Dagblaðið Vísir - DV - 18.12.1987, Qupperneq 13

Dagblaðið Vísir - DV - 18.12.1987, Qupperneq 13
FÖSTUDAGUR 18. DESEMBER 1987. 13 Valdframsal Alþingis 15., Björgunar- og öryggisnet. 16. Viðgerðir á veiðarfærum. 17. Upp- og útskipunargjöld. 18. Rafmagn til hitunar húsa og laugarvatns. 19. Aðgangseyrir að íþróttasýn- ingum, íþróttavöllum, skíða- lyftum, sundstöðum, gufubaöstofum, nuddstofum, ljósastofum, heilsuræktar- stöðvum, kappreiðum og góðhestakeppni. 20. Skipa- og loftfaraleiga. 21. Prentun dagblaða og hhð- stæðra blaða. 22. Hafna-, vita- og lendingar- gjöld. 23. Iðgjöld af seldum lífeyris- tryggingum, farmflutningum vegna millilandaflutninga, slysatryggingum og mörgum öðrum tryggingum. 24. Vélabinding heys. 25. Leiga skýrsluvéla. „Þá verða menn að hafa 1 huga að stjórnarskrána verður Alþingi að virða og hefur ekki rétt til að breyta, nema á tveim þingum, þannig að kosningar fari fram á milli.“ Kjallarinn Guðmundur G. Þórarinsson þingmaður fyrir Framsóknarflokkinn Að undanförnu hafa orðiö nokkrar umræður um valdframsal Alþingis til einstakra ráðherra eða jafnvel annarra aðila í þjóðfélaginu. Mest er í því sambandi rætt um framsal Alþingis á réttinum til að leggja á skatta. í 40. gr. stórnarskrár íslenska lýð- veldisins segir alveg skýrt: „Engan skatt má leggja á né breyta né af taka nema með lög- um.“ Dæmi um mjög frjálslega túlkun löggjafarþingsins á þessari grein stjórnarskrárinnar eru mörg. Eins og fram kemur í nýútkominnni bók Jóns Steinars Gunnlaugssonar, Deilt á dómarana, hefur hæstirétt- ur einnig túlkað þessa grein mjög rúmt. Himild til fjármálaráðherra I lögum nr. 10/1960 um söluskatt hljóðar 1. málsgrein 21. gr. svo: „Ef sérstakar ástæður eru fyrir hendi getur fjármálaráðherra ákveðið að undanþiggja söluskatti tilteknar tegundir vörusölu, vinnu eða þjónustu umfram það, sem undanþegið er í 6. og 7. gr.“ Athugun sýnir að hugtakið „sér- stakar ástæður" er túlkað á ýmsan hátt og raunar getur persónubund- ið mat ráðherra ráðið. Sem dæmi um hvenig þessi heimild hefur ver- ið notuð má nefna niðurfellingu ráðherra á söluskatti í eftirtöldum málaflokkum sem þó eru aUs ekki tæmandi: 1. Heitt vatn. 2. Auglýsingatekjur blaða og tímarita. 3. Fólksflutingar. 4. Skóla- og námskeiðagjöld. 5. Afnotagjöld útvarps og sjón- varps. 6. Sala happdrættismiða. 7. Heimtaugagjöld. 8. Vélavinna við ræktunarfram- kvæmdir o.fl. 9. Sala veitingahúsa á hráefni til matargerðar. 10. Sala verðbréfa. 11. Svartolía og gasolía, svoogkol og koks til iðnaðarframleiðslu. 12. Vélar og tæki tíi notkunar í fiskvinnsluhúsum. 13. Frystivélar og annar vélabún- aður fyrir frystíhús. 14. Allar helstu vélar og tæki til notkunar í hefðbundnum landbúnaöi. 26. Aðgangseyrir að leiksýning- um, tónleikum, upplestri og fyrirlestrum. 27. Aðgangseyrir að íslenskum kvikmyndum og útísamkom- um. Margar undanþágur geta átt rétt á sér. En það getur hver fyrir sig reynt að túlka ákvæði laganna: „ef sérstakar ástæður eru fyrir hendi" og borið saman við listann yfir málaflokkana. Listann yfir málaflokkana má siðan hver og einn bera saman við ákvæði 40. gr. stjómarskrárinnar. Þá verða menn að hafa í huga að stjórnarskrána verður Alþingi að virða og hefur ekki rétt tíl að breyta, nema á tveim þingum þannig að kosningar fari fram á miUi. Frumvarpið Á Alþingi hefi ég lagt fram frum- varp um að þessi heimild veröi felld niður. Þar vísaði ég til að ég teldi valdframsal Alþingis of víðtækt með heimildinni og heimildina of rúmt túlkaða af ráðherra. Eðlilegra væri að Alþingi fjallaði um breyt- ingar á sköttiun. Sjálfsagt þykir sumum ráðherr- um þægilegt að hafa slíkar heimild- ir og geta af góðsemi sinni og manngæsku fellt niöur skatta fyrir menn og þegið atkvæði fyrir. En ákvæði stjómarskrárinnar beinast að þvi að geðþóttaákvarðanir skuli ekki ráða við skattheimtu, heldur skuli koma til lög á Alþingi. Fjármálaráðherra tjáði sig sam- þykkan framvarpinu, en taldi sig ekki geta mælt með samþykki þess, þar eð lögfræðingar fjármálaráðu- neytisins teldu að þar með féllu niður allar undanþágur, sem veitt- ar hefðu veriö samkvæmt heimild- um. Þær hefðu ekki lengur lagastoð. Þessu er ég algjörlega andvígur. Undanþágur sem veittar hafa veriö era veittar samkvæmt gildandi lög- um. Þó heimildin falli niður nú, hljóta eldri undnaþágur að gilda, ella væru lög um niðurfellingu heimildarinnar afturvirk, sem ekki gengur. Raunar er þetta mál á vissan hátt prófmál. Nauðsynlegt er að Alþingi velti fyrir sér valdframsah se'm þessu. Dæmin era mörg. Nú standa yfir miklar breytingar á söluskatts- lögum. Fjármálaráðherra upplýsti í umræðum á Alþingi að viö fram- lagningu slíkra frumvarpa mundi hann taka tillit til þessara sjónar- miða. Rétturtilað leggjaá Athyglisvert er að umrædd heim- ild hefur verið túlkuð þannig að þar sem fjármálaráðherra hafi rétt til niðurfelhngar, hafi hann einnig rétt til að leggja skattinn á á ný án þess að leita til þingsins. Dæmi eru um slíka framkvæmd. Hugleiði menn nú 40. gr. stjómar- skrárinnar. Athyghsverðast er þó hvemig þessi hugsun þróast í störfum ríkis- stjórnar og þings. Þegar bráða- birgðalögin um 10% söluskattinn sérstaka komu fram í sumar, voru lögin orðuð þannig að söluskatt mætti leggja á í ákveönum tilvik- um. En fjármálaráðherra var síðan í 12. gr. laganna heimhað að feha söluskattinn niður af einstökum matvöram eða matvöruflokkum o.s.frv. Þetta vakti mig til umhugsunar. Samkvæmt túlkun söluskattslag- anna um að fjármálaráöherra geti lagt söluskatt á þar sem hann hefur heimild til aö feha hann niður ger- ist hér athyghsverður hlutur. Alþingi samþykkir heimild til fjár- málaráðherra til að fella niður sérstakan söluskatt af matvöru. Niðurstaðan er sú að fjármálaráð- herra hefur heimild til að leggja söluskatt á matvæh. Hvað finnst mönnum um þetta? Lagleg flétta mundu skákmenn segja. Þetta ásamt fleira hlýtur að vekja Alþingi til umhugsunar um hið víð- tæka valdframsal sem nú er algengt. Guðmundur G. Þórarinsson Alls ekkert gott! Þegar tveir íslendingar hittast era þeir vanir að segja ákveðna form- úlu. A) Sæll. - Hvað segir þú? Segir þú ekki allt gott? B) - Jú, allt gott. En ég er ekki formúlumaður. Ég segi það sem mér finnst að sé gott og er í samræmi við reynslu mína. Þess vegna segi ég, ef nauðsynlegt er: „Ahs ekkert gott!“ Hér era nokkur tílvik sem mér finnst að ættu að vera öðravísi. Tiikynningarskylda aldraðra í öhum blöðum var nýlega skrif- að um hve mikið öryggi váeri fólgið í því að fólk á efri áram væri með „neyðarhnapp" th að geta kallað á hjálp. En því miður er þetta ekki nóg. Við athuganir mínar á yfir tvö þúsund dánarvottorðum árið 1979 fann ég tvö dæmi sem benda th að neyðarhnappar (hvort sem um Securitas eða Vara er aö ræða) væru ekki næghegir. Komið var að tveimur gömlum konum sem lágu á gólfinu heima hjá sér dánar, önnur líklega í átta daga og hin í þrjá. Einn maður fannst fyrir mánuði heima hjá sér og hafði verið dáinn í 3 vikur. Dytti aldraður maður gætí hann legið án þess að ná í neyðarhnapp og dáiö smám saman úr þurrki (dehydratí- on). Th að fylgjast með er nauðsyn- legt að hafa „tilkynningarskyldu" eins og skipin hafa. Hver maður, sem fær neyðar- hnapp, fengi samtímis eyðublað í tvíriti, þar sem hann undirritar, ásamt nafnnúmeri og heimihs- fangi, að tilkynna sig einu sinni á dag, t.d. fyrir kl. 10. Hafi hann ekki KjáUarinn Eiríka A. Friðriksdóttir hagfræðingur gert það myndi þá fyrirtækið (Securitas eða Vari) hringja strax, og væri ekki svarað að athuga þá tilfelhð sem neyðartilfelh. Hafa íslenskar bækur til sölu í sumar var ég með nokkra gestí erlendis frá og vora þeir mjög hrifnir af íslenskri hst og lands- lagi. Ákvað ég því að senda þeim bækur sem jólagjöf. Ég fór í stærstu bókaverslun 'í miðbænum, en íslenskar bækur voru ekki til. Ég bað um bók með myndum Kjarvals og var svarið „Ekki th.“ Bókin ætti að vera með nokkram upplýsingum á ensku eða vera á íslensku, svo að ég gæti bætt nokkram þýðingum við. - Allt upp- selt, ekki fáanlegt hjá forlaginu. - Þá spurði ég um Erro. - Ekki th! Þá baö ég umlandslagsmyndir. Ég var spurð eftir hvaða málara. En þetta var allt th einskis, orðið landslagsmynd var óþekkt. Loks- ins fann ég nokkra bækhnga og vhdi fá afslátt. - Enginn afsláttur á íslenskum bókum! Ekkert var með afslætti. Ég fór þá í aðra bókaverslun sem forlagið sjálft á - og fékk afslátt á öhum íslenskum bókum. Ég gat vahð. - Maður, sem er kominn á efri ár og er tekjulítill verður að ganga frá forlagi til forlags til að fá afslátt. Af hverju skh ég ekki. Væri ekki hægt að selja íslenskar bækur með afslætti í öhum bóka- búðum, láta kaupanda undirrita „afsláttarbók", sýna og láta skrá- setja persónuskilríki og verslunin myndi þá fá afslátt við reiknings- greiðslu th forlagsins? - Til hvers eru tölvur? Selja ekki lífshættuleg iþróttatæki sem leikföng! Phur og skífur era hættulegar. Þessi íþróttatæki eru í notkun í enskum bjórstofum (pub) og aðeins í fáum flölskyldum, þar sem engin börn undir 16 ára aldri hafa aðgang að iþróttatækjum þessum. Pílurnar eru með stiloddum, um 2 cm löngum. Séu þær notaðar i návist barna eru dauðaslys ekki úthokuð. Pha getur farið í augu bama, sem ganga á mhh, og gegn- um augu inn í heha. Hættuleg leikföng smábarna a) Ofnæmisvaldar. - Ofnæmi er algengt og nyúk dýr geta verið stoppuð með muldum hnetuskelj- * um. Áður en slík gjöf er keypt ætti að biðja um skriflegar upplýsingar um stoppefni. b) Köfnunarhætta. - Séu keypt leikfóng handa ungbömum er nauðsynlegt aö athuga tvennt: (1) Hvort hægt væri að bíta leikfangiö eða brjóta'í sundur. (2) Hvort smá- hlutir eru inni í því sem gætu fest í koki bama og bamið kafnað. Dæmi era um slíka köfnun frá ýmsum löndum. Hættulegar efnavörur Kaupið ekki hættulegar efnavör- ur án þess að athuga frá hvaða landi þær eru. - Danska neytenda- blaðið „Tænk“ birti frétt mn að Evrópubandalagið (EBE) hefði heimtað að efnavörur verði ekki fullkomlega merktar heldur aðeins eftir slæmum hsta sem EBE hefur birt. EBE-löndin era: Bretland, Frakk- land, Luxemburg, Vestur-Þýska- land, Holland, Belgía, Danmörk, ítaha, Grikkland, Spánn, Portúgal og írland. Hvað ættu kaupendur að gera? Thlögur mínar eru: At- huga skal strax gaumgæfilega þær íslenskt barn sem verður að not- ast við slöngu bæði við öndun og til þess að fá fljótandi fæðu. - Grein um mál þessa drengs birtist i DV hinn 30. april í fyrra. vörur, sem hafa verið keyptar, og nota stílabók th skrásetningar. Auk vöruheita ættu að vera skrá- sett hættuleg efni eins og merkt era nú. Séu þessar vörar ekki lengur til sölu hér (því miður eru að stað- aldri nýjar vörar th), skal athuga nöfn efnainnihalds og bera saman við vörahsta sem gefinn var út af Slysavarnafélaginu í febrúar 1986, undir tithnum: Slys af völdum efna í heimahúsum - viðbrögð við þeim og vamir. Merkja skal í sthabókina og fyha inn aht sem var í bókinni. Sé bókin ekki lengur til í heimahús- um skal strax haft samband við Slysavamafélagið. Hættulegast er duft fyrir sjálf- virkar uppþvottavélar (ekki handuppþvottaefni). Efnið sem lifs- hættulegt er heitir metasilikat. Samkvæmt EBE-hstanum er efnið ekki lengur merkt sem tærandi (ætandi). Eitt bam í Sviþjóð varð öryrki árið 1983 og eitt íslenskt bam getur alla ævi aðeins fengið fljótandi fæðu gegnum slöngu beint í maga. Bam- ið getur aðeins andað gegnum slöngubút í lungun. Hve mörg í viöbót? Eirika A. Friðriksdóttir „Einn maður fannst fyrir hálfum mán- uði heima hjá sér og hafði verið dáinn í 3 vikur.“

x

Dagblaðið Vísir - DV

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.