Heimsmynd - 01.09.1986, Blaðsíða 76

„Nauðgun er ofbeldisglæpur,“ segir
María. „Auðvitað er reynsla fórnar-
lamba ólík en ég held að eftirköstin og
andleg líðan kvenna sem verða fyrir
nauðgun séu áþekk. Aðstæður kunna að
vera mismunandi. Vitað er að ofbeldi á
sér stað innan veggja heimila og í fjöl-
skyldum, þar sem oft eru tengsl á milli
fórnarlambs og þess er þeitir ofbeldinu.
Ofbeldi á sér einnig stað í myrkum
skúmaskotum og alls staðar annars stað-
ar, þar sem glæpamaðurinn eygir tæki-
færi til verknaðarins. Ég vil taka það
fram sérstaklega, að sagt er um nauðgara
að þeir taki ákvörðun um að fremja
þennan verknað og hegði sér í samræmi
við það fremur en að hér sé um skyndi-
ákvörðun að ræða, það er að maðurinn
komi allt í einu auga á fórnarlamb og
ráðist að henni, þótt það geti líka gerst.
Þetta segi ég því oft hefur þess gætt að
konum er kennt um að hafa tælt menn,
eins fáránlegt og það hljómar. Annað
hvort er sagt að þær hafi gefið þeim undir
fótinn eða að eitthvað í klæðaburði eða
framkomu hafi verið svo kynæsandi að
nauðgarinn hafi ekki átt annarra kosta
völ. Ef til vill eru einhver dæmi þess að
kona hafi kært nauðgun án þess að um
nauðgun hafi verið að ræða. Hitt er ann-
að mál að segi kona nei, undir hvaða
kringumstæðum sem er, þýðir það nei!
Nauðgun er ofbeldisglæpur hugsjúks
einstaklings en ekki karlmanns sem hel-
tekinn er af kynferðislosta. Þetta er of-
beldi og óeðli, glæpur af verstu tegund.
Og mörg dæmi eru þess að nauðgarinn
hafi verið búinn að ákveða stað og stund,
jafnvel undirbúa verknaðinn, og síðan
ræður tilviljun því hver er fórnarlambið,
það er sú vesalings kona sem óvart er
stödd á tilteknúm stað á rangri stundu.
Slíkar voru aðstæðurnar í mínu tilfelli.
Ég er sannfærð um að það var tilviljun
ein að mér var nauðgað af því að ég var
óvart stödd á þeim stað sem nauðgarinn
var búinn að ákveða fyrir verknað sinn.
Hann var fyrir á auðri skrifstofuhæð í
háhýsi á Manhattan, útbúinn með víra til
að binda fórnarlamb sitt með.“
Það eru tíu ár síðan María Guðmunds-
dóttir varð fyrir þessari óhugnanlegu
lífsreynslu. Hún var þá 34 ára gömul,
búin að leggja ljósmyndafyrirsætustörf
að mestu leyti á hilluna og var að hefja
feril sinn sem ljósmyndari. Hún vann um
það leyti hjá ljósmyndastúdíói í New
York.
Atburðurinn átti sér stað síðdegis í byrj-
un september. Klukkan var rúmlega þrjú
og einhvers staðar í örtröð mannmergð-
arinnar á miðri Manhattan var María að
flýta sér á fund við viðskiptaaðila.
Umferðin á Manhattan er engu lík.
Hver einstaklingur er eins og sandkorn á
ströndu í mannhafinu. Ys og þys bíla-
Madurinn haföi
augsýnilega undirbúiö
glœp sinn vel. Hann var
búinn aö koma þar fyrir
vírum og slitnum
símasnúrum til aö binda
hendur og fœtur
fórnarlambs.
»
umferðar, aðallega gulu leigubílanna og
strætisvagna, er látlaus. Breiðgöturnar
eru þverskornar af strætum sem eru núm-
eruð frá eitt upp í nokkur hundruð. Sum-
ar götur og sum hverfi eru að sjálfsögðu
varasamari en önnur. Skýjakljúfar
mynda virki um hverja götu, hvert stræti.
Himinninn er eins og blá ræma eða hvolf-
þak yfir. Sumum finnst þeir hvergi óhult-
ir í New York. Eftir Maríu reynslu að
dæma er það enginn.
Á umræddum degi greikkar María
sporið í átt að skrifstofubyggingunni sem
hún á erindi í. Það er 27 hæða bygging á
miðri Manhattan. Öryggisverðir eru á
neðstu hæðinni en í anddyrinu eru lyftur.
María tekur eina þeirra upp á nítjándu
hæð. Hún er íklædd blárri buxnadragt og
bómullarbol. En klæðnaður hennar
þennan örlagaríka dag í september varð
síðar tilefni margra spurninga við réttar-
höld, þegar verjandi þeirra sem hún
hafði höfðað mál gegn reyndi á klekkja á
henni varðandi klæðaburð. Hefði hún
verið í stuttu pilsi eins og þá var tíska, má
ef til vill ímynda sér að dómurinn hefði
fallið öðruvísi hversu óréttlátt sem það
kann að hljóma.
Klukkan er orðin hálf fjögur. María
hefur lokið erindi sínu við fólkið á skrif-
stofunni á nítjándu hæð. Með möppu í
fanginu og hliðartösku á öxlinni ýtir hún
á lyftutakka til að komast niður. Lyftan
opnast og hún gengur inn. Lyftan lokast
og hún tekur eftir því að einhver umlar á
bak við hana. Hún lítur við og sér þar
stóran, þrekvaxinn blökkumann. Hann
er með hatt sem slútir niður á andlitið.
Hann grípur utan um hana og bregður
rýtingi að hálsi hennar. Af manninum
stafar megn óþefur. Allt gerist þetta á
sekúndubroti. Hann ýtir á lyftutakkann,
þannig að lyftan stöðvast á fimmtándu
hæð. Það var auð hæð, ónotuð skrifstofu-
hæð, sem ef til vill hefur beðið eftir nýj-
um leigjendum en ekki ofbeldismanni
með fórnarlamb.
Maðurinn hafði augsýnilega undirbúið
glæp sinn vel. Hann var búinn að koma
þar fyrir vírum og slitnum símasnúrum,
sem hann notaði til að binda hendur og
fætur fórnarlambs síns.
Atvikið sem þarna átti sér stað verður
ekki rakið hér í smáatriðum. Á það nægir
að benda að utan hinnar eiginlegu
nauðgunar og annarra líkamlegra mis-
þyrminga hótaði ofbeldismaðurinn Mar-
íu stöðugt að myrða hana. Hann æpti
jafnframt að henni ókvæðisorð í sífellu.
Hann rændi hana. Þessa stund taldi hún
að hér væri komið að endalokunum. Á
slíkum stundum rennur oft líf fólks í
gegnum huga þess eins og hröð kvik-
mynd. Allan tímann var hún, utan þján-
inganna, heltekin ótta. Hún minnist þess
að hafa hugsað heim til fjöskyldu sinnar
á þessu augnabliki. „Á það fyrir mér að
liggja að vera bútuð í sundur á mann-
lausri hæð, verða afskræmt lík sem eng-
inn þekkir og enginn muni nokkurn tíma
vita um þann óhugnað sem hér átti sér
stað.“
Hún var ekki myrt. „Ekki líkamlega,"
eins og hún orðar það. Og einhvern tíma
„heilu helvíti síðar“, eins og hún segir,
komst hún aftur út af þessari hæð. Of-
beldismaðurinn var þá á bak og burt.
Hún tók lyftuna aftur upp á nítjándu hæð
á skrifstofuna þar sem hún hafði verið
einni klukkustund áður. Einhver sagði
henni að setjast og kom með vatnsglas til
hennar. Annar hringdi á lögregluna sem
skömmu síðar kom á vettvang. Fremstur
í fylkingu gekk miðaldra lögregluþjónn. í
hryssingslegum tóni spurði hann hvar
76 HEIMSMYND