Morgunblaðið - Sunnudagur - 02.10.2022, Blaðsíða 8

VIÐTAL
8 MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 2.10. 2022
Þ
að er alveg kjörið að hitta Daisy L.
Neijmann í Veröld – húsi Vigdís-
ar, í húsi kenndu við forseta sem
staðið hefur dyggan vörð um
íslenska tungu alla tíð. Daisy á það
sameiginlegt með frú Vigdísi að unna þessu
tungumáli sem hér er talað, og það svo mjög að
hún gerði íslenskuna að ævistarfi. Á kaffihús-
inu í kjallaranum kemur blaðamaður auga á
Daisy innan um unga háskólanema og við finn-
um okkur rólegt horn. Yfir einum góðum bolla
segir Daisy frá því hvað dró unga hollenska
stúlku til Íslands og af hverju íslenskan heill-
aði svo mikið að hún endaði hér á hjara ver-
aldar og gerðist Íslendingur.
Það var engin leið til baka
„Ég varð snemma mjög hrifin af Íslandi og
byrjaði að læra íslenku sextán ára með gamla
Linguaphone,“ segir Daisy og segir íslenska
hestinn hafa átt sinn þátt í áhuganum á
Íslandi.
„Ég hafði aldrei farið til Íslands en ég var
hestastelpa og fór á hestbak á íslenskum hest-
um. Þá fór ég að gera mér hugmyndir um land
sem ég hafði aldrei heyrt um áður, en á þess-
um tíma var ekki algengt að koma hingað. Ég
kom hingað fyrst þegar ég var átján ára, en
foreldrar mínir sáu þá að þessi áhugi minn á
Íslandi og íslensku væri greinilega alvöru.
Mamma og pabbi ætluðu að gefa mér Íslands-
ferð í stúdentsgjöf en íslenskur maður sem
þau þekktu sagði að það væri ekki nóg að ég
kæmi hingað sem túristi. Honum fannst að ég
þyrfti að kynnast Íslandi og átti hann systur á
Húsavík. Þannig vildi það til að ég fór til Húsa-
víkur og bjó hjá henni og hennar fjölskyldu,“
segir Daisy sem dreif sig þá til Íslands, bjó hjá
þessari fjölskyldu og fékk vinnu á öldrunar-
deild Húsavíkurspítala.
„Það var auðvitað frábært því gamla fólkið
talaði eingöngu íslensku. Ég lærði alveg hell-
ing og ég lærði líka mikið um íslenska menn-
ingu,“ segir hún og segir hrifningu sína á Ís-
landi hafa vaxið frá fyrsta degi.
„Það var engin leið til baka,“ segir hún og
hlær dátt.
Eftir sumar á Húsavík, þar sem hún bast
sterkum böndum við sína íslensku fjölskyldu,
sneri hún til baka til Hollands til að fara í há-
skólanám.
„Ég hef alltaf haldið sambandi við fjölskyld-
una,“ segir Daisy og segist hafa valið sér
háskólanám í Hollandi við heimkomuna.
„Ég fór þá í bókmenntir og ensku en í þá
daga var aðeins hægt að læra íslensku sem
aukafag og það var ekki nógu gott. En ég hafði
alltaf áhuga á bókmenntum.
Stoltir af íslenska upprunanum
Ég uppgötvaði svo að það væri til fólk af ís-
lenskum uppruna í Kanada. Sá sem kenndi
mér kanadískar bókmenntir í Amsterdam
kynnti mér smásögur Bills Valgardsons sem
fjölluðu um hvernig það er að vera með
íslenskan bakgrunn í Kanada. Ég varð mjög
hrifin og endaði á að sækja um styrk til að
stunda nám í Kanada,“ segir Daisy og segist
þá hafa flutt til Kanada, klárað þar BA-, meist-
ara- og doktorsnám, en doktorsritgerðin varð
síðar að bókinni Icelandic Voice in Canadian
Letters.
„Ég fór í háskóla í Winnipeg og lærði kanad-
ískar bókmenntir og gerði sjálf rannsókn og
skrifaði um þessa íslensku rödd í kanadískum
bókmenntum og ég kynntist þar fólki af
íslenskum uppruna,“ segir Daisy.
„Þegar ég fór þangað fyrst lærði ég að
fólk kallar sig íslenskt á þessum slóðum, en
auðvitað er það ekki íslenskt heldur af ís-
lenskum uppruna. Það sem ég komst
kannski helst að var hvernig þessum Kan-
adamönnum hafði tekist að vera algjörlega
kanadískir en um leið halda í upprunann
með því að heiðra íslenska menningu og þá
sérstaklega sögu forfeðra þeirra sem fóru
upphaflega til Kanada. Það er til dæmis mik-
il virðing borin fyrir bókmenntum og þeir
eru mjög stoltir af þessari bókamenningu.
Fæstir tala lengur íslensku, nema einhver
sem er mjög gamall eða hefur lært málið síð-
ar. En samt er þessi virðing fyrir tungumál-
inu og þrátt fyrir að hafa týnt því niður nota
þeir viss orð til að tjá uppruna sinn og stolt,“
segir Daisy og segir að oft hafi jafnvel kan-
adískir makar fólks af íslenskum uppruna
sýnt mikinn áhuga á Íslandi og kallað sig
heiðurs-Íslendinga.
Orðin amma og afi lifa
Daisy segir fólk af íslenskum uppruna gjarnan
nota ákveðin þemu og stundum einnig íslensk
orð.
„Þau skoða mikið forfeður sína sem komu
til Kanada; þessa innflytjendareynslu. Sam-
félagið þarna er mjög sterkt en þeim finnst
mjög mikilvægt að þekkja sinn uppruna.
Þetta hljómar kannski eins og þeir hafi verið
miklir þjóðernissinnar, en svo er ekki. Þau
skoða sig mjög í kanadísku samhengi sem ein
innflytjendamenning meðal annarra og hafa
beitt sér fyrir því að Kanada viðurkenni að
fólk sé ekki allt af enskum uppruna, heldur
leggja þau áherslu á fjölmenningarlegt sam-
félag. Ég hef líka skoðað þetta í því samhengi;
hvernig getur raunverulegt fjölmenning-
arlegt samfélag orðið til og hvernig gæti það
þá virkað? Ég komst að þeirri niðurstöðu á
sínum tíma í bók minni að Íslendingar hefðu
staðið sig svo vel í þessu því þeir voru svo
opnir fyrir annarri menningu, og um leið og
þeir voru miklir Kanadamenn vildu þeir
„Það er mýta að íslenska sé svo miklu erfiðari en önn-
ur tungumál og að það sé ómögulegt að læra hana; það
er alls ekki satt,“ segir aðjúnktinn Daisy Neijmann.
Morgunblaðið/Ásdís
Með Ísland vel á heilanum
Daisy L. Neijmann ólst upp í litlum bæ rétt fyrir utan Amsterdam. Hún byrjaði sextán ára að kenna sjálfri sér íslensku og eitt leiddi af öðru.
Daisy er í dag Íslendingur sem talar lýtalausa íslensku enda hefur hún eytt ævinni í að læra og kenna öðrum okkar ylhýra mál.
Ásdís Ásgeirsdóttir asdis@mbl.is
’
Ég vildi stundum að ég hefði
þetta sjálfstraust sem margir
hér hafa. Þið eruð alveg ágæt og
meira að segja svo ágæt að ég vil
bara vera hérna. Ég er íslenskur
ríkisborgari og mjög stolt af því.
Holland viðurkennir ekki tvöfalt
ríkisfang þannig að ég er í raun
ekki lengur Hollendingur. Ég er
bara íslensk.