Bændablaðið - 26.08.2021, Blaðsíða 55

Bændablaðið | Fimmtudagur 15. apríl 2021
55Bændablaðið | Fimmtudagur 26. ágúst 2021 Bændablaðið | Fimmtudagur 26. ágúst 2021
Um næstu mánaðamót og allan
næsta mánuð verða nokkur
þúsund manns um land allt að
smala sauðfé af fjalli. Í þessum
pistlum hef ég árlega farið yfir
helstu áhættuþætti sem fylgir
fjallaferðum, sama hvort er
gangandi, ríðandi eða á vélknúnu
ökutæki í smölun.
Sama hvernig veður er þá er
smalað á hverju hausti og þá eru
nokkrir hlutir sem vert er að hyggja
að í öryggi og klæðnaði.
Lítill sjúkrapakki
og næringarríkt nesti
Allir geta „flumbrað“ sig við dettu,
bæði dýr og menn, og því er gott að
vera með lítinn sjúkrapakka með sér
með plástri og sárabindi og jafnvel
græðandi smyrsli ef einhver fær
nuddsár (litlir ágætlega útbúnir
sjúkrapakkar sem rýmast vel í vasa
fást á mörgum bensínstöðvum og
kosta ekki mikið).
Nesti þarf að vera orkuríkt og
saðsamt, bæði fyrir menn og hunda
og talandi um hunda þá má gera ráð
fyrir að þeir þurfi tvöfalt meira að éta
á löngum smaladögum, orkuríkasta
fæði sem völ er á.
Útivera allan daginn kallar á
mikið vökvatap, alltaf hafa með
sér eitthvað að drekka (sjálfur reyni
ég að vera alltaf með vatnsflösku
og reyni að fá mér a.m.k. einn sopa
á um 30 mín. fresti (gott að fylla
á flöskuna reglulega þegar farið
er framhjá næsta ferska læk þótt
flaskan sé ekki tóm).
Reið/mótorhjóla/fjórhjóla-
hjálmur ætti að vera léttur, passa
vel á höfuð notandans
Sama hvernig smalað er, hvort sem
er gangandi, ríðandi eða á vélknúnu
ökutæki, er gott að vera í skæru
vesti (gulu eða appelsínugulu) utan
yfir allan klæðnað. Það er orðin
undantekning ef maður sér orðið
hestamann við smölun hjálmlausan
og enn sjaldgæfara er að sjá ökumann
á fjórhjóli hjálmlausan. Fyrir mér
(sem mótorhjólamanni síðustu 45 ár)
þá þarf hjálmurinn að vera léttur og
passa vel á höfuðið því ef hjálmurinn
er of stór þá er hann laus á höfðinu
og við hreyfingu á höfðinu til hliða
og upp og niður skröltir hjálmurinn
og stelur af manni óþarfa orku.
Eitthvað er um að menn eru farnir
að nota peysubrynju bæði á hestum
og fjórhjólum sem ver efri hluta
líkamans ef maður dettur af hesti
eða veltir fjórhjólinu yfir sig, brynja
er hlífðarfatnaður sem kostar ekki
mikið miðað við hvað hann veitir
mikla vörn við byltum.
Réttur klæðnaður
í fjallaferðum er lykilatriði á vel
heppnaðri ferð
Oft hef ég skrifað um klæðnað
og byggt á minni reynslu (sem
er ekki endilega sú rétta). Í ár
leitaði ég til kunningja míns,
Helga Jóhannessonar lögmanns,
stjórnarmanns í Ferðafélagi Íslands,
leiðsögumanns í gönguferðum til
fjalla í bæði sumar- og vetrarferðum.
Ég spurði hann út í réttan búnað til
smalamennsku/fjallaferða og var
svar hans eftirfarandi orðrétt:
„Þetta er þarft og spennandi
mál. Það er númer 1, 2 og 3 í þessu
að hafa ull innsta fata. Fín ullarföt
fást í öllum útivistarverslunum,
s.s. Fjallakofanum, Ellingsen o.fl.
Bómull er bannvara, best að vera í
ullarnærbuxum (stuttum) og síðum
yfir. Svo er það ullarstuttermabolur
og síðerma ullarbolur þar yfir. Eftir
það er það svo skjólfatnaðurinn. Ef
það er heitt í veðri nægir yfirhöfn
(vatnsheldur skeljakki) en millilag
undir jakkann þarf að vera með í
för, t.d. lopapeysa eða flíspeysa. Að
neðan eru það svo liprar göngubuxur
og með í för vatnsheldar skelbuxur
til að fara í ef það syrtir í álinn og
fer að rigna. Sokkar úr ull. Best að
kaupa göngusokka í útivistarbúð
með þykkari botni. Skóbúnaður þarf
að vera vandaður. Ekki strigaskór
eða því um líkt. Vandaðir skór
sem ekki blotna í gegn. Ef menn
eiga leðurskó þarf að bera á þá
reglulega t.d. minkaolíu eða þess
háttar sem fæst hjá skósmiðum
til að viðhalda vatnsvörninni.
Svo auðvitað húfa og vettlingar.
Gott að hafa ullarvettlinga og svo
vatnshelda skel yfir sem einnig fæst
í útivistarbúðum.“
Sem sagt. Meginstefið er ullin
næst skrokknum og lagskipta rest
eftir veðri. Að lokum vildi Helgi
sérstaklega taka fram að gallabuxur
eru EKKI forsvaranlegar á fjöllum.
Vagnhöfði 7, 110 Reykjavík | Sími: 517 5000 | stalogstansar.is
st’ al og
L or em ipsum
Stál og stansar
stalogstansar.is
2012
2020

Varahlutir
í kerrur
ÖRYGGI – HEILSA – UMHVERFI
KROSSGÁTA Bændablaðsins
Lausn á krossgátu í síðasta blaði
Hjörtur L. Jónsson
liklegur@internet.is
Bænda
Smáauglýsingar 56-30-300
NAFN-
BÆTUR
MJÓLKUR-
AFURÐ MÁTTUR TUNNU GÁLEYSI NEÐAN
VIÐ ÍÞRÓTT
SFUGL T O R M M Á V U R
MTAPA I S S A
EGGJA
GÖNGU-
LAG M A N A
ÆFRÆND-
BÁLKUR T T G R U N D L
L U N N I
GLJÚFUR
SKRAUT-
STEINN G I L
MATREIÐA
FJÖLDI
TVEIR EINS S K A R I
JARÐ-
SPRUNGUR
FÆDDI G J Á R ÁLAG
Í RÖÐMINNKA
KKLAUFI
BAND
FOLD
MEN
G E L T A LJÓMA
JAFNINGUR
ÓTTI S Ó S A VIÐAR-
TEGUND ÁVÖXTUR OGJAMMA
I L L A GLUNDUR
UTAN G U T L EINING
ÁTT S T A KSLÆMA
B D HANGI
KYLFA G Á L G I VÍSDÓMUR
ÞESSA S P E K IÍ RÖÐ
B A K NÆGILEGT
STEFNA N Ó G HÖRFA
GORTAR H V I K A KVEÐJAHRYGGUR
O
SAMÞYKKI
INNI-
LEIKUR J Á SKYNFÆRI
KROPP A U G A LISTI
ÓSKERT S K R Á
N A U T N RÖÐ
AUR R U N A BLUND
ÁTT
SKEL N VYNDI
A L L T A F ELDA
GYLTU M A L L A KRINGUM AÆTÍÐ
P
I
Ú
Ð
L
A
SVAKA
DYGGUR
R
T
O
R
S
Ú
A
R
HORN
TRAÐK
L
T
Ú
R
Ð
A
U
M
R
P
ERFIÐI
RÖST
M
Y
N
D
:
SU
N
EK
O
(
CC
B
Y
-S
A
2
.0
)
H
Ö
FU
N
D
U
R
B
H
•
K
R
O
SS
G
A
TU
R
.G
A
TU
R
.N
ET
157
MINNI ALDIN FIMUR ERGJA PLANTA SPERGILL GORT
VERKFÆRI
LÆNA
DRYKKUR
VÆGI
SEYTLA
MISSIR
BRESTA
NABBI
ÓSLÉTTUR
HLJÓTA
JURT
ÓÐ
GEISA
TVEIR
EINSKLUNNI
FISKUR
YFIRHÖFN
KVEÐJA
LYKT
BERJA
PASSI
HLUTA
HLJÓÐ-
FÆRI
BUGÐ-
ÓTTURMIÐJA
NAUMUR
VÍSA LEIÐ
FLAUMUR
DULSTIRNI
VÍG
KK NAFN
FÚS
DRÍFA
GORM
BARDAGI
ILLÆRI
NEFNT
ENDUR-
GJALDA
MJÖG
LÍTIÐHÁTTUR
BÓK-
STAFUR
ÞRÁ
GLATA
ÞRÓTTUR
SÁL
ÞÍÐA
ANDMÆLI
KOMAST
MISKUNN
STEIN-
TEGUND
STÓ
TVEIR EINS
ÁTT
STEFNA
HUGUR
MÆLI-
EINING
TEYMA
HÆLA
TRÉ
158
H
Ö
FU
N
D
U
R
B
H
•
B
R
A
G
I@
TH
IS
.I
S
•
K
R
O
SS
G
A
TU
R
.G
A
TU
R
.N
ET
Sama hvernig menn bera sig að við smölun þá þarf klæðnaður að vera góður.
Hjálmur, brynja, hálskragi og góðir
vettlingar er búnaður sem bjargað
hafa nokkrum byltum hjá mér.
Þessi þurfti að hætta í miðjum
göngum og var saumaður, en hefði
hugsanlega dugað gott sárabindi.