Morgunblaðið - 30.09.2021, Síða 12

12 DAGLEGT LÍF
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 30. SEPTEMBER 2021
KRINGLAN – SMÁRALIND – DUKA.IS
Duka Flora
Duka Time
Matarstellin frá DUKA
eru alltaf á sínum stað
Kristín Heiða Kristinsdóttir
khk@mbl.is
L
jóðin fjalla annars vegar
um hvernig það er að
syrgja eiginmann sem
ekki deyr, en kýs að fara
til að eiga líf með annarri konu, og
hins vegar um sorgina sem fylgir
því að sjá móður sína hverfa inn í
alzheimer og deyja,“ segir Ragn-
heiður Lárusdóttir en hún sendi ný-
lega frá sér sína aðra ljóðabók,
Glerflísakliður. Þar fjallar hún um
þessar tvær ólíku tegundir sorgar
og byggir á eigin reynslu.
„Þetta var að gerast samhliða í
mínu lífi og þess vegna set ég þetta
svona upp, ég hef eitt ljóð um hvora
sorg á hverri opnu bókarinnar,“
segir Ragnheiður og bætir við að
þegar kona missi frá sér lifandi
mann og syrgi hann, þá sé ekki í
boði að syrgja lengi.
„Skilnaðarsorgin er ekki viður-
kennd sorg í samfélaginu. Ég mætti
því viðhorfi að ég ætti bara að vera
hress og fólk sagði mér að gleðjast
yfir að hjónabandinu væri loks lokið
og að það væru nægir fiskar í sjón-
um. Mörgum finnst þessi sorg
skrýtin, af því enginn dó, en mig
langaði með ljóðunum að deila því
með öðrum hvernig upplifun þetta
er. Mig langaði að tala um þetta
tabú í samfélaginu okkar, skrýtnu
sorgina sem fólk felur og jafnvel
skammast sín fyrir. Mér fannst ég
vera rosalega ein með þessa sorg á
sínum tíma, en vissulega er til alls
konar félagsskapur um sorg og
sorgarviðbrögð, en þá er það alltaf
tengt andláti. Ég var ekki velkomin
í þann félagsskap, því skilnaðarsorg
þykir léttvæg í samanburði við and-
lát.“
Höfnunin er svo erfið
Ólíkt því sem margir gætu
haldið þá eru sum ljóðanna í bókinni
skondin og skemmtileg, því Ragn-
heiður leyfir sér að hafa húmor fyrir
elliglöpum móður sinnar.
„Maður verður að geta hlegið
af þessu líka, þótt það sé átakanlegt,
annars bugast maður alveg. Mér
fannst rosalega skrýtin og erfið til-
finning þegar mamma mundi ekki
lengur að hún ætti mig, að ég væri
dóttir hennar, en á sama tíma gat
það komið skemmtilega út í sam-
tölum okkar mæðgna og jafnvel ver-
ið mjög fyndið. Ég upplifði þessar
sorgir mjög ólíkt sem ég fjalla um í
bókinni og það tekur lengri tíma að
vinna úr skilnaðarsorginni. Höfn-
unin er svo erfið. Mamma var ekki
mjög sorgmædd í sínum veikindum,
hún var svolítið áttavillt þegar þetta
var að byrja en þegar hún var orðin
mjög veik af alzheimer þá var hún
frekar glöð og ánægð með líf sitt.
Við vorum mjög heppin með það og
hún hélt sínum persónuleika að
mestu, ólíkt því sem gerist með
suma og margir verða líka bölsýnir
og jafnvel illskeyttir. Mamma varð
aldrei þannig.“
Af hverju læturðu svona?
Ragnheiður segist hafa gert
ýmislegt til að losna undan þrúgandi
sorginni sem lamaði hana eftir
skilnaðinn.
„Ég reyndi mikið, en þetta var
mjög erfiður tími í mínu lífi og það
mæddi mikið á úr öllum áttum. Ég
gekk í gegnum erfið veikindi, dóttir
mín var í neyslu og ég fór í kulnun í
starfi. Ég fór í meðferð hjá Virk og
það hjálpaði mér mjög mikið. Von-
andi hjálpar ljóðabókin þeim sem
eru staddir í skilnaðarsorg núna,
þetta lagast og þá skilur maður
reyndar ekkert í því hvað maður var
sorgmæddur. Ég skildi líka stund-
um ekkert í því á meðan ég var
stödd í miðri þungu skilnaðarsorg-
inni og sagði stundum við sjálfa mig:
Af hverju læturðu svona? Af
hverju geturðu ekki bara haldið
áfram að lifa? En sorgin fer ekki úr
manni fyrr en henni hentar,“ segir
Ragnheiður og bætir við að í hennar
tilfelli hafi sorginni hentað að yfir-
gefa hana sjö árum eftir skilnað.
„Mér finnst merkilegt hvernig
talan sjö kemur fyrir í þessari ólíku
sorg sem ég gekk í gegnum, því það
tók mömmu sjö daga og sjö nætur
að deyja. Talan sjö er vissulega heil-
ög tala og nú líður mér vel, ég er
laus undan farginu og nýt þess að
vera til. Á einhvern hátt er það
partur af minni sorgarvinnu að
yrkja um þessa upplifun. Ég er búin
að gera svo mikið við þetta þegar ég
hef komið því í eitthvert form, þann-
ig losa ég mig við svo margt.“
Næsta bók verður um konur
Ragnheiður er enginn nýgræð-
ingur í ljóðum þótt Glerflísakliður
sé aðeins önnur bók hennar, en fyrir
ljóðabók sína, 1900 og eitthvað, fékk
hún Bókmenntaverðlaun Tómasar
Guðmundssonar í fyrra.
„Þótt ég hafi ekki gefið út fyrr
en ég var komin yfir fimmtugt, þá
hef ég alltaf skrifað rosalega mikið,
alveg frá því ég var krakki. Það
kemur eitthvað í höfuðið á mér sem
ég losna ekki við fyrr en ég er búin
að skrifa það niður. Ég upplifi
stundum að það sé glamrandi í höfð-
inu á mér alveg þar til ég geri eitt-
hvað við það, set það saman í ljóð.
Vissulega hafa komið tímabil þar
sem ég skrifaði lítið sem ekkert, til
dæmis þegar börnin mín voru lítil
og enginn tími var aflögu. Ég hef
alltaf haft þessa þörf fyrir að skrifa,
hún lætur mig ekki í friði og ég var
fegin að gefa loksins út ljóðabók í
fyrra. Svipuð tilfinning fylgir því að
eiga mikið til af ljóðum sem hvergi
sjást og að eiga fisk í ísskápnum en
elda hann ekki, maður verður að
gera eitthvað við þetta áður en það
skemmist,“ segir Ragnheiður og
hlær en tekur fram að ljóðin sem
hún hefur gefið út á bækur séu ný
ljóð, ekki dregin upp úr gömlum
sarpi.
„Núna er ég að yrkja fyrir
næstu ljóðabók en þar tek ég fyrir
konuna í alls konar hlutverkum og
myndum. Þarna er stelpa, ung kona,
miðaldra og gömul kona, en ég hef
verið að pæla mikið í jafnréttis-
málum. Kvenhlutverkið getur verið
svo krefjandi, sú staðreynd hlýtur
að leita á allar konur.“
Sorgin fer ekki fyrr en henni hentar
Hún segir ljóðagerðina hafa hjálpað sér að vinna úr erfiðri sorg, tvenns konar sorg. Ragnheiður Lárusdóttir hefur skrifað frá því hún var
krakki og gerði sér lítið fyrir loksins þegar hún gaf út bók í fyrra, að landa Bókmenntaverðlaunum Tómasar Guðmundssonar. Í nýrri
ljóðabók fjallar hún um persónulega reynslu af skilnaðarsorg og sorginni sem fylgir því að sjá móður sína hverfa inn í alzheimer og deyja.
Morgunblaðið/Eggert
Ljóðskáld „Ég hef alltaf haft þessa þörf fyrir að skrifa, hún lætur mig ekki í friði,“ segir Ragnheiður Lárusdóttir.
Á kaffihúsi
hún situr á móti mér
horfir á mig og segir
mamma þín var mjög falleg kona
ég veit það, þú ert mamma mín
er ég mamma þín?
En gaman
mér finnst þú voða sæt
svo hlær hún og sýpur á kaffinu
Mynd
Við skoðum myndir
afmæli, jól og páskar
við hverja mynd segir hún
hvaða gamla kerling er þetta?
Þetta ert þú mamma
hún hlær hátt og lengi
nei vitleysa
þetta er ekki ég
ég er ekki svona gömul
Á kaffihúsi
grannvaxinn maður við næsta borð
mamma segir hátt og snjallt
þú ert nú ekki góð auglýsing fyrir staðinn
svona grindhoraður
Í sorginni
gerir hún
allt
mætir í vinnuna
fer í búðina
kaupir minna af mat
hann er farinn
hún reiknar
rekur heimili á einum launum
hún þrífur, skúrar, pússar og fægir
yfirborðið er hreint
Sýnishorn ljóða úr bókinni
GLERFLÍSAKLIÐUR