Málfríður - 15.05.2001, Qupperneq 22

í Reykjavíkur-
skóla voru not-
aðar erlendar
bækur við
enskukennslu.
Erfitt hlýtur að
hafa verið að
hefja námið með
venjulegum
skáldsögum eins
og þarna var
gert og ekki get-
ur yfirferðin
hafa verið mikil.
22
á leið til Danmerkur og handtóku hann
sjálfan. Hann dvaldist eitt ár í Bretlandi og
átti eftir það talsverð viðskipti við Breta.
Ekki er ólíklegt að sonur hans hafi verið
góður enskumaður.
Árið 1848 gerðist Halldór Kr. Frið-
riksson kennari við skólann. Halldór hafði
stundað nám í málfræði við Hafnarháskóla
og unnið með Richard Cleasby að orða-
bókargerð. Hann tók við enskukennslunni
af Sívertsen þó að enska væri ekki hans
aðalfag. I skólaskýrslu 1848-49 kemur
fram að enska var kennd í tveimur bekkj-
um. Lesnar voru málfræði (eða „mál-
myndalýsing“ eins og þá var sagt) eftir C.
Mariboe og Tales of a Grandfather eftir
Walter Scott með byrjendabekknum, en
The Vicar of Wakefield með þeim lengra
komnu.
Mótun kennslunnar fyrstu árin
Halldór fékk ársfrí árið 1849—50 og nýtti,
það til að fara til Danmerkur og kvænast
heitkonu sinni. Hann kom aftur að skól-
anum haustið 1850. I skólaskýrslu frá ár-
inu 1850—51 er athyglisverð greinargerð
frá honum þar sem hann lýsir í smáatrið-
um enskukennslu í skólanum en hún var
þá í þremur bekkjum. Þar má sjá að
nokkru leyti forgangsröðun námsgreina.
í þriðja bekk efi'i deildar ...
í tímatöflunni voru þrjár stundir ætlaðar handa
ebresku í þessari deild; en með því enginn
þeirra þriggja lærisveina, sem í þessari deild
voru, lásu ebresku, heldur ensku í hennar stað,
þá þótti nóg að lesa með þeim tvær stundir í
ensku; byrjaði eg á 29. kapítulanum íVicar of
Wakefield, og las bókin út; síðan las eg með
þeim nokkuð framan af „Night and Morning"
eftir Bulwer. Þriðja tímann hafði eg til þess að
láta þá gjöra þýska stýla, til að festa þá í þýskri
málmyndalýsingu ...
I þriðja bekk neðri deildar ...
las eg með lærisveinum ensku, tvær auka-
stundir í viku, og fór þannig yfir með þeim í
„Vicar of Wakefield", frá upphafinu og allt
fram að 16. kapítulanum.
I öðrum bekk...
las eg ensku með þeim tvær aukastundir í
viku; las eg þeim fyrst nokkrar reglur fýrir
framburði enskunnar; síðan las eg með þeim
helztu atriði málmyndalýsingarinnar, og að því
búnu las eg með þeim þtjá fýrstu kapítulana
framan af „Tales of grandfather, eptirW.Scott.“
(sic)
I Reykjavíkurskóla voru notaðar erlendar
bækur við enskukennslu. Erfitt hlýtur að
hafa verið að hefja námið með venjuleg-
um skáldsögum eins og þarna var gert og
ekki getur yfirferðin hafa verið mikil.The
Vicar of Wakefield eftir Oliver Goldsmith
var lesin í allmörg ár og reyndar er til í
bókasafni MR eintak af einni útgáfu sem
notuð var og er textinn útbúinn með
áherslumerkjum allt í gegn til að auðvelda
lesturinn. Fátt annað hefur verið gert til að
koma til móts við nemendur.
Síðar var farið að nota sérstakar byrj-
endabækur, aðallega danskar, m.a. Rosings
Engelske Lœsestykker og First English Read-
ingbook eftir Herrig. Lengi var lesin Nögle
til Fistaines udvalgte Stykker, sem var sér-
kennileg að því leyti að hún var eins og
nafhið bendir til lykill að kennslubók sem
var byggð upp úr eintómum stílaverkefn-
um. Höfundur ætlaðist sem sagt til þess að
stílaverkefnin væru aðalatriðið og lykil-
bókin notuð til leiðréttinga.
Enska verðug stúdentsprófsgrein?
Árið 1850 tóku fjórir nemendur stúdents-
próf í ensku. Síðan liðu 60 ár þangað til
enska varð aftur stúdentsprófsgrein. Við
reglugerðarbreytinguna 1850 var enska af-
numin sem prófgrein og var gerð að
aukafagi. Þessu varð ekki breytt fýrr en
með reglugerðinni 1904 sem síðar verður
getið. Reglugerðir um skólann voru gefn-
ar út 1846 (gerði ráð fýrir ensku og hebr-
esku), 1850 (enska og franska).
Árið 1851 var Bjarni Jónsson, sem
hafði áður starfað við lærða skólann í
Horsens í Danmörku, skipaður rektor við
skólann. Hann tók við kennslu í frönsku
og ensku árið 1853 en hann kenndi einn-
ig fornmálin og fannst þau augljóslega
mikilvægari námsgreinar. Árið 1857—58