hillary Clinton, fv. utanríkisráðherra.
Atkvæðamunurinn er nú 1,3 millj-
ónir og á trúlega eftir að aukast þar
eð talningu er ekki enn að fullu lokið.
Þetta er í annað sinn á 16 árum að
repúblikanar vinna Hvíta húsið með
minni hluta atkvæða að baki sér.
Repúblikanaflokkurinn er
sundraður. Hvernig á annað að vera
þegar nýkjörinn forseti þrætir fyrir
hlýnun loftslags af mannavöldum
og nýkjörinn varaforseti þrætir
fyrir þróunarkenninguna? Miðað
við stóryrðin sem frambjóðendur
repúblikana höfðu hver um annan
í kosningabaráttunni er vandséð
að friður geti komizt á í flokknum
Bandaríkin: Afsakið, hlé
fyrr en að löngum tíma liðnum. Við
bætist að Trump býst nú til að raða
ýmsum öfgamönnum í mikilvægar
stöður. Væntanlegur dómsmálaráð-
herra, Jeff Sessions öldungadeildar-
þingmaður frá Alabama, er þekktur
fyrir andúð á blökkumönnum;
þingið í Washington hafnaði á
sínum tíma skipun hans í dómara-
embætti á þeirri forsendu. Væntan-
legur rasspútín forsetans, þ.e.
aðalráðgjafi, Stephen Bannon, er
þekktur fyrir að halda úti illskeyttu
lygavefsetri sem dreifir fölskum
fréttum og óhróðri um andstæðinga
öfgahægrisins.
Úlfúðin í röðum repúblikana inn-
byrðis og einnig í garð demókrata
á sér langan aðdraganda. Arthur
Miller, leikskáldið sem hefur verið
fastagestur á fjölum Þjóðleikhúss-
ins allar götur frá 1951 og er enn,
sagðist enga rökræna skýringu geta
fundið á heift margra repúblikana
í garð Bills Clinton forseta 1993-
2001 aðra en þá að Clinton, sonur
einstæðrar móður í Arkansas,
væri í reyndinni fyrsti blökkufor-
seti Bandaríkjanna. Þessi skýring
Millers kemur heim við hamagang
repúblikana gegn Obama forseta
undangengin átta ár. Repúblikanar
á þingi hafa barizt harkalega gegn
nær öllum málum forsetans án
tillits til málavaxta og grafið svo
undan honum að þrír af hverjum
fjórum skráðum flokksmönnum
repúblikana segjast enn efast um
að Obama hafi fæðzt í Bandaríkj-
unum svo sem stjórnarskráin krefst
af hverjum forsetaframbjóðanda.
Efasemdarmennina varðar ekki um
fyrirliggjandi fæðingarvottorð for-
setans, ekki frekar en þá varðar um
þekktar staðreyndir um hlýnandi
loftslag og uppruna tegundanna.
Eigi er úti allt kveld þótt rökkvi
um sinn
Þegar Ronald Reagan var kjörinn
forseti Bandaríkjanna 1980 óttuðust
margir demókratar meintar öfgar
hans, en ró komst á þegar ljóst
varð að Reagan og ríkisstjórn hans
myndu ekki gera atlögu að mann-
réttindalöggjöfinni sem forverar
hans, demókratarnir John Kennedy
og Lyndon Johnson, höfðu fengið
samþykkta í þinginu 1964-1965
enda var Reagan gamall demó-
krati. Dwight Eisenhower, forseti
úr röðum repúblikana 1953-1961
(demókratar höfðu einnig reynt að
fá hann til framboðs fyrir sig), lét
sér ekki heldur til hugar koma að
uppræta velferðarlöggjöf demó-
kratans Franklins Roosevelt forseta
frá kreppuárunum. Vonir standa til
að Donald Trump taki sér þessi for-
dæmi til fyrirmyndar enda sagðist
hann á fyrri tíð eiga lengri samleið
með demókrötum en repúbli-
könum.
Bretar virða leikreglur lýð-
ræðisins og telja því einboðið
að virða niðurstöðu þjóð-
aratkvæðagreiðslunnar, og
gildir þá einu að hún var ráð-
gefandi frekar en bindandi.
Samt ríkir lagaleg óvissa um
framhaldið.
Þorvaldur
Gylfason
prófessor
Í dag
FERÐAMÁLAÞING 2016 - HALDIÐ Í HÖRPU, SILFURBERGI
KL. 13:00–17:00, 30. NÓVEMBER
13:00 Ávarp ráðherra ferðamála
13:15 Vöxtur ferðaþjónustunnar, séríslenskt
fyrirbrigði sem kallar á séríslenskar lausnir,
eða angi af alþjóðlegri þróun?
Ólöf Ýrr Atladóttir, ferðamálastjóri
13:40 Samfélagsleg sátt um ferðaþjónustu:
Saga til næsta bæjar?
Guðrún Þóra Gunnarsdóttir, forstöðumaður
Rannsóknarmiðstöðvar Ferðamála (RMF)
14:00 What kind of future do we want for Iceland’s
visitor economy? How can we all benefit from
Destination Management Planning (DMP)?
Tom Buncle, framkvæmdarstjóri og ráðgjafi
(Yellow Railroad, Skotlandi)
14:45 Kaffi/te og með því
15:00 Conservation and Tourism in National Parks
– Importance of Harmonization
Donald Leadbetter, verkefnastjóri ferðamála hjá Bandarísku
þjóðgarðastofnuninni (National Park Service)
15:45 Ferðaþjónustan er mikilvægt breytingaafl
í mínu sveitarfélagi
Dagur B. Eggertsson, borgarstjóri Reykjavíkur
Ásta Stefánsdóttir, framkvæmdastjóri sveitafélagsins Árborgar
Kristján Þór Magnússon, bæjarstjóri Norðurþings
Sandra Brá Jóhannsdóttir, sveitarstjóri Skaftárhrepps
Sigrún Blöndal – bæjarfulltrúi Fljótsdalshéraði og fulltrúi
Sambands Ísl. Sveitarf. í Stjórnstöð ferðamála
16:35 Afhending umhverfisverðlauna
Ferðamálastofu.
17:00 Þinglok og léttar veitingar
Geirsgata 9 | 101 Reykjavík | Sími 535 5500 | Fax 535 5501
Hafnarstræti 91 | 600 Akureyri | Sími 535-5500 | Fax 535 5501
PO
RT
h
ön
nu
n
FERÐAÞJÓNUSTA
– AFL BREYTINGA
DAGSKRÁ:
Þátttaka er án endurgjalds en nauðsynlegt að skrá sig á www.ferdamalastofa.is og er frestur til 29. nóvember.
Þingið verður einnig sent út á internetinu hægt er að nálgast slóðina á www.ferdamalastofa.is
Fundarstjóri: Þórdís Lóa Þórhallsdóttir, forstjóri Gray Line Iceland
s k o ð u n ∙ F R É T T a B L a ð i ð 23F i M M T u d a g u R 2 4 . n ó v e M B e R 2 0 1 6
2
4
-1
1
-2
0
1
6
0
4
:5
9
F
B
0
7
2
s
_
P
0
5
0
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
7
2
s
_
P
0
3
9
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
7
2
s
_
P
0
2
3
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
7
2
s
_
P
0
3
4
K
.p
1
.p
d
f
A
u
to
m
a
tio
n
P
la
te
re
m
a
k
e
: 1
B
6
9
-8
7
2
8
1
B
6
9
-8
5
E
C
1
B
6
9
-8
4
B
0
1
B
6
9
-8
3
7
4
2
7
5
X
4
0
0
.0
0
1
6
A

F
B
0
7
2
s
_
2
3
_
1
1
_
2
0
1
C
M
Y
K