Börn og menning - 01.05.1999, Síða 25

BÖRN 06 /AENN|N6
sögustund á bókasafninu! Sérkenni leikhússins er
að þar segir atburðarásin þér söguna. í Bróður
mínum Ljónshjarta er Snúður sögumaðurinn. Einn
áhrifamesti þáttur bókarinnar er frásagnarmáti
Snúðs, sem er alveg frábærlega
skrifaður. í leikritinu reynum við að
fylgja Snúði alltaf eftir, hann er
lykill okkar að atburðunum, við
sjáum þá með hans augum án þess
að hann lýsi þeim fyrir okkur eða
segi okkur hvemig við eigum að sjá
þá. Snúður er makalaus sögumaður
og mér fannst svo mikilvægt að
leikarinn væri bam. I flestum sýn-
ingum sem ég veit um í þessari
uppfærslu eru fullorðnir leikarar í
hlutverki Snúðs. Og þetta var ein af
þeim grundvallarspurningum sem
við þurftum að glíma við; eigum
við að hafa fullorðinn leikara eða
bam? Mér fannst Snúður verða að
vera þessi umkomulausi innan um aðra stærri
leikara og á þann hátt væri túlkunin á sögu-
manninum sanngjöm.
Nú veit Snúður að hann er dauðvona og sú
vitneskja er eins konar rammi sögunnar.
Þessi bók hefur verið notuð til að hjálpa
dauðvona börnum á sjúkrahúsum í Svíþjóð. Það
er mjög algengt þegar verið er að skrifa dánar-
tilkynningar um börn í Svíþjóð að vitna í söguna
og tala um Nangíjala. Dauðinn er auðvitað
ótrúlegt umfjöllunarefni í barnabók. En þetta er
ekki einföld saga því það er líka hægt að líta á
hana frá pólitísku sjónarhorni. Þegar bókin kom
út var Berlínarmúrinn til dæmis enn til staðar og
kallast á við múrinn umhverfis Þyrnirósadal.
Þannig tekur sagan á ýmsum þáttum úr veru-
leikanum sem eru venjulega ekki til umfjöllunar í
barnabókum.
Er Bróðir minn Ljónshjarta fyrsta leiksýningin
þín œtluð börnum?
Nei, nei, ég setti upp Emil í Kattholti í Hafnarfirði,
en fyrsta barnasýningin sem ég setti upp var Fúsi
froskagleypir eftir Kirkegaard. Aftur á móti er
þetta í fyrsta sinn sem ég set upp bamasýningu í
Þjóðleikhúsinu og reyndar í fyrsta skipti sem ég set
upp sýningu á stóra sviðinu þar.
Þegar þú ert að setja upp sýningu fyrir börn, eru
forsendurnar öðruvísi en fyrir fullorðna?
Ég var mjög stoltur og montinn þegar ég var
beðinn um að setja upp Ljónshjarta. Það hefði
varla verið hægt að bjóða mér betra
verk. Með þessari sýningu ætlaði ég
mér ekki að setja upp raunverulega
barnasýningu, það er að segja ekki
bamalega bamasýningu. Það getur
vel verið að í undirmeðvitundinni
hafi maður aðrar forsendur, enda er
eðli verkanna oft annað. En sem
leikhúsmaður reyni ég fyrst og
fremst að setja upp sýningu sem
misbýður manni ekki vitsmunalega;
ég held að það eigi aldrei að fara
niður fyrir sína vitsmuni, maður
verður alltaf að miða börnin við
sjálfan sig. Barnasýningar eru oft
mun stílfærðari og kátlegri en full-
orðinsverk, persónurnar eru til dæmis öðruvísi, en
það er líka á stundum svo kærkomið að fá að vinna
með liti og meiri stíl. Maður teiknar stærra og stíl-
færir meira í barnasýningum en er það nokkuð
verra? - Ef maður er trúr kjarna verksins? En svo
er það aftur á móti spurning hvers konar verk eru
valin fyrir börn og af hverju verða sum verk fyrir
börn vinsælli en önnur?
Hvernig verk eru valin fyrir börn?
Ég held að við eigum við þann ramma reip að
draga í leikhúsi að þeir sem raunverulega velja
sýningar fyrir böm eru foreldrar. Börnin hafa í
fæstum tilvikum úrslitaáhrif á það hvenær þau fara
í leikhús. Það er varla tilviljun að verk á borð við
Dýrin í Hálsaskógi og Kardimommubæinn, svona
kassastykki fyrir börn, eru alltaf sýnd öðru hvoru.
Það er ekkert endilega af því þau em betri en önnur
verk, það er vegna þess að foreldramir vilja sjálfir
sjá þau. Það eru þeir sem hafa einhverja hugmynd
um hvers konar verk er um að ræða, þeir hafa séð
þau í bemsku og vilja sjá þau aftur.
En erþað ekki vegna þess að foreldrunum hefur
ekki verið boðið upp á neitt annað íbernsku?
Það hafa alltaf öðru hvom verið gerðar tilraunir til
að setja upp óhefðbundnari sýningar eins og nú
nýverið Litla Kláus og stóra Kláus og Yndisfríði.
Þar var öðravísi meðhöndlun reynd á verkunum,
Dauðinn er
auðvitað ótrúlegt
umfjöllunarefni í
barnabók. En þetta
er ekki einföld
saga þvíþað er
líka hægt að líta á
hana frá pólitísku
sjónarhorni.