Kvennaframboðið - 01.05.1982, Blaðsíða 21

Mal 1982
SÍÐA 21
fORÐflDÚRIÐ
FA GUR F/SKUfí Í SJÓ
—verður fallegri hjá okkur
ViO crum rcu sioltir af nýju finu búðinni scm virt
crum búnir að opna. Hún cr i Borgartúni 29 og |iai
cr liægt að fá fyrsta flokks fisk. sælkcrakrækling.
sköluscl. Ia\. rækjur. humar. krabba. lúðu o.l’l. o.fl.
Við jeggjum áhcr/Ju á gððar vörur og fallcgt uiii
hvcrfi. I.ittu inn i flottustu fiskhúð i hænum.
lalaðu við kokkinn okkar. hann Rúnar og
smakkaðu á fisksalatinu hans.
FORÐfl
BORIÐ
gSHér erum við
BORCARTUN
Klúbburinn' J
RESTAURANT
Opiðkl. 10-23.30
Borðapantanir í
síma 13303
Borgartún29
Simi29640.
til sjálfsbjargar
Brautryðjendastarf i
Brettandi
Bresk kona að nafni Erin
Pizzey vann mikilvægt braut-
ryðjendastarf i Bretlandi, þegar
hún byrjaði að hafa opið hús
fyrir konur árið 1971 i London.
Fljótlega tóku konur að beiðast
gistingar þar, eftir að hafa rætt
mál sin og sagt frá þvi að eigin-
menn þeirra berðu þær til óbóta.
Þær sögðust ekki þora eða geta
snúið heim. Húsið átti ekki að
vera opið allan sólarhringinn en
Erin Pizzey ákvað að gista með
þeim nótt og nótt. Brátt fréttist
af þessum stað, þar sem konur
gætu leitað skjóls undan bar-
smiðum eiginmanna og húsið
varð allt of lítið. Byggingafyr-
irtæki eitt lagði til stærra hús i
Chiswick og fyrsta kvennaat-
hvarfið var stofnað. Starfsemin
þar hefur vakið mikla athygli
viða um heim, Erin Pizzey
skrifaði bókina „Scream quietly
or the neighbours will hear”
(öskraðu ekki svona hátt,
nágrannarnir geta heyrt i
þér”), sem kom út 1974 og varð
mikilvægt innlegg i umræðuna.
Siðan hafa margar bækur og
skýrslur verið skrifaðar um
sama efni en athugunum og
rannsóknum á þessu sviöi heíur
fleygt mjög fram siðustu árin.
t kringum 1976 stofnuðu konur
i Bretlandi landssamtökin
„National Womens Aid Feder-
ation” i þvi skyni að aðstoða
rúmlega 150 kvennaathvörfum i
Englandi og Wales. Samtökin
hafa einnig athugað hvernig
meðferð mál kvenna fá fyrir
dómstólum og komist að þvi að
dómstólar leggja blessun sina
yfir ofbeldi karla með þvi
hvernig haldið er á málum.Þær
hafa t.d. bent á að konur fái
harðari dóma fyrir ofbeldisverk
en karlar. Yfir 25% af árásum,
segja þær, eru árásir karla á
eiginkonur og karlar fá sjáldan
f a n g e 1 s i s d ó m a fyrir
slikar árásir. Ennfremur hefur
NWAF kvartað undan þvi hve
dauflega lögreglan tekur i að
blanda sér i oíbeldi á heimiium.
Bresku landssamtökin NWAF
telja að barátta samtakanna
hljóti nú aö beinast að þvi að
koma á fót athvörfum i öllum
stærri bæjum, þvi eitt athvarf
þurfi fyrir hverjar 60.000 konur.
En það þurfi að útvega mun
betri hús þvl við hafi sveitar-
félög lagt niðurrifshjalla undir
þessa starfsemi. Samtökin telja
einnig að bráðnauðsynlegt sé að
athvörfin hafi beinan aðgang að
dagvistun fyrir börn, endur-
hæfingu fyrir mæður og bráða-
birgðahúsnæði, þar sem þær
geta búið meðan beðið er eftir
skilnaði eða framtiðarhúsnæðis
utan fyrra heimilis.
Gagnrýnendur NWAF segja
að margar kvennanna snúi aft-
ur til manna sinna, en athugun
sýnir að 17% kvennanna fer aft-
ur heim til „að reyna á ný”.
Hins vegar er ómögulegt að
ráðleysi opinberra stofnana
sem enga björg geta veitt,
aðeins þjónustu og skrifstofu-
tima og allar stofnanir yfir-
fullar, ekkert bráðabirgða-
húsnæði.
Það er þvi oft margt um
manninn i kvennaathvörfunum
og erfitt að halda öllu eins
snyrtilegu og konurnar óska eða
eiga stund i ró og næði sem oft
er þörf. Það vakti sérstaka at-
hygli mina þegar ég heimsótti
nýlega kvennahúsið Grevinde
Danners hus i Kaupmannahöfn,
hve vandlega kvennaathvarfs-
álman þar hafði verið gerð upp.
Húsnæði i Danmörku er oft ekki
eins gott og við þekkjum hér á
landi og sérstaklega ekki það
sem áhugamannasamtök gera
upp. Þegar ég dáðist að þessu
sagði konan sem sýndi mér
húsið að þær konur sem unniö
hafa að lagfæringu á þessu
gamla húsi heföu talið sérlega
mikilvægt að gera athvarfið
eins snyrtilegt og þægilegt til
ibúðar og mögulegt væri. Það
væri sérlega mikilvægt fyrir
konur sem flýðu heimili sin i
miklu andlegu uppnámi og oft
með alvarlega likamlega
áverka að þær þyrftu ekki að
hola sér niður i lélegu húsnæði.
Þetta er sama sagan og ég hef
heyrt frá Bretlandi, þó þar sé
greinilega búið verr að konum i
athvörfunum, en þar sem þau
hafaopnaðnú hvertá fætur ööru
á Norðuriöndum á síðustu
árum.
Um kvennaathvarf og ofbeldi í fjölskyldum
barðar konur en þær voru mjög
reiðar Erin Pizzey fyrir þær
skýringar sem hún gaf á ofbeldi
karla gagnvart konum og þeim
fannst aðstoð hennar einkennast
af ofstjórn og ofverndun. Þær
sögðu að hún legði of mikla
áherslu á þá skýringu að konur
sem yrðu fyrir ofbeldi karla
kæmu frá fjölskyldum þar sem
ofbeldi hefði verið algengt og að
þærhefðusjálfartilhneigingu til
að beita ofbeldi. Konurnar sem
stofnuðu NWAF höfnuðu þessari
skýringu og bentu á að breskt
samfélag liti fram hjá ofbeldi
karla, i raun væri það enn trú
fjölmargra að konur skyldu
vera mönnum sinum undir-
gefnar, þess vegna væri þeim
frjálst að aga konur sinar og
beita þær likamlegum refsing-
um. Auk þess væru konur
fjárhagslega háðar eiginmönn-
um sinum og ættu þess vegna oft
erfitt með að brjótast undan of-
riki karlanna, þó þær óskuðu
einskis frekar. Þær fengju
hvorki húsnæði, atvinnu sem
nægði til framfæris, né dag-
vistun fyrir börnin, ef þær
ákvæðu að yfirgefa heimili sin
vegna barsmiða, nauðgana og
annars ofbeldis. Þær stæðu þvi
oft frammi fyrir þvi að geta
hvorki séð sér eða börnunum
farborða.
Athvarf er ekki nóg!
Konur i NWAF lögðu einnig
áherslu á að enginn einn ætti að
stjórna kvennaathvörfunum,
ibúar þar ættu að standa sam-
eiginlega fyrir rekstri hvers
húss. Þannig fengju konur
þjálfun i að taka ákvaröanir
sjálfar.Þetta væri mikilvægt þvi
að eiginmenn þessara kvenna
hefðu y firleitt alltaf refsað þeim
fyrir að taka sjálfstæðar
ákvarðanir. Með þvi að sjá um
húsin sjálfar myndi sjálfstraust
þeirra aukast.
Nú hefur NWAF komið á fót
segja hve margar myndu raun-
verulega snúa aftur ef þær ættu
kost á betra húsnæði, dagvistun
og atvinnu. Þá hefðu konurnar
raunverulegt val um hvernig
þær vildu haga lifi sinu. Ef til
vill kysu þær að snúa aftur heim
til eiginmanna sinna. Ef til vill
ekki.
Ég hef valið að taka þróun
þessara mála i Bretlandi sem
dæmi vegna þess að mjög svip-
aðir hlutir hafa gerst þar og i
öðrum löndum og umræðan
likist einnig.
Hjálp til sjálfshjálpar
Á Norðurlöndum voru konur i
Osló fyrstar til að opna kvenna-
athvarf 1978. Þar eins og i
Bretlandi féllust opinberir
aðilar á að taka þátt i kostn-
aði eftir nokkuð málaþóf. At-
hvörfin i Noregi eru nú yfirleitt
kostuð að hálfu leyti af riki og
hálfuleyti af sveitarfélögum, en
rikið hefur frá árinu 1982 heitið
athvörfum 4 ára rekstrarstyrk
að hálfu ef sveitarfélögin leggja
hinn helminginn til. Kvennaat-
hvörfineru þar sem viðar rekin
sem sjálfstæðar stofnanir með
sjálfstjo'rn ibúa og samtaka sem
um þauhafa verið stofnuð. Lögð
er áhersla á að athvörfin þrrfist
ekki yfir i að verða stofnanir.
Hjálp til sjálfshjálpar er iykil-
orðið i þeirri aðstoð sem ibúum
er veitt., ekki er ráðið sérhæft
starfslið til að aðstoða konur
sem þangað leita. Félagar i
samtökum um athvarfið og
starfslið sem oft er ráðið
timabundið tekur vaktir,
stundum gera það einnig konur '
sem búa i athvarfinu eða hafa
gert en eru fluttar út i bæ.
Viða er það regla að neita
aldrei konu um gistingu þó at-
hvarfið sé yfirfullt og er lögð á
þetta mikil áhersla. Þetta er
viðurkenning á þeirri neyð sem
konur eru yfirleitt I þegar þær
ákveða loksins að flýja að
heiman, en einnig svar við
Athvarf hér á Iandi
Eins og áður segir hefur
litillega verið minnst á ofbeldi i
islenskum fjölskyldum i fjöl-
miðlum á undanförnum árum,
en siðan hefur orðið hljótt um
það þar að nýju. Meira hefur
hins vegar verið rætt um það i
fárra manna hópi. Þrjár konur
hafa nú nýlega iokið við fyrstu
athugun sem gerð hefur verið
hér á landi um ofbeldi i
islenskum fjölskyldum. Hún
staðfestir að töluvert ofbeldi
eigi sér stað. Lesa má um at-
hugun þessa i timariti Geö-
verndarfélags Islands, sem
kom út nú rétt eftir páska.
Siðastliðið ár hefur hópur
kvenna sem áhuga hefur á að
láta þetta mál til sin taka, kom-
ið saman og rætt um hvað sé til
ráða. Á þessum fundum hefur
mest verið rætt um neyðarsima
og kvennaathvarf. í ljós hefur
komið að konur i mörgum
kvennasamtökum eru fúsar að
leggja þessu máli lið og vafa-
laust einnig margar sem ekki
eru i neinum samtökum. Þegar
samtök um kvennaframboð
voru stofnuð byrjuðu félagar
þar strax að ræða um nauðsyn
þess að koma á fót kvennaat-
hvarfi. Samtökin hafa gert þetta
mál að stefnuskráratriði, en
telja að þetta sé mál sem rétt sé
að vinna að óháð framboðs-
málinu. Hópur um kvennaat-
hvarf starfar þvi sjálfstætt núna
og hefur hann leitað samstarfs
við aðrar konur sem áhuga hafa
á þessu máli. Nýlega var
haldinn fundur þessara aðila og
ákveðið að stefna að stofnun
samtaka um kvennaathvarf.
Allar konur sem áhuga hafa á
að vinna að þessu máli munu
geta gerst félagar þar. Væntan-
lega verður þess ekki langt að
biða að boðað verði til stofn-
fundar samtaka um kvennaat-
hvarf.
Reykjavik, 14. april 1982.,
Guðrún Kristinsdóttir.