Morgunblaðið - Sunnudagur - 29.05.2016, Blaðsíða 42

42 MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 29.5. 2016
LESBÓK
Næstkomandi sunnudag fagn-ar Hjörtur Pálsson, skáld,þýðandi, útvarpsmaður og
prestur, 75 ára afmæli sínu og af því
tilefni gefur Dimma út heildarsafn
ljóða hans þar sem saman eru komn-
ar allar ljóðabækur hans auk verð-
launaljóðsins Nótt frá Svignaskarði
sem kom út sérprentað og nýrrar
ljóðabókar, Ísleysur, með ljóðum frá
síðustu tveimur áratugum.
Fyrsta ljóðabók Hjartar var Dyn-
faravísur, sem kom út 1972, 1977 kom
Fimmstrengjaljóð, Sofendadans
1982, Haust í Heiðmörk 1985, Úr
Þegjandadal 1998 og svo sérprentið
af Nótt frá Svignaskarði 2007.
Eins og sjá má á upptalningunni
efst leið æ lengra á milli ljóðabóka
með árunum og átján ár liðin frá því
Úr Þegjandadal kom út þar til Ísleys-
ur koma út nú. Það segir Hjörtur
skýrast aðallega af því að hann hafi
haft ýmislegt að sýsla annað en yrk-
ingar og nefnir sérstaklega þýðing-
arnar, en það má nefna í því sam-
hengi að hann fékk viðurkenningu
Letterstedtska félagsins í Svíþjóð á
síðasta ári fyrir þýðingar.
- Þegar allt ljóðasafnið er komið á
einn stað sér maður ákveðið sam-
hengi í því sem þú ert að yrkja og
meðal annars það hve mörg ljóð
spretta af heimsókn á stað, stundum
stað í minningunni.
„Ég er einn af þeim sem hafa gam-
an af að ferðast og ferðalög kveikja
oft í mér. Það er eins og þegar maður
færist úr stað þá kviknar eitthvað í
huganum sem verður svo að ljóði
strax eða seinna. Það gildir bæði um
mitt eigið land, ég hef ferðast mikið
um Ísland og náttúran orðið upp-
spretta ljóða, og erlend lönd.“
- Í ljóðinu Farið um Vatnsdal, sem
er í Úr Þegjandadal, ertu að yrkja um
stað í landslagi, en þó er þetta frekar
ljóð um liðinn tíma og eins í ljóðinu
Talað við læk í Ísleysum, þar sem þú
ert vissulega að yrkja um Þing-
mannalæk, en líka um fortíðina.
„Já, vissulega eru þessi ljóð um lið-
inn tíma, en Farið um Vatnsdal er
líka ljóð um mynd og Talað við læk
byggist á bernskuminningu frá því ég
var mjög ungur. Þar fer ég stundum
um eins og þegar ég er á ferðalagi um
landið en svo hverf ég líka fyrst og
fremst aftur til lækjarins í minning-
unni og tengi honum ýmislegt sem
þar birtist og menn verða að njóta
eða ekki eftir atvikum.“
- Í Talað við læk og eins í öðru ljóði
í Ísleysum, Gallagrip, finnst mér þú
vera að brydda upp á nýbreytni í
forminu, og reyndar í fleiri ljóðum í
þeirri bók.
„Þegar maður er að fást við ljóða-
gerð og gefur út á bók getur liðið
nokkur tími án þess maður lesi ljóðin
aftur, því þó ég lesi öðru hvoru úr
þessum bókum þá les ég þær ekki í
gegn. Þegar ég svo fór að undirbúa
ljóðasafnsútgáfuna og las bækurnar í
réttri röð frá upphafi til enda fannst
mér ég vera að kynnast sjálfum mér á
nýjan leik. Ég var eðlilega búinn að
gleyma ýmsu en fékk þarna heild-
armynd af sjálfum mér og fannst það
satt að segja bæði gaman og fróðlegt
að kynnast mínum ljóðaferli á þennan
hátt. Það held ég að hafi síðan orðið
mér til upplífgunar vegna þess að ég
hef ekki setið stíft við að yrkja á síð-
ustu árum, en það að lesa bækurnar
kveikti í mér og varð til þess að nýj-
ustu ljóðin í Ísleysum eru svolítið
öðruvísi en sumt það sem ég hef gert
áður.
Það má segja að það hafi vakið ljóð-
neistann í mér og gerði mig líka
frjálsari gagnvart formi og efni og
léttari. Mér fannst það vera dálítil
endurnýjun í þessu hjá mér þegar ég
var búinn að fara yfir bækurnar og
kveikti í mér á góðan hátt, sem er
náttúrlega góðs viti þegar ég er að
senda þetta frá mér á 75 ára afmæl-
inu,“ segir Hjörtur og hlær við. „Það
er mjög gott að hafa komið þessu
safni frá mér því þá held ég bara
áfram og kasta því aftur fyrir mig.“
Þegar Hjörtur las bækurnar yfir
segist hann hafa rekist á sitthvað sem
honum þótti betur mega fara. „Þetta
teygir sig aftur í menntaskólakveð-
skap og það segir sig sjálft að maður
er ekki sá sami og maður var sextán
ára eða tvítugur og eitthvað gerist á
leiðinni. Ég leyfði mér því að hressa
svolítið upp á þetta gamla, aðeins að
breyta sumstaðar. Það er eins og þar
stendur: allir eiga leiðréttingu orða
sinna, líka presturinn á stólnum. Það
hafa svosem fleiri skáld sagt eitthvað
svipað, var það ekki Einar Bragi sem
sagði að ljóð væri aldrei fullort?“
Heildarmynd af
ljóðskáldinu
Hjörtur Pálsson fagnar 75 ára afmæli með útgáfu á heildarsafni ljóða sinna
og þar með safni af nýjum og nýlegum ljóðum. Hann segir það hafa verið
sér innblástur að lesa aftur gömlu ljóðin við undirbúning útgáfunnar.
Árni Matthíasson arnim@mbl.is
Dimma hefur gefið út úrval ljóða pólsku
skáldkonunnar Ewu Lipska. Bókin heitir
Neyðarútgangur og geymir ljóð frá 1967 til
2015 sem valin eru úr öllum útgefnum ljóða-
bókum skáldsins. Olga Holwnia valdi efnið og
ritstýrði verkinu, en þýðendur eru Áslaug
Agnarsdóttir, Bragi Ólafsson, Magnús Sig-
urðsson, Olga Holownia og Óskar Árni Ósk-
arsson.
Ewa Lipska er meðal þekktustu samtíma-
skálda Pólverja. Hún fæddist árið 1945 í
Kraká í Póllandi og sendi frá sér fyrstu ljóðbókina árið 1967, en ljóða-
bækur hennar nálgast annan tuginn.
Ewa Lipska tilheyrir nýbylgjuskáldunum í Póllandi sem komu fram
á sjónarsviðið undir lok sjöunda áratugar síðustu aldar, en hún hefur
alla tíð lagt á það áherslu að hún sé hvorki bundin straumum né
stefnum.
Ewa Lipska kom til Íslands á vegum Bókmenntahátíðar í Reykjavík
og ljóðaverkefnisins ORT haustið 2013.
Úrval ljóða Ewu Lipska
Bak við luktar dyr heitir spennubók eftir B.A.
Paris sem Drápa gefur út.
Í bókinni segir frá Jack og Grace sem eru, að
því er virðist, fullkomið par. Hann er mynd-
arlegur og heillandi, hún glæsileg og hæfi-
leikarík. Þau eru vel stæð og heimili þeirra óað-
finnanlegt. Þeir sem vilja kynnast Grace komast
þó fljótlega að því að það er ekki hægt því þau
eru óaðskiljanleg, hún svarar aldrei símanum
og fer aldrei neitt án Jacks.
Bak við luktar dyr er fyrsta bók B.A. Paris og
hefur notið hylli víða um heim frá því hún kom út í byrjun ársins, hef-
ur verið gefin út á ríflega 25 tungumálum og í meira en 30 löndum.
Ingunn Snædal þýddi.
Bak við luktar dyr
Bókaútgáfan Sæmundur á Selfossi
og börn Þórunnar Elfu Magnús-
dóttur hafa skrifað undir útgáfu-
samning um endurútgáfu á bókinni
Líf annarra sem skáldkonan sendi
frá sér 1938. Ráðgert er að bókin
komi út nú síðsumars og mun
Oddný Eir Ævarsdóttir rithöf-
undur fylgja henni úr hlaði með
inngangi um höfundinn og verk
hennar.
Í bókinni fléttast saman sögur af
þremur konum, Unu Hjalta, Sig-
rúnu Aradóttur og Steinunni, eins
og þær birtast Fríðu sem kemur
með strandferðaskipi til Sílis-
fjarðar til að setjast þar að hjá unn-
usta sínum.
Þórunn Elfa Magnúsdóttir (1910-
1995) sendi frá sér á þriðja tug
bóka á árunum 1933 til 1985. Í
skrifum hennar kemur fram hvöss
samfélagsgagnrýni og femínismi.
Þórunn Elfa var Reykvíkingur, gift
Jóni Þórðarsyni kennara. Börn
þeirra eru Einar Már Jónsson,
Magnús Þór Jónsson og Anna Mar-
grét Jónsdóttir.
Magnús Þór Jónsson, Bjarni Harðarson útgefandi hjá Sæmundi, Anna Margrét
Jónsdóttir og Einar Már Jónsson undirrita útgáfusamninginn.
Líf annarra að nýju
ENDURÚTGÁFA
Hólshraun 3, 220 Hafnarjörður · Símar 555 1810, 565 1810 · veislulist@veislulist.is · www.veislulist.is
SKÚTAN
AF ÖLLUM STÆRÐUM, HVORT SEM ER Í VEISLUSAL
OKKAR, Í AÐRA SALI EÐA Í HEIMAHÚSI
Veitingar af öllum
stærðum, hvort sem er í
veislusal okkar, í aðra sali
eða í heimahúsi.
Nánar á veislulist.is
Erfidrykkja
Veislusalur okkar er bjartur og fallegur salur
á jarðhæð, gott aðgengi.
Öll þjónusta, kaffi og gos eru innifalin
í verði þegar erfidrykkja er í sal.
Út er komin hjá Veröld ljóðabókin Allt þetta
hugsafn af árum sem kvað vera ævi eftir Sig-
mund Erni Rúnarsson.
Þetta er níunda ljóðabók Sigmundar, en sú
fyrsta, Kringumstæður, kom út 1980 þegar
hann var um tvítugt. Síðasta ljóðabók hans
var Eldhús ömmu Rún sem gefin var út á
150 ára afmæli Akureyrar fyrir fjórum ár-
um.
Sigmundur hefur einnig sent frá sér sögur
og minningar og samið sviðsverk og sýn-
ingar.
Ný ljóð Sigmundar Ernis