Fréttatíminn - 27.01.2017, Page 6

6 | FRÉTTATÍMINN | Föstudagur 27. janúar 2017
Mjúk og falleg
„satin striped“
Policotton sængurföt.
Sængurver 140x200 cm
Koddaver 50x70 cm
Fullt verð: 6.490 kr.
DORMA HOME
sængurföt
Aðeins 4.868 kr.
Svart eða brúnt
PU-leður.
Stærð: 80x90 H: 105 cm.
Fullt verð: 39.900 kr.
POLO
hægindastóll
ÚTSALA DORMA
NÚ Á FJÓRUM STÖÐUM
Nýttu tækifærið
ÚTSALAN
í fullu fjöri
ALLT AÐ
60%
AFSLÁTTUR
Afgreiðslutími Rvk
Mánudaga til föstudaga kl. 10–18
Laugardaga kl. 11–17
Sunnudaga kl. 12–16 (Smáratorgi)
www.dorma.is
Holtagörðum, Reykjavík
Smáratorgi, Kópavogi
Dalsbraut 1, Akureyri
Skeiði 1, Ísafirði
25%
AFSLÁTTUR
Aðeins 19.950 kr.
50%
AFSLÁTTUR
NATURE’S REST
heilsurúm m/classic botni
Verðdæmi
120 x 200 cm
Fullt verð: 79.900 kr.
25%
AFSLÁTTUR
af 120x 200 cm á meðan
birgðir endast.
Svart PU
leður á botni.
Aðeins 59.920 kr.
OPIÐ Á SUNNUDÖGUM Í
DORMA SMÁRATORGI
Laxeldi - Tvö eldisfyrirtæki þurftu
að farga eldislöxum vegna nýrna-
veiki. Framkvæmdastjóri Arctic
Seafarm, segir að öllum seiðum
fyrirtækisins hafa verið fargað
og að fjárhagslegt tjón sé mikið.
Dýralæknir Matvælastofnunar
segir að smitið megi líklega rekja
til óvarkárni en að villtum löxum
stafi engin ógn af nýrnaveiki.
Orri Vigfússon hefur sent Úr-
skurðarnefnd um upplýsingamál
kæru vegna skorts á upplýsingum
um málið.
Ingi F. Vilhjálmsson
ingi@frettatiminn.is
Laxeldisfyrirtækin Arnarlax og
Arctic Sea Farm þurftu að farga um
200 tonnum af eldislaxaseiðum í
haust eftir að nýrnaveiki kom upp
í seiðaeldisstöðvum fyrirtækjanna
í Tálknafirði. Siggi Pétursson, fram-
kvæmdastjóri hjá Arctic Seafarm,
segir að um verulegt fjárhagslegt
tjón hafi verið að ræða hjá fyrirtæk-
inu þar sem þurft hafi að slátra öllum
seiðum fyrirtækisins fyrir árið 2016.
„Þetta voru um 500 þúsund seiði
sem voru allt frá 100 grömmum og
upp í 600 grömm. Þetta voru því all-
mörg tonn hjá okkur.“ Hann segir að
hluti þess lax sem þurfti að slátra hafi
verið seldur í dýrafóður. „Fjárhags-
lega tjónið liggur ekki fyrir ennþá
en við erum að klára ársuppgjörið.“
Laxinum var fargað í Sorphirðunar-
stöð Vesturlands en aðeins þar má
farga sýktum eldisfiski á Íslandi.
Gísli Jónsson, dýralæknir hjá Mat-
vælastofnun, segir að stofnunin hafi
uppgötvað smitið við reglubundið
eftirlit. Eldislaxinn smitast af nýrna-
veikinni með því að smit berst úr
náttúrunni, frá villtum löxum, og
í eldisfiska. Smitið getur til dæmis
borist með saurgerlum úr villtum
löxum og inn í opnar sjókvíar og
eins getur smit borist inn í seiðaeld-
isstöðvar með sýktum sjó. Gísli segir
að ekki liggi fyrir hvernig smitið átti
sér stað. „Það var tekin sú ákvörðun
að farga fiskunum vegna þess að
nýrnaveikin er nú þannig að það
eru ekki til nein lyf gegn henni. Þetta
er svona riðuveikin okkar. Það eina
rétta er að farga. Bæði smitin eru
rakin til tengsla við villta laxa.“ Gísli
segir að þó að nýrnaveikin grasseri
í eldisstöðvunum þá geti hún ekki
valdið tjóni hjá villtum laxastofn-
um þar sem nýrnaveikin valdi ekki
klínískum sjúkdómi hjá viltum fisk-
um. „Það eru engin rök sem hníga
að því að náttúrunni stafi ógn af
eldiskvíunum. Þessu eru oft snúið á
haus. Þessir sjúkdómar hafa bókstaf-
lega engin áhrif á villtan fisk.“
Til stendur að margfalda fram-
leiðslu á eldislaxi á Íslandi á næstu
árum og hefur komið fram opinber-
lega að laxeldisfyrirtækin ætli sér
að fara úr samtals 10 þúsund tonna
framleiðslu og upp í 100 þúsund á
nokkrum árum. Arnarlax er stærsta
laxeldisfyrirtæki Íslands og stefnir á
30 til 40 þúsund tonna framleiðslu
á meðan Arctic Sea Farm ætlar að
stórauka framleiðsluna hjá sér, með-
al annars í Ísafjarðardjúpi.
Gísli segir að langlíklegast sé að
starfsmenn laxeldisfyrirtækjanna
hafi verið óvarkárir. „Þetta ger-
ist nú líklega þannig að menn eru
ógætnir. Það hefur verið mikil upp-
bygging sérstaklega hjá öðru fyrir-
tækinu. Tálknafjörður hefur verið
okkur erfiður á síðastliðnum árum
hvað varðar nýrnaveiki. Það er mik-
il nýrnaveiki í villtum fiski og menn
þurfa að gæta sín extra vel. Mönnum
tekst misvel að verjast villta fiskin-
um, menn eru kannski að fara með
verkfæri sem komist hafa í snertingu
við sjóinn inn í seiðaeldisstöðvar og
annað slíkt.“
Orri Vigfússon, formaður NASF -
verndarsjóðs íslenskra laxastofna,
segir að hann hafi kært Sorp-
hirðunarstöð Vesturlands til úr-
skurðarnefndar um upplýsingamál
þar sem fyrirtækið hafi neitað að
veita honum nákvæmar upplýsingar
um förgun laxsins í þessum tveimur
tilfellum. „Við viljum bara fá að vita
um þetta. Ef það kemur upp svarti-
dauði getur opinber stofnun þá bara
neitað að veita upplýsingar um það?
Þetta gildir í landbúnaði til dæm-
is, ef það kemur upp gin- og klaufa-
veiki, þá er öllum sagt frá því strax
svo menn geti verið á varðbergi.“
Orri segist ekki hafa fengið svar frá
nefndinni ennþá.
Laxeldisfyrirtækið Arnarlax, sem Víkingur Gunnarsson stýrir, þurfti að slátra og
farga eldislaxaseiðum sem sýktust af nýrnaveiki í fyrra. Dýralæknir hjá Mat-
vælastofnun segir óvarkárni líklega skýringu á sýkingunni þar sem uppbygging
hafi verið hröð í laxeldinu.
Þurftu að farga um 200
tonnum af eldislaxi
vegna sjúkdóms
Heilbrigðismál Páll Matthíasson
segir að skýrslan um plastbarka-
málið verði tilbúin í maí. Skiptar
skoðanir um hvort skipa þurfi
aðra óháða rannsóknarnefnd í
plastbarkamálinu.
Ingi F. Vilhjálmsson
ingi@frettatiminn.is
Skýrsla um íslenska anga plast-
barkamálsins sem óháð, þriggja
manna nefnd vinnur að beiðni
Landspítala-háskólasjúkrahúss
(LSH) og Háskóla Íslands (HÍ) verð-
ur gerð opinber á heimasíðum
þessara stofnana í maí. Þetta kem-
ur fram í svari frá Páli Matthíassyni,
forstjóra Landspítalans. Skýrsla
nefndarinnar, sem Páll Hreinsson
hæstaréttardómari stýrir, verður
kynnt fyrir fjölmiðlum áður en hún
verður gerð opinber samkvæmt
svarinu.
Umræða hefur skapast um það
eftir sýningar Ríkisútvarpsins á
sænskri heimildarmynd um plast-
barkamálið hvort ríkisvaldið þurfi
ekki að leggja í sérstaka, óháða
rannsókn á málinu. Sú rannsókn
myndi því bætast við óháðu rann-
sókn LSH og HÍ. Bæði þingmaður-
inn Brynjar Níelsson og Ögmund-
ur Jónasson hafið haldið þessum
skoðunum fram.
Miðað við svör Páls Matthíasson-
ar þá er rannsóknarnefndin hins
vegar alveg óháð LSH og HÍ og
verða niðurstöður nefndarinnar
birtar óbreyttar að því leyti sem
Skýrslan um plastbarkamálið
verður gerð opinber óbreytt
Í hnotskurn
Plastbarkamálið snýst um
ígræðslur ítalska skurðlæknis-
ins Paulo Macchiarinis á plast-
börkum í nokkra einstaklinga
á árunum 2011 til 2013. Einn af
þeim var Andemariam Beyene,
Erítreubúi sem bjó á Íslandi og
glímdi við krabbamein í hálsi.
LSH sendi hann til meðferðar í
Stokkhólmi.
lög leyfa. Hér er átt við að upplýs-
ingar upp úr sjúkraskrá fyrsta plast-
barkaþegans Andemariam Beyene
kunna að vera þess eðlis að lög
um persónuvernd heimila ekki að
þær séu birtar. „Um er að ræða ytri
nefnd, skipaða óháðum aðilum og
hefur hún fullt forræði á niðurstöð-
um rannsóknarinnar. Efni skýrslu
nefndarinnar verður því ekki breytt
frá þeirri útgáfu sem nefndin skilar
af sér.“
Starf nefndarinnar virðist því
ekki vera svo ólík vinnu Rann-
sóknarnefndar Alþingis á sínum
tíma.
Manndráp „Við getum ekki gefið
upp hvort áhald hafi verið notað,
en það er engin skipulögð leit að
því, “ segir Grímur Grímsson um
hvort lögreglan hafi lagt áherslu á
að finna morðvopn í tengslum við
dauða Birnu Brjánsdóttur.
Réttarmeinafræðingur staðfesti í
vikunni að lík sem fannst í fjörunni
nærri Selvogsvita væri af Birnu og
að henni hefði örugglega verið ráð-
inn bani.
Fram kom í fjölmiðlum á mið-
vikudag að lögreglan útilokaði ekki
að þarna hefði verið um manndráp
af gáleysi að ræða, en aðspurður
sagði Grímur að málið væri rann-
sakað sem manndráp. Þeir útilok-
uðu hinsvegar enga möguleika við
rannsókn mála. Þeir væru hins-
vegar ekki að leita að morðvopni.
Grænlendingarnir tveir sem
eru í haldi hafa verið yfirheyrðir
nokkrum sinnum í vikunni, en þeir
hafa hvorugir játað verknaðinn og
því liggur afstaða þeirra til sakaefn-
anna ekki fyrir.| vg
Ekki leitað að morðvopni
Grímur Grímsson á blaðamannafundi
lögreglunnar síðustu helgi þegar til-
kynnt var að lík Birnu væri fundið.