Helgarpósturinn - 20.02.1986, Qupperneq 8

Það sem vakið hefur athygli við
félagsstofnun þessa er að meðal
stofnenda eru 4 tæknimenntaðir
opinberir starfsmenn Rannsóknar-
stofnunar byggingariðnaðarins
(Rb). Þetta eru þeir Björn Marteins-
son, sem er stjórnarformaður fyrir-
tækisins, verkfræðingur hjá Rb, Óli
Hilmar Jónsson, varamaður stjórn-
ar Verkvangs og arkitekt hjá Rb, Jón
Sigurjónsson, yfirverkfræðingur Rb
og Þórarinn Magnússon, verkfræð-
ingur hjá Rb, sem jafnframt er
skráður framkvæmdastjóri og pró-
kúruhafi Verkvangs. Að auki er
stærsti einstaki hluthafinn í Verk-
vangi dr. Guöni Jóhannesson verk-
fræðingur, sem er fyrrverandi
starfsmaður Rb.
„Löglegt en siðlaust''
Starfsemi Verkvangs hefur mælst
illa fyrir innan verkfræðingastéttar-
innar. í gær, miðvikudag, kom
stjórn Félags ráðgjafarverkfræðinga
(FRV) saman til fundar þar sem
Verkvangur kom til umræðu og
möguleg viðbrögð stjórnarinnar. Til
álita þykir koma að vísa málinu til
iðnaðarráðherra en engar ákvarð-
anir voru teknar á fundinum. En
hvað er það sem fer fyrir brjóstið á
FRV-mönnum?
Sigurbjörn Gudmundsson, fram-
kvæmdastjóri FRV, sagði að reyndar
væru litlar iíkur á því að um lögbrot
væri að ræða, en sér segðist svo
hugur að flokka mætti mál þetta
sem „löglegt en siðlaust". Hví?
„Þarna eru starfsmenn hins opin-
bera, að minnsta kosti heimingur
hiuthafa frá ákveðinni stofnun.
Vandamálið er þegar þeir komast í
þá aðstöðu að þurfa að vera um-
sagnaraðiii innan Rb um eigin verk
hjá Verkvangi. Sem er nánast sið-
laust. Eðlilegt væri að fá upplýst um
ákveðin atriði í starfsemi Verk-
vangs, t.d. hvaða aðstöðu þeir hafa
sjálfir til rannsókna. Eru þeir að
koma upp tvöfaldri aðstöðu eða eru
þeir að auglýsa rannsóknaraðstöðu
stofnunarinnar sjálfrar?" sagði Sig-
urbjörn.
Annar verkfræðingur var öllu
harðari í afstöðu sinni. Hann sagði:
„Það liggur í augum uppi að Rb á að
vera óháð ríkisstofnun, sem meðal
annars miðlar ráðum og þekkingu
til aðila byggingariðnaðarins. Til
þess að starfsmönnum stofnunar-
innar sé treystandi til þess að gegna
þessu hlutverki mega þeir að sjálf-
sögðu ekki vera í neinum hags-
munatengslum, sem dregið gæti
hlutieysi þeirra í efa. Það er baga-
legt og raunar óþolandi fyrir sjálf-
stæða ráðgjafa í byggingarmálum,
að standa frammi fyrir því að þessir
opinberu starfsmenn skuli allt í einu
vera orðnir keppinautar um sömu
verkefni og þeir fást við á hinum al-
menna markaði."
Sami maður var ekki í nokkrum
vafa um að þessir opinberu starfs-
menn ætluðu að misnota afstöðu
sína hjá stofnuninni til að skara eld
að eigin köku og efna til óheiðar-
legrar samkeppni við þá starfsbræð-
ur sína „sem afla sér viðurværis
sem óháðir aðilar á hinum almenna
markaði".
Þórarinn Magnússon verkfræðingur
hjá Rb er um leið framkvæmdastjóri og
prókúruhafi Verkvangs h/f.
Dómarar í eigin sök
Annar viðmælandi Helgarpósts-
ins var ekki síður harðorður og taldi
að þessir opinberu starfsmenn væru
slegnir siðblindu.
„Auk þess er það mál ýmissa að
þátttaka þessara manna brjóti í
Hákon Ólafsson, forstjóri Rb: Veit lltið
um fyrirtækið Verkvang — skiptir sér
ekki af þvl hvað starfsmenn gera eftir
kl. 5.
Jón Sigurjónsson yfirverkfræðingur
hjá Rb: Með vitund og vilja forstjórans.
Björn Marteinsson er stjórnarformaður
Verkvangs um leið og hann starfar sem
verkfræðingur hjá Rb.
—.............-......'..- ..............•..................................................-..—
Verkvangur h/f er um þessar mundir að flytja úr húsnæðinu við Laugarnesveg og hyggst setjast að (þessu húsi I Síðumúla 4
bága við lög um réttindi og skyldur
opinberra starfsmanna. Það er rétt-
arfarsleg nauðsyn að þessi stofnun
sé óumdeilanlega hlutlaus um-
sagnaraðili þegar byggja þarf dóma
á faglegu mati hennar. Ef deilur rísa
í byggingariðnaði hefur hún í fjöl-
mörgum tilvikum ein tæknilega
burði til að framkvæma slíkt mat.
Því blasir við að þessir starfsmenn
Rb gætu orðið einu tiltæku dómar-
arnir í eigin sök.“
í 34. grein laga númer 38 frá 1954
um réttindi og skyldur starfsmanna
ríkisins segir að ef opinber starfs-
maður stofnar til atvinnurekstrar
eða hyggst taka við starfi í þjónustu
annars aðila en ríkisins gegn varan-
legu kaupi eða ganga í stjórn at-
vinnufyrirtækis, beri honum að
skýra því stjórnvaldi er veitti stöð-
una frá því. „Innan tveggja vikna
skal starfsmanni skýrt frá því ef áð-
urnefnd starfsemi telst ósamrýman-
leg stöðu hans og honum bannað að
hafa hana með höndum. Bera má
slíkt bann undir ráðherra." Síðar
segir: „Rétt er ad banna slíka
starfsemi sem í annarri máls-
grein segir, ef það er síðar leitt í
ljós að hún megi ekki saman fara
starfi hans í þjónustu ríkisins.“
Félag ráðgjafarverkfræðinga lítur
væntanlega einkum til síðustu setn-
ingar þessara lagaákvæða, enda
nokkuð ljóst að þessir starfsmenn
Rb hafa fengið leyfi frá sínum yfir-
mönnum. Þó þekkti Hákon Olafs-
son, forstjóri Rb, lítið til þessa fyrir-
tækis starfsmanna sinna.
„Ég veit að nokkrir starfsmenn
hér hafa verið með fyrirtæki, en það
er engin slík vinna unnin á venju-
legum vinnutíma hér. Það eru hrein-
ar línur að ég skipti mér ekki af því
hvað mennirnir gera eftir kl. 5. A
venjulegum vinnutíma hér kemst
ekkert að nema stofnunin."
„Fer ekki alls kostar
saman"
Hákon sagði að stofnunin gerði
mælingar ef það passaði að beina
máium til hennar, en annars væru
dómkvaddir matsmenn.
„Ef mál kemur upp þar sem starfs-
menn hér eru viðriðnir þá náttúru-
lega væri sjálfsagt að dómkveða
matsmenn og yfirleitt er það reglan
hjá okkur að benda á þá leið. Við
gerum hins vegar oft prófanir fyrir
slíka matsmenn. En ég er með það
strangt aðhald hér og fylgist alveg
sérstaklega með því að ef menn
geta ekki starfað hér á deginum, þá
verða þeir að starfa einhvers staðar
annars staðar. Ég geri mér grein
fyrir því að þetta fer ekki alls kostar
saman, en ég get ekki bannað
mönnum að gera eitthvað utan
vinnutíma sem þeir vilja gera. Mitt
hlutverk er að tryggja áð stofnunin
geti unnið á hlutlausum grundvelli
og veitt þá þjónustu sem óskað er eft-
ir. Ef eitthvað kemur upp sem hindr-
ar það þá verða menn að sjálfsögðu
að velja á milli," sagði Hákon.
Starfsemi Rb er vissulega viða-
mikil. Stofnunin hefur umtalsverða
eigin tekjur af þjónusturannsóknurr,
og prófunum, umsömdum rann-
sóknarverkefnum í samvinnu við
aðra aðila og af sölu rita og bækl-
inga. Á síðasta ári urðu eigin tekjur
Rb milli 19—20 milljónir króna. Af
43 starfsmönnum stofnunarinnar
eru 15 tæknimenntaðir menn, auk
þess sem Haraldur Ásgeirsson, fyrr-
verandi forstjóri stofnunarinnar,
vinnur enn að sérstökum rannsókn-
arstörfum.
Helgarpósturinn bar þetta mál
undir stjórnarformann stofnunar-
innar, Edgar Guðmundsson verk-
fræðing, en með honum í stjórninni
eru þeir Gunnar S. Björnsson, húsa-
smíðameistari og Halldór Jónsson,
framkvæmdastjóri. Edgar kvaðst
aðspurður vilja meina að Rb væri
umsagnar- og matsaðili þegar deilur
koma upp um gæði og fleira, þar
sem byggt væri á mælingum og
skoðunum. Varðandi þetta tiltekna
mál treysti Edgar sér ekki til að
skera úr um lögmætið.
Stjórnin hefur ekkert
um mólið fjallað
„En ég held að það sé grundvall-
aratriði ævinlega í öllum málum að
maður geti ekki verið dómári um
eigin verk, það er alveg ljóst. Ég
þekki þetta mál ekki nógu vel til að
sjá í fljótu bragði hvort þessir aðilar
sem þú nefnir séu í þeirri hættu að
geta þurft að vera umsagnaraðilar
um verk sem þeir hafa kannski sjálf-
ir verið með.“
Edgar sagði að stjórn Rb hefði
ekki fjallað um Verkvang, en það
yrði að sjálfsögðu gert ef svo ber
undir, t.d. ef kæra kæmi til.
„Ég get vel skilið að mönnum
finnist þessir starfsmenn vera að
dæma um eigin verk og það sam-
ræmist að ég tel ekki siðareglum
minnar stéttar. En það er alltaf
hætta á því í fámennu þjóðfélagi
að hagsmunir geti skarast. Mjög
hreinar linur í þessu ganga sjaldnast
upp þó æskilegt sé.“
Hlutafélagið Verkvangur var sem
fyrr segir stofnað fyrir sjö mánuð-
um eða í júlí 1985. Þetta er því ungt
fyrirtæki og varla komið á skrið, er
nú fyrst að flytja í eigið húsnæði í
Síðumúla 4. Fyrirtækið hefur tekið
að sér nokkur verkefni og má t.d.
nefna „viðhald samkvæmt vérk-
áætlun" við Heilsuverndarstöðina í
desember síðastliðnum. Fyrir það
viðhald greiddi borgin um 465 þús-
und krónur.
I áðurnefndum bæklingi fyrir-
tækisins segir að víða erlendis tíðk-
ist það fyrirkomulag hjá fyrirtækj-
um í byggingariðnaði sem nefna
mætti heildarumsjón (totalen-
treprenad). „Sú spurning hlýtur að
vakna hvort ekki sé grundvöllur fyr-
ir rekstri fyrirtækis hér á landi, sem
starfi með þessu sniði. Margt bendir
til þess að svo sé.“ Með heildarum-
sjón byggingarframkvæmda er átt
við að „fyrirtæki geti tekið að sér
alla þætti byggingarframkvæmda,
sé þess óskað, þ.e. frá því að hug-
mynd verður til og ákvörðun er tek-
in um framkvæmd og þar til verki er
endanlega lokið með tilheyrandi
frágangi og faglegri og fjárhagslegri
úttekt".
Gjöful framtíð —
Ný iðngrein
Sem fyrr segir er Björn Marteins-
son verkfræðingur og arkitekt
stjórnarformaður Verkvangs, Þór-
arinn Magnússon framkvæmda-
stjóri og prókúruhafi, Óli Hilmar
Jónsson stjórnarformaður og Jón
Sigurjónsson varamaður stjórnar,
en allir starfa þeir hjá Rb. Stærsti
hluthafinn er dr. Guöni Jóhannes-
son verkfræðingur (hlutafé hans er
60 þúsund krónur en hlutafé ann-
arra 20 þúsund), en aðrir stofnendur
eru Bragi Friðfinnsson, rafverktaki,
Páll Gudmundsson, málarameistari,
Ragnar Hardarson, pípulagninga-
meistari, Höskuldur Haraldsson,
húsasmíðameistari, Njáll H. Kjart-
ansson múrarameistari, ViðarBene-
diktsson, rafvirki og Haraldur Lár-
usson, húsasmíðameistari.
Margt bendir til þess að fyrirtæki
á borð við Verkvang geti átt talsvert
gjöfula framtíð fyrir sér. í því sam-
bandi er athyglisvert að rifja upp
ummæli Hákons Ólafssonar í Iðnað-
arblaðinu um vorið 1985,2—3 mán-
uðum áður en Verkvangur var
stofnað. í blaðinu var fjallað um við-

8 HELGARPÓSTURINN