Morgunblaðið - 31.01.1993, Side 28

Morgunblaðið - 31.01.1993, Side 28
28 MORGUNBLAÐIÐ MINNINGAR SUNNUDAGUR 31. JANÚAR 1993 Haraldur S. Norðdahl fyrrverandi varð- sijóri í tollgæshumi Fæddur 24. september 1897 Dáinn 24. janúar 1993 Með Haraldi Norðdahl er geng- inn einn hinna elstu og virtustu félaga í röðum íslenskra góðtempl- ara. Hann gerðist félagi í Góðtempl- arareglunni árið 1919, lengst var hann í stúkunni Víkingi nr. 104 og var virkur í starfí fram á síð- ustu ár. Hann átti sæti í stjómum og nefndum allra stiga Reglunnar og gegndi öllum æðstu embættum í stúku sinni. Hann var einn þeirra sem settu hvað mestan svip á þing okkar templara með góðum og tímabærum tillögum, ráðsnilld og fúsleika til þátttöku í virkum fram- kvæmdum um langt árabil. í framkvæmdanefnd Stórstúku íslands átti Haraldur sæti um 13 ára skeið. Þar sem annars staðar var hann einn hinna traustu brim- bijóta í baráttunni gegn böli áfeng- isneyslunnar. Hann var óskeikull og heilsteyptur í vegsögn sinni, bindindismaður af lífí og.sál. Þeirri sannfæringu hans fékk ekkert haggað til endadægurs, að bindindi væri forsenda fyrir farsæld ís- lensku þjóðarinnar í nútíð og fram- tíð. Mætti sú sannfæring sigra sem allra víðast. Hann var heiðursfélagi Stórstúku íslands. Þegar ég hugsa um Harald Norðdahl og minnist samstarfs við hann og samleiðar með honum á stórstúkuþingum, þá koma þessar hendingar, sem við templarar syngjum oft, fram í huga minn: „Hinn sterki Guð vom styður hag og styrkir vora menn.“ Studdur þeirri trú starfaði Haraldur Norðdahl í Góðtemplarareglunni. Guð gefí góðu málefni sigur. í nafni íslenskra góðtemplara og Stórstúku íslands færi ég látn- um bróður hjartans þakkir fyrir vel unnin störf, sem reynst hafa bæði blessunar- og gifturík í Regl- unnar þágu. Bömum hans og öðr- um ástvinum sendum við einlægar samúðarkveðjur og biðjum þeim allrar Guðs blessunar. Björn Jónsson, stórtemplar. Mánudaginn 1. febrúar verður Haraldur Skúlason Norðdahl, fyrr- verandi varðstjóri við tollgæsluna í Reykjavík, jarðsunginn frá Foss- vogskirkju. Haraldur fæddist 24. september 1897. Hann lést 24. janúar sl. á 96. aldursári. Árið 1923 hóf Haraldur ævistarf sitt, þegar hann réðst til hinnar tiltöhdega ungu tollgæslustofnun- ar. í greinum sem Haraldur og ýmsir aðrir eldri tollverðir hafa skrifað og birst hafa í félagsblaði tollvarða, eru rifjaðar upp minn- ingar um fyrstu árin við tollgæslu- störf þeirra í Reykjavík. Fram kemur að tollverðir hafi verið fáir fyrstu árin. Fjölgun í liðinu varð ekki fyrr en 1927-1928. Einnig kemur fram að húsakynni tollgæsl- unnar hafí verið mjög þröng og aum, fremur skúrahjallar en íveru- staðir. Vinnutími var langur og frí lítil, 12 tíma vaktir daga og næt- ur. Laun voru lág og árangur af kjarabaráttu ófélagsbundinna launþega varð lítill sem enginn. Við þessar aðstæður kviknaði hugmyndin um stéttarfélag toll- varða. Hinn 8. desember 1935 stofnuðu 13 tollverðir í Reykjavík stéttarfélag sitt, Tollvarðafélag Islands. Starfssvæði þess skyldi vera allt landíð. Haraldur var einn þriggja manna, sem kjömir voru í fyrstu stjórn félagsins. Hagsmuna- barátta var nú hafín á félagslegum grundvelli og bar þegar árangur á fyrsta ári. Á styijaldarárunum 1939-1945 óx dýrtíð hratt. Það var örðugt fyrir opinbera starfsmenn, þar sem laun þeirra fylgdu ekki verðbólg- unni. Þegar örðugleikamir virtust ætla að rísa þeim yfír höfuð, óx þeirri skoðun ört fylgi að stofna bæri bandalag opinberra starfs- manna. Tollvarðafélagið varð með- al stofnfélaga Bandalags starfs- manna ríkis og bæja. Haraldur var annar tveggja fulltrúa félgsins, sem af þess hálfu unnu að stofnun bandalagsins. Hann gegndi ýmsum trúnaðarstörfum fyrir Tollvarðafé- lagið og var formaður þess um skeið. Haraldur var áhugasamur um ýmis þau mál sem til heilla horfa og viðaði að sér og kynnti sér margvíslegan fróðleik. Þess má geta að þegar forystumenn ís- lenskra tollvarða fóru til fundar við norræna tollstarfsmenn í upp- hafí síðastliðins áratugar, til að heija samstarf við þá, kom í ljós að Haraldur átti kunningja á með- al þeirra. Slíkt var sjaldgæft á starfsárum Haraldar. Hann hafði ákveðnar skoðanir á ýmsum mál- um, m.a. stjómmálum, en honum var samt ekki sýnt um að deila við þá, sem voru annarrar skoðun- ar. Hann sló frekar á léttari strengi, enda var hann vinsæll á meðal samstarfsmanna, sem og annarra. Það hlaut að vera tals- vert alvörugefínn maður, sem ekki sást brosa eftir að hafa hlustað á Harald segja frá með sínum hætti. Bindindismál voru Haraldi hug- leikin og var hann ötull baráttu- maður á þeim vettvangi. Með Haraldi er genginn hinn síðasti af stofnendum Tollvarðafé- lags íslands. Með þessum fátæk- legu orðum er frumheija minnst með þakklátum hug og virðingu. Bömum Haraldar og öðrum að- standendum vottum við tollverðir dýpstu samúð. Jón Mýrdal. Minning Gunnlaug Jónsdóttir Okkur systkinin langar til að minnast elskulegrar ömmu okkar, Gunnlaugar Jónsdóttur, sem lést 19. janúar sl. eftir stutta en erfíða sjúkdómslegu. Það var alltaf jafn gott að koma í heimsókn til ömmu í „Kefló“ eins og við kölluðum hana í daglegu tali. Ástúðlegt viðmót ömmu og höfðinglegar móttökur einkenndu þessar heimsóknir. Ætíð ríkti frið- ur og spekt á heimili hennar þótt ömmubömin hafí stundum brallað margt. Nú hefur amma öðlast eilíf- an frið en lifír þó áfram í minning- um okkar um ókomna tíð. Blessuð sé minning hennar. Far þú í friði, friður Guðs þig blessi, hafðu þökk fyrir allt og allt. Gekkst þú með Guði, Guð þér nú fylgi, hans dýrðarhnoss þú hljóta skalt. (V. Briem.) Gunnar, Friðjón og Kolfinna. Amma okkar Gunnlaug Jóns- dóttir fæddist á Hornbrekku í Ól- afsfírði 23. mars 1915. Hún var næstyngst fímm bama þeirra Jóns Friðrikssonar útvegsbónda og Guðfinnu Sigurðardóttur ljósmóð- ur. Systkini ömmu vora Siguijón og Friðrik sem nú era látnir og systurnar Pálína búsett í Reykjavík og Jakobína sem býr í Kaupa- mannahöfn. Móður sína missti amma þegar hún var átta ára göm- ul og var henni komið í fóstur til Snjólaugar móðursystur sinnar og eiginmanns hennar Þorsteins Þor- steinssonar. Hjá þeim átti amma góða daga og minntist þeirra ávallt með þakklæti. Amma ólst upp á Ólafsfírði og þaðan átti hún margar góðar minn- ingar, sem hún rifjaði stundum upp fyrir okkur. Hún gekk í Bama- skóla Ólafsfjarðar og stundaði nám við Héraðsskólann á Laugum. Þegar amma var um tvítugt var henni boðið að dvelja hjá vinkonu sinni á Hvanneyri. Það má segja að sú dvöl hafí orðið örlagarík því þar kynntist hún mannsefni sínu, Gunnari Steindórssyni (f. 11. mars 1915) frá Vopnafírði sem þá var við nám í bændaskólanum. Árið 1936 héldu þau bæði út til Danmerkur, afí í framhaldsnám í búfræði en amma til dvalar hjá Pálínu systur sinni sem Jiá var búsett í Kaupmannahöfn. I Kaup- mannahöfn lærði amma hár- greiðslu og eftir heimkomuna vann hún lengi við hárgreiðslustörf og fylgdist alltaf vel með nýjungum í hártískunni. Frá Danmörku lá leið þeirra beggja heim. Þau hófu búskap í Suðri-Vík í Vopnafirði árið 1938 og giftu sig um haustið. Afí og amma eignuðust sex böm en þau era: Guðrún (f. 1938) þroska- þjálfí, ekkja Yngva Gestssonar; Jónína Kolfinna (f. 1939) ritari, Jón Oddgeir Jóns son - Kveðja Fæddur 6. september 1905 Dáinn 22. janúar 1993 Með Jóni Oddgeiri Jónssyni er genginn góður drengur og af- bragðs starfsmaður. Það era liðin meira en 30 ár síðan hann var kosinn í stjórn Krabbameinsfélags Reykjavíkur og um happdrætti fé- lagsins sá hann frá 1961, en rekst- ur þess og önnur fjáröflun var þá aðalviðfangsefni Krabbameinsfé- lags Reykjavíkur. Síðar var því félagi falið af heildarsamtökunum að standa fyrir fræðslustarfsemi vítt og breitt um landið og helst þessi skipan enn í dag. Jón Odd- geir tók að sér að stjóma fræðslu- starfínu og varð þannig fram- kvæmdastjóri Krabbameinsféiags Reykjavíkur árið 1963. Hann hafði þegar samband við bamaskóla á höfuðborgarsvæðinu og víðar, heimsótti þá og sýndi kvikmyndir um skaðsemi reykinga og dreifði fræðslubæklingum, en sú starf- semi sem þar var hafín dreifðist síðan um land allt og stendur enn í miklum blóma. Fræðsla í skólum var framvegis veigamikill þáttur í starfí Jóns Oddgeirs, auk þess sem hann hélt fræðslufundi fyrir almenning, sem félagið efndi til í samvinnu við ýmis félagasamtök á landsbyggð- inni. Átti Jón Oddgeir alla jafna mikinn þátt í undirbúningi þessara funda og var hvarvetna mikill au- fúsugestur. Hann sá um útgáfu u.þ.b. 20 fræðslurita fyrir Krabba- meinsfélag Reykjavíkur, en fram- kvæmdastjóri þess var hann til ársins 1975 og sat í stjóm til árs- ins 1981. Það ár var Jón Oddgeir Jónsson gerður heiðursfélagi Krabbameinsfélags Reykjavíkur. Auk þess að sinna fjáröflun og fræðslu fyrir félagið, var hann ráð- inn erindreki Krabbameinsfélags íslands árið 1968 og skyldi vinna að stofnun krabbameinsfélaga út um landið. Tók Jón Oddgeir lifandi þátt í þessu starfí, aðallega með Bjama Bjamasyni lækni, sem þá var félagsformaður, en þeir nutu stuðnings m.a. kvenfélaga og ekkja Ásgeirs Friðjónssonar; Þór- laug Steingerður (f. 1941) versl- unarmaður, gift John Toivonen; Steindór Gunnarsson (f. 1945) verslunarmaður, kvæntur Kristínu Geirsdóttur og Valgerður Salvör (f. 1951) hárgreiðslukona, gift Dale Schuitz. Eina dóttur misstu þau í bemsku, Valgerði Salvöra (f, 7. febrúar 1947, d. 15. febrúar 1947). Bamabömin eru 13 og langömmubömin sjö. Amma og afí hættu búskap árið 1946 og fluttu þá til Ólafsíjarðar, þau bjuggu fyrir norðan í nokkur ár en ákváðu síðan að flytja suð- ur. Þau settust að í Keflavík árið 1964 og bjuggu lengst af á Vestur- götu 19. Þangað var alltaf gott að koma í heimsókn, fá nýsteiktar lummur og heitt kakó. Hún var alltaf rausnarleg heim að sælcja og ekki ósjaldan sem hún gaukaði einhveiju að okkur áður en heim var haldið. Þegar afí dó í desember 1988 misst amma mikið. Til að létta ein- veruna tók hún þátt í félagsstarfí eldri borgara, fór í gönguferðir, sund og gerði ýmislegt fleira sér til dægrardvalar. Amma átti sér þann draum að fá að búa í íbúðinni sinni síðustu æviárin, en þar kunni hún best við sig. Hún vissi ekkert verra en að vera upp á aðra komin. Hún var ungleg og hress og því kom það öllum á óvart þegar hún veiktist rétt fyrir jól og varð rúmföst. Hún gat ekki hugsað sér að lifa áfram ósjálfbjarga og átti þá ósk að fá að deyja. Að leiðarlokum þökkum við ömmu fyrir allar ánægjulegu samverustundirnar. Oddný, Gunnlaug og Gestur. lækna. Næstu þijú árin vora stofn- uð sautján krabbameinsfélög til viðbótar þeim sex sem fyrir vora og má segja að á 20 ára afmæli KI, sem minnst var í júní 1971, hafí verið komin krabbameinsfélög um allt ísland. Jón Oddgeir var og hrókur alls fagnaðar er fólk kom saman til fundahalda og ferðalaga — var gjaman fararstjóri og þá glaður og reifur og kom mönnum í gott skap með hnyttnum tilsvöram og haldgóðri þekkingu, bæði á mönn- um og málefnum. Krabbameinssamtökin á íslandi færa honum hér með alúðarþakkir fyrir vel unnin störf í þágu samtak- anna. Blessuð sé minning hans. Jón Þorgeir Hallgríms- son, formaður Krabba- meinsfélags íslands. Jón Oddgeir Jónsson hefur verið þjóðkunnur í meira en hálfa öld fyrir fjölþætt og samfellt starf í mörgum veigamestu líknar- og velferðarmálum þjóðarinnar. Það væri verðugt verkefni helstu líkn- arfélaga okkar að leggja í sjóð til að launa mikilhæfan höfund til að skrá sem fyrst ævi og störf þessa mikla velgjörðarmanns, sem nú er fallinn frá eftir löng veikindi. Bók um æviverk Jóns Oddgeirs hefði meiri tilgang en að sýna honum verðskuldaðan sóma og þakklæti. Slík bók gæti orðið ómetanleg fræðsla og leiðarljós fyrir þá, sem ynnu að þeim málefnum samfé- lagsins, sem Jón Oddgeir bar mest fyrir bijósti alla ævi. Sá, sem ráðinn væri til að skrifa ævisögu hans myndi ekki skorta efni, því mikið liggur eftir hann í rituðu máli um hugsjónir hans og starf að mannúðarmálum. Það er sannfæring mín að fjölmargir eldri og yngri samstarfsmenn og vinir Jóns Oddgeirs munu ekki þurfa að velta þessari hugmynd lengi fyrir sér til að fínna hjá sér þörf til að vinna að framkvæmd hennar. Jón Oddgeir Jónsson var braut- ryðjandi í blóðgjafastarfí hérlendis. Það líknarstarf hófst með skipuleg- um hætti í Reykjavík 1935, þegar Róverskátar Væringjafélagsins í Reykjavík skipulögðu blóðgjafa- sveit skáta undir forastu Bendts Bendtsens og Jóns Oddgeirs. Þeir höfðu samráð við prófessor Guð- mund Thoroddsen um skipulag og framkvæmd blóðgjafastarfsins. Jón Oddgeir hafði árið áður kynnt blóðgjafastarfsemi danskra skáta, en þeir vora meðal hinna fyrstu til að skipuleggja slíkar sveitir, sem sjúkrahús gátu leitað til hvenær sem blóðs var þörf fyr- ir sjúka og særða. Á skrá um 75 blóðgjafa í Blóðgjafasveit Skáta frá 1945 er Jón Oddgeir nr. 2. Þegar Blóðbankinn var tekinn í notkun í nóvember 1953 skipaði Jón Oddgeir og aðrir helstu braut- ryðjendur í Blóðgjafasveit skáta sér sess meðal reglulegra blóð- gjafa, sem voru síðan virkir svo lengi sem heilsa og aldur leyfði. Jón Oddgeir var meðal stofn- enda Blóðgjafafélags íslands 1981 og kjörinn heiðursfélagi þess 1982. Hann var alla tíð, meðan heilsa dugði, hinn glaðsinna, uppvörvandi og trausti stuðningsmaður margs konar líknarfsarfsemi. Framganga hans sem blóðgjafa og störf hans í Blóðgjafasveit skáta og Blóð- gjafafélagi íslands era leiftrandi dæmi, sem lengi endast til fyrir- myndar. Fyrir hönd Blóðgjafafélags ís- lands og starfsmanna Blóðbankans sendi ég eiginkonu Jóns Oddgeirs og öllum nánum ættingjum inni- legar samúðarkveðjur. * Olafur Jensson læknir, forstöðumaður Blóðbankans.

x

Morgunblaðið

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.