Morgunblaðið - 28.04.2022, Síða 2

2 FRÉTTIR
Innlent
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 28. APRÍL 2022
Bi
rt
m
eð
fy
rir
va
ra
um
pr
en
tv
ill
ur
.H
ei
m
sf
er
ði
rá
sk
ilj
a
sé
rr
ét
tt
il
le
ið
ré
tti
ng
a
á
sl
ík
u.
At
h.
a
Framúrskarandi
vinkona
að
ve
rð
14. september í 7 nætur
„L´amica geniale“
595 1000 www.heimsferdir.is
279.900
Flug & hótel frá
7 nætur
Fararstjóri:
Vilborg Halldórsdóttir
SÉRFERÐ
Morgunblaðið Hádegismóum 2, 110 Reykjavík. Sími 569 1100 Fulltrúar ritstjóra Sigtryggur Sigtryggsson sisi@mbl.is Ágúst Ingi Jónsson aij@mbl.is Andrés Magnússon andres@mbl.is Fréttir Guðmundur Sv. Hermannsson ritstjorn@mbl.is Menning Einar Falur Ingólfsson menning@mbl.is
Viðskipti Gísli Freyr Valdórsson vidskipti@mbl.is Íþróttir Víðir Sigurðsson sport@mbl.is mbl.is Jón Pétur Jónsson netfrett@mbl.is Smartland Marta María Winkel Jónasdóttir smartland@mbl.is Umræðan | Minningar mbl.is/sendagrein Prentun Landsprent ehf.
Helgi Bjarnason
helgi@mbl.is
Þýskt fyrirtæki sem undirbýr út-
flutning á vikri úr námum á Mýrdals-
sandi er jafnframt að láta gera könn-
un á möguleikum þess að gera höfn á
sandinum til þess að geta flutt vik-
urinn beint út. Frambjóðendur B-
lista framsóknar og óháðra við kom-
andi sveitarstjórnarkosningar hafa
vakið athygli á þessari hugmynd og
segja að höfn gæti orðið lyftistöng
fyrir samfélagið og aukið fjölbreytni
atvinnulífs.
Hafnleysa er á suðurströnd lands-
ins, frá Landeyjum í Hornafjörð. Þótt
stundum hafi komið upp áhugi á hafn-
argerð í Mýrdal hafa hugmyndirnar
ekki náð fótfestu. Sérstaklega hafa
þær þær tekið mið af aðstæðum við
Dyrhólaey og að hugsanlegt væri að
gera hafskipalægi inni í ósnum. Það
mál komst fyrst á dagskrá um alda-
mótin 1900 þegar Englendingar buð-
ust til að gera þar höfn gegn því að fá
að veiða í landhelginni við Suðurland í
áratugi. Hugmyndirnar voru endur-
vaktar um miðja öldina og enn var
það áhugi á útgerð sem dreif þær
áfram. Á seinni tímum voru gerðir út
hjólabátar til fiskveiða og með ferða-
menn, frá Dyrhólaey og víðar á sönd-
unum.
Hugmyndir um hafnargerð nú
grundvallast á áformum eigenda
jarðarinnar Hjörleifshöfða um stór-
felldan útflutning á vikri til að blanda
í steypu úti í Evrópu. Í vinnu við um-
hverfismat sem nú stendur yfir er
gert ráð fyrir að vikurinn verði fluttur
með stórum flutningabílum eftir þjóð-
veginum um Suðurland og í skip í
Þorlákshöfn. Það hefur mælst illa fyr-
ir í sumum sveitarfélögunum sem
fara þarf í gegnum. Einnig eru áform
um að hefja útflutning á sandi úr fjör-
unni til notkunar við sandblástur í
Evrópu.
Minna kolefnisspor
Fyrirtækið EP Power Minerals
hefur jafnframt verið að athuga
möguleika á gerð hafnar þannig að
hægt yrði að flytja vikurinn út án þess
að fara út á þjóðveginn. Unnið hefur
verið að fýsileikakönnun en lokanið-
urstöður hafa ekki verið birtar.
Einar Freyr Elínarson, oddviti
Mýrdalshrepps og þriðji maður á B-
lista framsóknar og óháðra við kom-
andi sveitarstjórnarkosningar, segir
að það yrði umhverfisvænni kostur að
flytja vikurinn beint út frá ströndinni
í Mýrdal.
Einar telur að vandræði sem komið
hafa upp með rekstur Landeyjahafn-
ar eigi ekki að draga úr mönnum.
Hægt sé að læra heilmikið af því
verkefni. Í grein sem Einar og tveir
félagar hans skrifaðu á fréttavefinn
dfs.is í vikunni segir að höfn við Vík
gæti orðið gríðarleg lyftistöng fyrir
samfélagið og orðið til þess að auka
mjög fjölbreytni atvinnulífs. Bent er á
að frumkvöðlar hafi lengi haft áhuga
á útgerð frá Mýrdal.
Samkvæmt heimildum blaðsins líta
stjórnendur þýska fyrirtækisins á
hafnargerð sem raunhæfan kost.
Ekki mun liggja fyrir hvar hentugast
er að gera höfn eða hvernig mann-
virki. Staðurinn yrði væntanlega
austan við Víkurþorp. Þá hafa verið
vangaveltur um þá hugmynd að gera
litla höfn og flytja efnið á prömmum
út í stór flutningaskip.
Morgunblaðið/Jónas Erlendsson
Fagradalsfjara Reiknað er með að höfnin verði fyrir austan Vík, ef á annað borð til framkvæmda kemur.
Athuga möguleika á
hafnargerð í Mýrdal
- Vikurinn fluttur beint út í stað þess að aka til Þorlákshafnar
Helgi Bjarnason
helgi@mbl.is
Margra mánaða bið hefur orðið á að
hægt væri að skjóta eldflaug á loft
frá Langanesi vegna þess að ís-
lensk stjórnvöld hafa ekki veitt til
þess leyfi. Á
þetta að verða
stærsta geimskot
frá Evrópu til
þessa og er liður
í að skjóta fyrstu
eldflauginni á
sporbraut um-
hverfis jörðu en
stefnt er að því
að gera það frá
Bretlandi á
næsta ári.
Skoska eldflaugafyrirtækið Sky-
rora stendur fyrir þessum til-
raunum. Það skaut upp eldflaug,
Skylark Micro, frá Langanesi í
ágúst 2020. Áformað var að skjóta
upp annarri eldflaug í september
2021, Skylark L, sem á að fara
hærra. Allt er tilbúið, geimhöfn,
eldflaug og eldsneyti, en leyfi hefur
ekki fengist frá stjórnvöldum. Sam-
kvæmt heimildum blaðsins hefur
Samgöngustofa ekki treyst sér til
að veita leyfi og borið hefur á því að
mismunandi stofnanir ríkisins vísi
ábyrgðinni hver á aðra.
Áhugavert verkefni
Skyrora hefur nú sent frá sér yf-
irlýsingu þar sem skorað er á ís-
lensk stjórnvöld að veita leyfi og
binda með því enda á margra mán-
aða töf á stærsta geimskoti Evrópu
til þessa. Vísað er til þess að fyr-
irhugað geimskot á Íslandi myndi
innsigla nýtt lykilsamband evr-
ópskra geimvísinda, í kjölfar vilja-
yfirlýsingar Íslands og Bretlands
sem undirritað var í ágúst 2021.
Jónas Egilsson, sveitarstjóri
Langanesbyggðar, segir að ekkert
sé til fyrirstöðu af hálfu heima-
manna. Fyrri eldflauginni hafi ver-
ið skotið frá Sauðanesi en nú vilji
Skyrora færa sig út á jörðina Brim-
nes, utar á Langanesi. Sveitarfélag-
ið á þá jörð. Jafnframt þurfi leyfi
annarra landeigenda fyrir mæl-
ingum í tengslum við geimskotið og
veit Jónas ekki annað en þau hafi
fengist. Mælitæki og tilheyrandi
kaplar séu ofanjarðar, verði fjar-
lægðir að loknu verkefni og hafi því
ekki umhverfisáhrif.
Eldflaugin er 11 metrar á hæð og
er fyrsta eldflaug Skyrora sem get-
ur flogið meira en 100 kílómetra frá
jörðu. Eldflaugin og skotpallur eru
samsett og tilbúin í gámum á Þórs-
höfn. Tekur aðeins sjö daga að und-
irbúa geimskotið, eftir að leyfi fæst.
Jónas segir að verkefnið sé
áhugavert í sjálfu sér en hafi ekki
mikil efnahagsleg áhrif í Langanes-
byggð. Stjórnendur verkefnisins
séu reiðubúnir að kynna málið fyrir
nemendum grunnskólans. Þá að-
stoði björgunarsveitin og verktakar
við geimskotið. Jónas bendir á að
lítið flug sé yfir Langanesi og því
verði það fyrir lítilli truflun þegar
flauginni verður skotið á loft.
Enn beðið eftir leyfi til geimskots
- Skoskt fyrirtæki tilbúið í heilt ár með búnað til að skjóta öflugri eldflaug á loft frá Langanesi
- Heimamenn jákvæðir en íslensk stjórnvöld hafa ekki treyst sér til að veita leyfi - Vilja leysa málið
Ljósmynd/Nickie Finnegan
Skyrora Eldflaugarskot frá aðsetri skoska fyrirtækisins, sem bíður þess að
fá leyfi íslenskra stjórnvalda til að skjóta aftur upp eldflaug frá Langanesi
Jónas
Egilsson
Félag íslenskra náttúrufræðinga
(FÍN) skoraði í gær á stjórnvöld,
rektor LBHÍ og skólameistara FSu
um að „hysja upp um sig buxurnar
og ganga frá yfirflutningnum frá
LBHÍ til FSu svo sómi sé að“. Þetta
kemur fram í tilkynningu frá félag-
inu. Þar er lýst miklum áhyggjum af
ákvörðun Lilju Alfreðsdóttur, fyrr-
verandi menntamálaráðherra, sem
tekin var á Þorláksmessu árið 2020
um það að færa Garðyrkjuskólann
að Reykjum, sem er á vegum Land-
búnaðarháskóla Íslands, til Fjöl-
brautaskóla Suðurlands á Selfossi
án þess að ræða flutninginn á Al-
þingi. Fjórum kennurum Garðyrkju-
skólans að Reykjum var sagt upp á
þriðjudag að sögn Guðrúnar Haf-
steinsdóttur, þingmanns Sjálf-
stæðiflokksins. Hún gagnrýndi rík-
isstjórnina harðlega í gær á Alþingi
vegna þessa. Guðrún sagði rík-
isstjórnina hafa með þessum upp-
sögnum kastað fyrir róða 155 ára
starfsreynslu að garðyrkju og skóg-
rækt.
„120 nemendur eru í óvissu. Það
er þyngra en tárum takið hvernig
stjórnvöld hafa leyft sér að láta
þennan mikilvæga skóla og þetta
mikilvæga nám verða hornreka í ís-
lensku menntakerfi.“ logis@mbl.is
Fjórum sagt upp og
skólaárið í uppnámi
- Yfir hundrað nemendur eru í óvissu
Uppsagnir Fjórum kennurum með
155 ára starfsreynslu var sagt upp.