Sjómannablaðið Víkingur - 01.02.2008, Blaðsíða 42

42 - Sjóm­annablaðið Víkingur­
Jónatans Þór­m­undssonar­ o.fl. (Reykjavík:
Alm­enna bókafé­lagið, 2002)
Manfr­ed Nowak. Introduction to the International
Human Rights Regime. The Raoul Wallenber­g
Intsitute Hum­an Rights Libr­ar­y, 14. bindi.
(Mar­tinus Nijhoff Publisher­s: Boston 2002)
Sigur­ður­ Líndal, Um lög og lögfræði: Grundvöllur
laga – réttarheimildir, 2. Útg. (Reykavík: Hið
Íslenska bókm­enntafé­lag, 2007)
Íslensk lög og þingskjöl
Athugasemdir með frumvarpi til laga 1/1999 um
breytingar á lögum um stjórn fiskveiða nr.
38/1990 (Þskj. 709, mál nr. 343, 1990)
Athugasemdir með frumvarpi til laga 38/1990 um
stjórn fiskveiða (Þskj. 609, Mál nr. 352, 1990)
Athugasemdir með frumvarpi til stjórnskipunar-
laga um breytingar á stjórnarskrá lýðveldisins
Íslands 33/1944 (Þskj. 389, mál nr. 297, 1994)
Auglýsing 7/1985 í C – deild Stjórnartíðinda um
fullgildingu Íslands á Hafréttarsamningnum.
Lög nr. 38/1990 (Nú 116/2006) um stjórn fisk-
veiða
Lög nr. 81/1976 (Nú 79/1990), um veiðar í fisk-
veiðilandhelgi Íslands
Stjórnarskrá lýðveldisins Íslands nr. 33/1944
Alþjóðasamningar og skýrslur
Alþjóðasamningur um borgaraleg og stjórnmálaleg
réttindi. ( International Covenant on Civil and
Political Rights, 999 U.N.T.S 171) Fullgiltur af
Íslandi sbr. auglýsingu nr. 10. 1979 í C-deild
Stjórnartíðinda
Alþjóðasamningur um efnahagsleg, félagsleg og
menningarleg réttindi. (International Covenant
on Economic Social and Cultural Rights,1966,
993U.N.T.S. 3) Fullgiltur af Íslandi 28. ágúst
1979, sbr. auglýsingu nr. 10. 1979 í C-deild
Stjórnartíðinda.
Ályktun Allsherjarþings Sameinuðu þjóðanna nr.
1803 (1962) – (G.A. Resolution on Permanent
Sovereingnty over Natural Resourses, U.N.
GAOR, 23rd sess., U.N. Doc. A/RES/1803, 1962)
Ársskýrsla Mannréttindanefndar Sameinuðu þjóð-
anna (frá nítugustu fundarröð nefndarinnar,
9.-27. júlí 2007) Í viðauka nr. 10 við 62. árs-
skýrslu Allsherjarþings Sameinuðu þjóðanna
(A/62/40)
Sáttmáli Sameinuðu þjóðanna, 26. Júní 1945
(Charter of the United Nations 26. júní, 1945,
15 U.N.C.I.O. 335)
Stofnsamþykkt Alþjóðadómstólsins í Haag (
Statute of the International Court of Justice, 26
júní, 1945, 33 U.N.T.S. 993).
Vínarsáttmálinn um þjóðréttarsamninga (Vienna
Convention on the Law of Treaties, 23. maí,
1969, 1155 U.N.T.S. 331)
Alþjóðlegir dómar og álit
Asfuroglu og fleiri gegn Tyrklandi (36166/02)
ECHR, 27. m­ar­s 2007 (Mannr­é­ttindadóm­stóll
Evr­ópu)
Barcelona Traction: Belgía gegn Spáni, dóm­ur­
Alþjóðadóm­stólsins i Haag, 1970/3, (Case
Concer­ning the Bar­celona Tr­action, Light and
Power­ Com­pany Lim­ited, Belgium­ v. Spain,
Second Phase, 1970 I.C.J. 3)
Erlingur Sveinn Haraldsson og Örn Snævar
Sveinsson gegn íslenska ríkinu, álit nr­. 1306/2004
Mannr­é­ttindanefnd Sam­einuðu þjóðanna, (24.
október­ 2007) Í skýr­slu 91. fundar­aðar­ nefnd-
ar­innar­. 14. des. 2007.
Gabcíkovo-Nagymaros Project: Ungver­jaland gegn
Slóvakíu, dóm­ur­ Alþjóðadóm­stólsins í Haag
1997/7 (Case concer­ning Gabcíkovo-Nagym­ar­os
Pr­oject, Hungar­y v. Slovakia, 1997 I.C.J. 7)
N.A. og fleiri gegn Tyrklandi (37451/97) ECHR, 11.
október­ 2005 (Mannr­é­ttindadóm­stóll Evr­ópu)
Hæstaréttardómar
H:120/1989 fr­á 9. Janúar­ 1990, (Ákæruvaldið gegn
Guðmundi Breiðfjörð Ægissyni)
H:274/1991 fr­á 5. m­ar­s 1992 (Ákæruvaldið gegn
Halli Magnússyni)
H:103/1994 fr­á 18. m­aí 1995 (Ákæruvaldið gegn
Sveini Eiríki Sigfússyni)
H:145/1998 fr­á 3. Desem­ber­ 1998 (Valdimar
Jóhannesson gegn íslenska ríkinu).
H:12/2000 fr­á 6. apr­íl 2000 (Ákæruvaldið gegn Birni
Kristjánssyni, Svavari Rúnari Guðnasyni og Hyrnó
ehf.)
H:472/2002 fr­á 20. m­ar­s 2003 (Ákæruvaldið
gegn Erlingi Sveini Haraldssyni, Erni Snævari
Sveinssyni og Fagramúla ehf.)
H:549: 2002 fr­á 16. október­ 2003 (Ingibjörg
Gunnarsdóttir gegn Tryggingastofnun ríkisins)
H:25/2007 fr­á 14. júní 2007 (Sigurður Jakob
Jónsson, Anna Birna Þráinsdóttir, Ólafur
Sigurþórsson o.fl. gegn íslenska ríkinu)
Neðanmálstexti
1 Alþjóðasamningur um borgaraleg og stjórn-
málaleg réttindi (International Covenant on
Civil and Political Rights, 999 U.N.T.S 171).
Fullgiltur af Alþingi árið 1979 sbr. auglýsingu
nr. 10. 28. ágúst 1979 í C-deild Stjórnartíðinda,
og gekk í gildi 22. nóvember sama ár.
(International Covenant on Civil and Political
Rights, 999 U.N.T.S 171)
2 Sbr. 40.gr. samningsins.
3 Sbr. 41.gr. samningsins. Kvartanir ríkja eru þó
háðar því að ríkið sem kvartað er undan hafi
fyrirfram veitt nefndinni heimild, í formi sér-
stakrar yfirlýsingar, til að taka á móti slíkum
kvörtunum.
4 Ríki veita nefndinni slíka heimild með undirrit-
un sérstaks viðauka við samninginn. Það gerði
íslenska ríkið um leið og samnngurinn sjálfur
var fullgiltur.
5 Núgildandi 116/2006. En viðkomandi lögum
hefur verið breytt þó nokkuð oft.
6 Athugasemdir með frumvarpi til laga 38/1990
um stjórn fiskveiða, (Þskj. 609, mál nr. 352)
7 Þágildandi 5.gr­ : Við veitingu leyfa til veiða í
atvinnuskyni koma til greina þau skip ein sem
veiðileyfi fengu skv. 4. og 10. gr. laga nr. 3/1988,
um stjórn fiskveiða, og ekki hafa horfið varanlega
úr rekstri...
8 Samantekt um sögu laga um stjórn fiskveiða er
fengin úr athugasemdum með frumvarpi til laga
38/1990 um stjórn fiskveiða, (Þskj. 609 á 352.
mál).
9 H:145/1998 fr­á 3. desem­ber­ 1998 (Valdimar
Jóhannesson gegn íslenska ríkinu).
10 Athugasem­dir­ m­eð fr­um­var­pi til laga 1/1999
um­ br­eytingar­ á lögum­ um­ stjór­n fiskveiða nr­.
38/1990 (Þskj. 443, m­ál nr­. 343)
11 H:12/2000 fr­á 6. apr­íl 2000 (Ákæruvaldið gegn
Birni Kristjánssyni, Svavari Rúnari Guðnasyni og
Hyrnó ehf.)
12 Mannréttindanefnd Sameinuðu þjóðanna, álit
nr. 1306/2004 (24. október 2007) Í skýrslu 91.
fundaraðar nefndarinnar, birtri þann 14. des.
2007.
lýtur, ekki verið náð, eins og fjallað var
um hér að framan.
Benda skal þó á, að þr­átt fyr­ir­ að fr­am­-
seldar­ aflaheim­ildir­ ver­ði ekki taldar­ njóta
eignar­é­ttar­ver­ndar­, hafa þeir­ einstaklingar­
sem­ gr­eitt hafa fyr­ir­ aflaheim­ildir­ til aðila
úr­ hinum­ útvalda hópi, sem­ upphaflega
fé­kk úthlutað aflaheim­ildum­, einnig or­ðið
fyr­ir­ þeir­r­i m­annr­é­ttindasker­ðingu sem­
álit Mannr­é­ttindanefndar­innar­ tekur­ til.
Eðlilegt er­ því að viðkom­andi aðilar­ ver­ði
ekki látnir­ gjalda fyr­ir­ óhjákvæm­ilega upp-
stokkun aflaheim­ilda. Deila m­á hinsvegar­
um­ fjár­festingar­ þeir­r­a aðila sem­ upphaflega
fengu úthlutun, þar­ sem­ þeir­ tilheyr­a hinum­
útvalda hópi og því e.t.v. ekki hægt að telja
þeim­ m­ism­unað þr­átt fyr­ir­ að þeir­ hafi
aukið við heim­ildir­ sínar­ m­eð viðskiptum­
við aðr­a handhafa sem­ hafa, í flestum­ tilvik-
um­, einnig tilheyr­t hinum­ útvalda hópi.

Hugleiðing um náttúruauðlindir
að lokum
Lög um­ stjór­n fiskveiða er­u ekki ein-
ungis gagnr­ýniver­ð fr­á sjónar­hóli jafnr­æðis.
Á sviði m­annr­é­ttinda m­ætti nefna r­é­tt til
atvinnufr­elsis (sem­ þegar­ hefur­ ver­ið fjallað
um­ í Valdim­ar­s-og Vatneyr­ar­dóm­num­) og
r­é­ttinn til að velja búsetu. Auðlindar­é­ttur­
er­ einnig nátengdur­ allr­i um­r­æðu um­
nýtingu náttúr­uauðlinda, þar­ m­eð talið
nýtingu fiskistofna. Ré­ttur­ þjóða til að
njóta auðlinda sinna nýtur­ r­íkr­ar­ ver­ndar­
í þjóðar­é­tti. Allsher­jar­þing Sam­einuðu
þjóðanna fjallaði um­ sjálfr­æði þjóða yfir­
náttúr­uauðlindum­ sínum­ í yfir­lýsingu nr­.
1803 fr­á 1962.39 Þar­ segir­ m­eðal annar­s
að nýting náttúr­uauðlinda eigi að þjóna
hagsm­unum­ og auka velm­egun fólksins
í viðkom­andi r­íki. Þessi r­egla hefur­ ver­ið
staðfest í tveim­ur­ helstu m­annr­é­ttinda-
sam­ningum­ Sam­einuðu þjóðanna, báðum­
fullgiltum­ af íslenska r­íkinu.40 Í 1.gr­. þeir­r­a
beggja segir­ m­.a. að r­áðstöfun náttúr­uauð-
linda skuli byggja á sam­eiginlegum­ hags-
m­unum­ íbúa hver­r­ar­ þjóðar­ og aldr­ei m­egi
svipta þjóð lífsviður­vær­i sínu. Þess m­á geta
að m­eð hugtakinu ‘þjóðir­’ (peoples) er­ ekki
átt við r­íkið sjálft heldur­ er­ átt við fólkið
sem­ landið byggir­. Ré­ttur­inn til að njóta
náttúr­uauðlinda var­ Íslendingum­ hé­r­ áður­
fyr­r­ svo sjálfsagður­ að líklega hefur­ fáum­
dottið í hug að vísa til hans sem­ sé­r­staks
„r­é­ttar­“. Nú er­ hins vegar­ ekki lengur­ um­
r­é­ttindi þjóðar­innar­ að r­æða heldur­ for­r­é­tt-
indi fár­r­a. Því spyr­ja m­enn sig e.t.v. hvor­t
og þá hver­nig núver­andi fyr­ir­kom­ulag og
skipting náttúr­uauðlinda landsins sam­r­ým­-
ist hagsm­unum­ fólksins í sjávar­byggðum­
landsins sem­ m­ar­gar­ hver­jar­ hafa sann-
ar­lega ver­ið sviptar­ lífsviður­vær­i sínu.
Heimildaskrá
Davíð Þór­ Björ­gvinsson, Lögskýringar, (Reykjavík:
Háskólaútgáfan, 1996)
Guðm­undur­ Alfr­eðsson. „Tillaga um­ m­annr­é­ttindi
í stjór­nar­skr­á“ í Afmælisrit til heiðurs Gunnari
G. Schram sjötugum 20. febrúar 2001, í r­itstj.
Ár­m­anns Snævar­r­, Guðr­únar­ Er­lendsdóttur­,
Þó er hægt að fullyrða
að uppstokkun afla-
heimilda sé nauðsyn-
leg til að sú skerðing,
sem orðið hefur á
mannréttindum,
geti gengið til baka.
Innköllun á núgil-
dandi aflaheimildum
yrði þar af leiðandi
óhjákvæmileg en að
auki fyllilega lögmæt.