Morgunblaðið - Sunnudagur - 29.05.2016, Blaðsíða 18

FRÉTTASKÝRING
18 MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 29.5. 2016
T
ímarnir hafa breyst frá því að kalda
stríðinu lauk, allt virtist ætla að
falla í ljúfa löð milli austurs og vest-
urs og hugtakið endalok sögunnar
komst í umferð. Talað var um ágóða
friðarins, að nú mætti draga úr framlögum til
varnarmála. Á 25 árum fækkaði til dæmis her-
mönnum í Þýskalandi úr hálfri milljón í 177 þús-
und. Á síðustu misserum hefur það snúist við og
víða fara þau vaxandi. Í fyrra voru útgjöldin
sem hlutfall af landsframleiðslu hækkuð um
21,7% í Póllandi og 31,9% í Litháen. Þegar leið-
togar ríkja Atlantshafsbandalagsins setjast nið-
ur í Varsjá í júlí verða aukin framlög til varn-
armála og ógnir í austri og suðri efst á baugi.
Segja Rússa vilja veikja samstöðu
Pólskir ráðamenn hafa mikinn fyrirvara gagn-
vart Rússum og telja að þeir reyni með öllum
ráðum að grafa undan samstöðu Vesturlanda
og veikja varnir þeirra. Tala megi um bland-
aðan stríðsrekstur eða hernað á mörgum víg-
stöðvum, allt frá hernámi Krímskaga til lítilla
grænna manna í austurhluta Úkraínu, ögrandi
heræfinga, netárása og útsmogins áróðurs.
Rússar halda umfangsmiklar heræfingar þar
sem sett eru á svið átök við vestrið. Þá hafa þeir
eflt hernaðarviðbúnað á yfirráðasvæði sínu í
Kaliníngrad á milli Póllands og Litháens og
komið þar fyrir færanlegum, skammdrægum
Iskander-flaugum, sem geta borið kjarnaodda.
Gestgjafarnir leggja mikla áherslu á leiðtoga-
fundinn í júlí og vilja hafa áhrif á útkomuna.
„Fyrir okkur er þetta mikilvægur viðburður,“
sagði Beata Szydło, forsætisráðherra Póllands,
á hádegisverðarfundi með blaðamönnum frá
nokkrum aðildarríkjum NATO fyrir rúmri viku
um hinn fyrirhugaða leiðtogafund. „Pólverjar
nálgast spurningar um öryggismál af skynsemi.
Við gerum okkur grein fyrir þörfinni á skyn-
semi og samstarfi, en viljum tryggja að okkar
áhyggjur séu einnig teknar til greina.“
Þessar áhyggjur koma skýrt fram í máli
pólskra ráðamanna. Antoni Macierewicz, varn-
armálaráðherra Póllands, sagði á sama fundi að
Atlantshafsbandalagið ætti að leggja jafna
áherslu á öryggi allra, burtséð frá því úr hvaða
átt einstök aðildarríki teldu sér ógnað. Ekki fór
á milli mála að í hans augum er ógnin úr austri
alvarlegust og framferði Rússa í Úkraínu sýni
við hvað Atlantshafsbandalagið eigi að etja. „Í
fyrsta skipti síðan 1945 hefur hluti erlends ríkis
í Evrópu verið tekinn hernámi,“ sagði hann.
Macierewicz sagði að Rússar beittu stöð-
ugum ögrunum og bætti við að hann hefði á
leiðinni á fundinn verið upplýstur um að rúss-
nesk herþota hefði flogið í veg fyrir og ógnað
bandarískri og sænskri herþotu yfir Eystrasalti
um 40 sjómílur frá bænum Klaipeda í Litháen.
(Sænska varnarmálaráðuneytið staðfesti þetta
en sagði að atvikið hefði ekki verið alvarlegt.
Þetta gerðist 10. maí.)
„Við sjáum þessa ágengni á hverjum degi,“
sagði varnarmálaráðherrann. „Hvers vegna
Varað við ógninni af Rússum
Friðartónn áranna eftir fall járntjaldsins er horfinn og andar köldu milli austurs og vesturs. Í Póllandi eru vaxandi áhyggjur af
ógninni af Rússum og vilja pólsk stjórnvöld að tekið verði tillit til þess þegar leiðtogar NATO koma saman í Varsjá í byrjun júlí.
Karl Blöndal kbl@mbl.is
Beata Szydło, forsætisráðherra Póllands, og Witold Waszczykowski utanríkisráðherra heilsast í
upphafi fundar með blaðamönnum frá Atlantshafsbandalagsríkjum í forsætisráðuneytinu í Varsjá.
Morgunblaðið/kbl