Fréttablaðið - 06.04.2017, Síða 54

Mér finnst þetta ætla að verða skemmtileg sýn-ing. Hér eru verk f rá árdögum íslenskrar mynd-
listar og allt til samtímans, breitt
úrval og mikil fjölbreytni,“ segir
Rakel Pétursdóttir safnafræðingur
um sýninguna Fjársjóður þjóðar
sem verið er að setja upp í Listasafni
Íslands við Fríkirkjuveg. Sýningin er
sett upp í tímaröð og byrjar í austur-
sal efri hæðar þar sem Sumarnótt –
Lómar við Þjórsá eftir Jón Stefánsson
tekur á móti gestum.
Fyrstu áratugina byggðist safn-
eignin upp á höfðinglegum gjöfum,
að sögn Rakelar, fyrst málverkum
eftir erlenda listamenn en upp úr
aldamótunum 1900 urðu verk eftir
Íslendinga æ meira áberandi. „Hér
eru mörg þekkt verk innan um
önnur sem ekki hafa verið sýnd oft
áður, að minnsta kosti ekki síðan
safnið flutti hingað á Fríkirkjuveg.
Myndir eftir erlenda listamenn sem
komu hingað í leiðangra, gagngert
til að mála, stundum að tilhlutan
konungsins. Eflaust hafa þær myndir
haft mótandi áhrif á þá sem þær sáu.“
Rakel vekur athygli á gömlum
skáp úr Safnahúsinu við Hverfis-
götu, hann geymir nokkur þrívíð
verk. „Hér er verið að vísa í söguna,“
segir hún og bendir líka á lágmynd
af Klettafjallaskáldinu Stephan G.,
eftir Ríkarð Jónsson myndskera.
Abstraktmynd eftir bróður hans,
Finn Jónsson, frá 1925 stingur í stúf
við önnur verk í þessum sal. „Finnur
fór til Þýskalands og kynntist þar
framúrstefnu í myndlist en fékk litlar
undirtektir á sýningu sem hann hélt
hér heima þetta ár, 1925,“ lýsir Rakel.
Bassabáturinn, stórt lykilverk
hjá Gunnlaugi Scheving, sýnir tvo
menn um borð í bát að leggja línu
og Rakel segir gamlan sjómann hafa
sagt henni nákvæmlega allt um hlut-
verk bassans í bátnum. „Í gegnum
tíðina getur maður safnað ógrynni
af sögum frá gestum sem koma á
safnið sem bæta sífellt einhverju við
verkin,“ segir hún og ætlar að gefa
orðið laust af og til á sunnudaginn
þegar hún verður með leiðsögn um
þessa sýningu sem hefst klukkan
14. Þar ætlar hún að fara yfir sögu
og þróun myndlistar á Íslandi með
vísun í erlenda strauma og stefnur.
„En ég ætla ekki að tala allan tím-
ann. Mig langar líka að gefa gestum
tækifæri til að spjalla um þessi verk,“
segir hún.
Tvær myndir eftir Edvard Munch
prýða veggi salarins og vatnslita-
myndir eftir Sölva Helgason sem
kallaði sig Sólon Íslandus eru í einu
horninu, auk þess sem Muggur
kemur við sögu.
Kristín Jónsdóttir var ein af fyrstu
íslensku konunum sem gaf sig list-
inni á vald. Konur við þvotta og að
breiða fisk á tún voru meðal yrkis-
efna hennar. Júlíana Sveinsdóttir
kom í kjölfar hennar. Rakel segir
þátttöku kvenna í myndlist á Íslandi
merkilega og nefnir Þóru Péturs-
dóttur sem stofnaði teikniskóla sem
Þórarinn B. Þorláksson sótti tíma í.
Nýrri verk eru í næsta sal. Rakel
vekur athygli á Skilningstré Kjarvals.
„Mér finnst gaman að tengja þessa
mynd við átökin í myndlistarlífinu,
þegar formbyltingin var að ryðja sér
til rúms. Hér er einkennilegt tré sem
er hálf abstrakt og listamenn í kring
á hestum eins og villuráfandi og vita
ekki í hvaða átt þeir eiga að fara. En
Kjarval blandaði sér aldrei persónu-
lega í þessar deilur.“
Þarna eru verk eftir Guðmundu
Andrésdóttur, Svavar Guðnason og
Nínu Tryggvadóttur. Einnig Jón Eng-
ilberts, Snorra Arinbjarnar og fleiri.
Formrænt verk eftir Gerði Helga-
dóttur og dansskúlptúr Ásmundar
Sveinssonar spila skemmtilega
saman á miðju gólfi og Nína
Sæmundsdóttir á þar líka eitt.
Nú færum við okkur yfir í vestur-
salinn. Þar eru enn nýrri verk.
Fánarnir eftir Birgi Andrésson sem
var framlag Íslands á Feneyjatvíær-
ingnum 1995, sem dæmi. Einnig
ljósmyndaverk eftir Ólaf Elíasson og
annað eftir Pétur Thomsen. SÚM-
ararnir sem stóðu fyrir róttækri
framúrstefnu í myndlist eiga þar sinn
sess, Hreinn Friðfinnsson, Magnús
Pálsson og Gylfi Gíslason sem mál-
aði Fjallasúrmjólk 1971, með vísun í
Fjallamjólk Kjarvals.
Samsetningar Margrétar H. Blön-
dal úr fundnu efni eru í þessum sal.
Svo eiga Dieter Roth og bræðurnir
Sigurður og Kristján Guðmundssynir
verk þar líka. „Kristján sagði ein-
hvern tíma eitthvað á þá leið að listin
ætti ekki að vera skoðanamyndandi
heldur vitundarmótandi. Kristján
er ekki maður margra orða en þegar
hann segir eitthvað er það mjög
djúpt,“ segir Rakel með lotningu.
Rakel segir mikilvægt að lyfta fram
verkum genginna kynslóða en líka
gaman að setja þau í nýtt samhengi
til að læra eitthvað nýtt. „Mynd-
listin skapar sjálfsmynd okkar sem
þjóðar,“ bendir hún á.
Hún segir það breiðan hóp sem
sæki sýningar og þær gefi mörgum
mikið. „Það er til dæmis gaman að
fá hingað börn og ungmenni sem
verða alveg hugfangin og skoða og
rannsaka sjálf. Í mínum huga er safn-
ið menntastofnun. Ég lít á það sem
mannréttindi að allir hafi aðgang að
þeim menningararfi okkar sem það
geymir.“
Myndlistin skapar sjálfsmynd okkar sem þjóðar
Á sýningunni Fjársjóður þjóðar sem opnuð verður á laugardaginn er úrval verka úr safneign Listasafns
Íslands, sem gefur yfirlit yfir þróun myndlistar á Íslandi frá öndverðri nítjándu öld til okkar daga.
„Í mínum
huga er safnið
menntastofn-
un,“ segir Rakel
um Listasafn
Íslands. Hún
verður með
leiðsögn um
sýninguna Fjár-
sjóður þjóðar
á sunnudaginn
klukkan 14.
FRéttabLaðið/
ViLHeLm
Íslandslag – verk eftir Svavar Guðnason af umdeildri sýningu 1945.
mynd/LiStaSaFn ÍSLandS
Gunnþóra
Gunnarsdóttir
gun@frettabladid.is
Hér eru mörg þekkt
verk innan um
önnur sem ekki HaFa verið
sýnd oFt Áður, að minnsta
kosti ekki sÍðan saFnið
FLutti Hingað Á FrÍkirkju-
veg.
6 . a p r í l 2 0 1 7 F I M M T U D a G U r38 M e n n I n G ∙ F r É T T a B l a ð I ð
menning
0
6
-0
4
-2
0
1
7
0
4
:2
5
F
B
0
7
2
s
_
P
0
5
4
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
7
2
s
_
P
0
1
9
K
.p
1
.p
d
f
A
u
to
m
a
tio
n
P
la
te
re
m
a
k
e
: 1
C
9
E
-0
B
6
8
1
C
9
E
-0
A
2
C
1
C
9
E
-0
8
F
0
1
C
9
E
-0
7
B
4
2
7
5
X
4
0
0
.0
0
1
2
A

F
B
0
7
2
s
_
5
_
4
_
2
0
1
7
C
M
Y
K