Morgunblaðið - 03.11.2022, Blaðsíða 29

FRÉTTIR 29Innlent
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 3. NÓVEMBER 2022
SKEIFAN 11 - 108 RVK - S:520-1000 - SPORTIS.IS
SPORTÍS
HOKA KAHA 2 - LÉTTIR OG VATNSHELDIR
GÖNGUSKÓR FYRIR VETURINN!
LITIR: SVARTIR, BLÁIR OG BRÚNIR
Jónas Hallgrímsson er fæddur og
alinn upp á Siglufirði. Þar er
„heima“ þótt hann hafi ekki búið
þar frá átján ára aldri og meira
verið tengdur við Seyðisfjörð þar
sem hann starfaði sem bæjarstjóri
og stjórnandi í ferðaþjónustu
meginhluta starfsævinnar.
„Ástæða þess að ég flutti til
Seyðisfjarðar með fjölskyldu
minni haustið 1974 er að þegar
síldin færði sig frá Norðurlandi
höfðu nokkrir Siglfirðingar flust
tímabundið til Austfjarða, meðal
annars Seyðisfjarðar. Einn skóla-
bræðra minna í Verslunarskól-
anum, Lárus Halldórsson, var
þaðan og mér bauðst að vinna í
Fiskiðjunni þar sem hefja átti
síldarsöltun,“ segir Jónas. Þetta
sumar kynntist hann meðal ann-
ars Theodór Blöndal. Þessi kynni
báru annan ávöxt síðar.
Þegar Theodór var kosinn í
bæjarstjórn 1974 og sjálfstæðis-
menn og framsóknarmenn mynd-
uðu meirihluta kannaði hann hug
Jónasar til að taka að sér starf
bæjarstjóra. Hann hafði þá starf-
að í rúm fimm ár hjá Álafossi hf.,
fyrst sem innkaupastjóri og seinni
árin sem útflutningsstjóri og gekk
vel í starfi. Hann viðurkennir að
það hafi verið erfið ákvörðun að
söðla um. „Ég hef stundum heyrt
að ég sé fljóthuga og kannski
stundum um of. Það getur vel
verið rétt og þá er bara að búa
við það,“ segir Jónas.
Hann segir að nýja bæjarstjór-
anum hafi verið vel tekið af þorra
bæjarbúa en á því hafi vissulega
verið undantekningar. Pólitíkin
hafi verið hörð og persónuleg og
hann strax fengið vissu um að
ekki yrði auðvelt að eiga við þetta
starf. „En lánið var með mér eins
og oftar, samstarfsfólkið frábært
og ég líklega nógu kjaftfor til að
lækka rostann í andstæðingum.
Þetta lagaðist svo með tíð og tíma
og langflestir reyndu á endanum
að leggja sig fram með hagsmuni
heildarinnar að leiðarljósi,“ segir
Jónas.
Beið ekki skaða af vinnu
En aftur að upprunanum. Jónas
fæddist á Siglufirði 19. apríl 1945
og eru báðir foreldrar hans úr
Fljótunum. Jónas segist hafa átt
því láni að fagna að kynnast for-
feðrum og skyldfólki í Fljótum en
það hafi verið harðduglegt og
heiðarlegt fólk. Hugurinn leitaði
mikið „inn í Fljót“ og þar var
Jónas í sveit, fyrst í Fyrirbarði,
síðan Langhúsum og lengst af í
Haganesi syðra.
„Það átti við um okkur systk-
inin, eins og marga aðra krakka á
uppvaxtarárum okkar á Siglu-
firði, að ganga til verka á síldar-
plönum með mæðrum okkar, þeg-
ar söltun stóð yfir, hvort heldur
var að degi eða nóttu. Mamma
hausskar og slógdró síldina og
lagði niður í neðstu raðirnar og
svo tókum við krakkarnir, Dúa
systir mín og ég, við og fylltum
tunnuna. Líklega myndi slíkt at-
hæfi varða við lög í dag en svona
gengu hlutirnir fyrir sig í þá
daga og ég trúi því að ekkert
okkar hafi hlotið skaða af,“ segir
Jónas.
Uppátæki strákanna í „villi-
mannahverfinu“ í útbænum voru
margbreytileg. Jónas nefnir sem
dæmi að þegar hann var átta ára
eða þar um bil hafi þeir strák-
arnir búið til kajaka úr aflögðum
bárujárnsplötum. Hann hafi ekki
látið sitt eftir liggja og farið í
jómfrúarferðina þar sem ýtt var
úr vör í Hvanneyrarbót. Ekki
komst báturinn þó langt frá landi
því hann reyndist míglekur og
sökk en „skipstjórinn“, ósyndur,
komst við illan leik á hundasundi
að landi og fékk verðskuldaðar
móttökur í foreldrahúsum, að eig-
in sögn.
Þegar Jónas var á ellefta ald-
ursári var illa komið í atvinnu-
málum á Siglufirði, síldin hafði að
mestu brugðist sumrin á undan
og ekki lífvænlegt fyrir duglegt
fólk, nema þá til sjós. Fjölskyldan
flutti til Reykjavíkur. Það var
mikil breyting fyrir „frjálsborið
landsbyggðarbarn“, eins og Jónas
tekur til orða, að setjast í 11 ára
bekk í Melaskóla en það hafi van-
ist sæmilega. Hann hafi þó farið á
Siglufjörð á hverju vori og flutt
þangað alfarið á 16. ári og sest í
4. bekk gagnfræðaskólans. Hann
fór síðan í Verslunarskólann, lauk
þaðan verslunarprófi, og þaðan í
Búnaðarskólann á Hólum í Hjalta-
dal. Hann sér ekki eftir þeim
tíma. Hafði mikinn áhuga á hesta-
mennsku og tamningum og vann
Morgunblaðsskeifuna sem veitt
var þeim nemanda sem sýndi
bestan árangur í þessum greinum.
Að loknu námi var hann um tíma
bóndi á Arnarnesi í Eyjafirði.
Þegar hann var ráðinn til Ála-
foss þótti það kostur að hann
hafði verið í búnaðarskóla og bú-
skap og hefði þannig vit á ull
enda var það starf hans fyrstu
árin að kaupa ull innanlands og
utan.
Una hag sínum vel
Jónas og kona hans, Ágústa
Inga Pétursdóttir, búa nú á Úlfs-
stöðum á Völlum og una hag sín-
um vel. „Af okkur er harla lítið
að segja, nema flest gott og sumt
bara ágætt. Að sjálfsögðu sakna
ég þeirrar athafnasemi, daglegra
samskipta og umsvifa sem ég var
í. En allt hefur sinn tíma og nú er
þessum kafla lokið,“ segir Jónas.
Pólitíkin hörð og persónuleg
- Jónas Hallgrímsson er Siglfirðingur ættaður úr Fljótum en var mestalla
starfsævina bæjarstjóri og ferðamálafrömuður á Seyðisfirði
Morgunblaðið/Sigurður Bogi
Ferja Nýja Norræna kom fyrst til landsins 2003. Hún hefur nú verið endurbætt og er hið glæsilegasta skip. Tilkoma
Smyrils á sínum tíma og síðan Norrænu breytti miklu fyrir ferðaþjónustu og útflytjendur á Norður- og Austurlandi
rétti tíminn kæmi. Urðu margir
ánægðir með það sem út úr því kom,
þegar Jónas og Austfar innleystu
bréfin.
Það er ferjan sem enn siglir en
henni hefur verið haldið vel við og
var endurbætt verulega fyrir tveim-
ur árum.
Í upphafi var afgreiðsla ferjunnar
í tjaldi og litlum skúr. Þegar skúrinn
fauk á haf út þurfti eitthvað að gera
fyrir næsta vor. Byggði Austfar af-
greiðsluhús og gjörbreytti það allri
aðstöðu við móttöku gesta.
Austfar og Smyril line stofnuðu
saman Norrænu ferðaskrifstofuna í
Reykjavík. Hún starfaði í mörg ár
en verkefnin minnkuðu mikið í
kórónuveirufaraldrinum og er fyrir-
tækið nú í slitameðferð.
Austfar er enn starfandi undir
stjórn Jóhanns Jónssonar sem var
hægri hönd Jónasar og tók síðan við
keflinu. Það leigir út húsnæðið við
ferjuhöfnina til Smyril line og fleiri
fyrirtækja og rekur sumarhús. Seg-
ist Jónas eiga frábæru samstarfs-
fólki hjá fyrirtækinu mikið að þakka.
Jónas hefur ekki lengur neina að-
komu að ferjurekstrinum en spurð-
ur um stöðuna segir hann að tekist
hafi að snúa rekstrinum við. Hann
hafi gengið vel undanfarin ár og seg-
ist hann ekki sjá annað en fyrir-
tækinu sé vel stjórnað í dag.
Færeyjar sem fyrirmynd
Það var í gegn um kunningsskap
við Færeyingana sem Jónas gerðist
einn af helstu talsmönnum jarð-
gangagerðar á Austfjörðum. Honum
finnst að Íslendingar ættu að geta
haft Færeyjar sem fyrirmynd að því
hvernig komið er á öruggum sam-
göngum á milli einangraðra byggð-
arlaga. Norðfjarðargöng breyttu
miklu og Fjarðaheiðargöng til Seyð-
isfjarðar eiga að vera næst í röðinni.
Jónas leggur höfuðáherslu á að stað-
ið verði við áætlanir um að grafa þau
sem og að leggja heilsársveg yfir
Öxi.
Þetta fellur vel að áhugamálum
Jónasar í stjórnmálum. Hann var
varaþingmaður Framsóknarflokks-
ins á árunum 1987 til 2002 og tók oft
á þeim tíma sæti á Alþingi. Hann
segir að þau mál sem hann flutti hafi
flest snúist um samgöngubætur við
afskekkt byggðarlög. Telur hann að
á sig hafi verið hlustað. Einnig í
nefndastarfi þegar umræður voru
um virkjanir og atvinnuuppbygg-
ingu á Austfjörðum en þar hafi oft
verið tekist hart á.
Skemmtiferðaskip og laxeldi
Nokkrum árum eftir slaginn um
farþegaferjuna lét hann sér detta í
hug að taka skemmtiferðaskip inn til
Seyðisfjarðar. Hann fékk ekki mikl-
ar undirtektir við þá hugmynd í upp-
hafi en ræddi við Helga Jóhannsson
forstjóra Samvinnuferða og seldi
honum hugmyndina. Þurfti að
leggja út í einhvern kostnað til að
þetta gæti orðið að veruleika og lof-
aði hann félögum sínum á Seyðisfirði
að hann myndi persónulega greiða
þann kostnað ef ekkert kæmi út úr
þessari tilraun. Hann var eins og
áður heppinn með veður þegar
fyrsta skipið sigldi inn fjörðinn og
framhaldið þekkja margir, þangað
hefur verið stöðugur straumur
skemmtiferðaskipa sem hefur verið
lyftistöng fyrir staðinn.
Jónas var í mörg ár á kafi í nor-
rænu samstarfi, var í Íslandsdeild
Vestnorræna ráðsins og formaður
um tíma. Vestnorræna ráðið beitti
sér fyrir könnun á möguleikum til
laxeldis í Færeyjum og á Aust-
fjörðum Íslands og veitti síðar fjár-
magn til uppbyggingar sem Byggða-
stofnun annaðist úthlutun á.
Einstaklingar og fyrirtæki byggðu
upp laxeldi í nokkrum fjörðum með
þessum stuðningi. Mikil áföll urðu
þegar marglyttutorfur settust að
kvíunum á haustin. Jónas segir að
þetta hafi gerst óvænt, væri ekki
þekkt í þessum mæli í öðrum lönd-
um, og menn hafi ekki haft þekkingu
á aðstæðum. Fyrirtækin hafi orðið
fyrir miklu tjóni og laxeldið lagst af
á Austfjörðum í það skiptið. Mar-
glytturnar koma enn inn á haustin
en fiskeldismenn sem nú starfa við
laxeldið á Austfjörðum hafa réttan
búnað og þekkingu til að takast á við
þær.
Hinn lands-
þekkti hag-
yrðingur,
Hákon Aðal-
steinsson frá
Vaðbrekku,
var lengi lög-
regluþjónn
og tollvörður
á Egils-
stöðum og
kom í starfi
sínu að tollskoðun og að halda
uppi lögum og reglu þegar Smyr-
ill og Norræna komu til Seyð-
isfjarðar. Eitt sinn hímdu þeir
Jónas saman undir húsvegg í
norðaustan garra og biðu eftir
skipinu. Það voru að koma kosn-
ingar og Jónas var með kosn-
ingaskrifstofu Framsóknar-
flokksins í hluta húsnæðis
Austfars. Þess vegna blakti fáni
flokksins þar við hún en Hákon
var ekki mikill aðdáandi þess
flokks þrátt fyrir það sem segir í
síðustu línu vísunnar sem hann
orti til Jónasar við þetta tæki-
færi, um leið og hann tuggði
munnstykki pípunnar:
Ég er vinur Jónasar
og þarf mörgu að sinna.
En undir fána framsóknar
finnst mér gott að vinna.
Ég er vinur
Jónasar
HÁKON
Hákon
Aðalsteinsson