Morgunblaðið - 14.10.1967, Blaðsíða 18

18
MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 14. OKT. 1967
Notkun sorppoka úr pappír
fer mjög vaxandi í Evrópu
ÁRIÐ 1955 hófst notkun papp-
írpspoka í stað öskutunna í
Svíþjóð. Þar með tók Sví-
þjóð forustuna í hreinlæti í
borg-um og þéttbýliskjörnum
og siðar hafa aðrar þjóðir til-
einkað hér þessa tækni.
Bandaríkin, ýmis Evrópulönd
og siðast en ekki sízt Dan-
mörk, sem notar nú fleiri
pappirssekki en nokkur önn-
ur þjóð veraldar miðað við
íbúafjölda.
Pappírspokar hafa sífellt
færzt í aukna og notkun
þeirra eykst sífeilt. í mörg-
um tilfellum kemist t.d. plast-
ið ekki í samjöfnuð, vegna
þess, að það hefur ekki sömu
eiginleika og pappír. Þannig
notar Bretland flesta pappírs-
poka af öllum löndum heims
í dag.
Blaðamaður Mhl. var fyrir
skömmu boðinn á ráðstefnu,
sem haldin var í Kaup-
mannahöfn af Eurosac, Evr-
ópusambandi pappírpokafram
leiðenda, en íslenzka fyrir-
tækið „Pappírsverk h.f. er að-
ili þar að. Danmörk hafði
verið valin, sem fundastaður,
því að að áliti forráðamanna
Eurosac er notkun pokanna
þar mjög til fyrirmyndar og
þar er neyzlan almennust í
heiminum. Á síðastliðnu ári
voru t.d. notaðir í Danmörku
24.000.000 pappírssekkkir til
söfnunar sorpi.
Blaðamönnum var gefinn
kostur á að sjá með eigin aug-
um, hvernig sorpið var safn-
að úr einbýlishúsahverfi í
Gentofte. Bifreiðin, sem safn-
aði sorpinu var ósköp venju-
leg vöruflutningabifreið, með
háum hliðarborðum á palli
og sorpinu söfnuðu tveir
menn. Þeir fóru frá bifreið-
inni með hreinan ónotaðan
poka, tóku fulla gamla pok-
ann úr þar til gerðri grind,
sem heldur pokanum uppi og
köstuðu síðan gamla pokan-
um upp á pall bílsins. Þessi
athöfn tók mjög stuttan tíma
og mennirnir gátu nærri ver-
ið sparibúnir svo hreinlegt var
starfið.
Búizt er við, að í Evrópu
einni séu pappírspokar fyrir
sorp notaðir af 5000 sveitar-
félögum og í Danmörku einni
er notkunin í 25% af sveitar-
félögum. í aðildarríkjum
Eurosac eykst notkun sorp-
poka miklum mun hraðar, en
notkun annarra pappírs-
sekkja.
Á síðastliðnu ári var lokið
rannsókn, er brezka ríkis-
stjórnin lét framkvæma. Þessi
rannsókn hafði þá staðið yfir
í fjögur ár og var gerð með
tilliti til þess vandamáls,
hvernig losa ætti íbúðar-
hverfi við úrgang og sorp. í
skýrslu, er stjórnin gaf út seg
ir:
„Þær tvær aðferðir, sem
unnt er að mæla með við söfn
un sorps, er pappírspokaað-
ferðin og hin ryklausa aðferð.
Sú aðferð, er sorpi er fleygt
í rennusteina og því síðan
safnað saman er lélegasta að-
ferðin".
Og í skýrslunni var enn-
fremur sagt: „Aðal kostir
pappírspokaaðferðarinnar eru:
a) hreinlæti og þrifnaður
b) lítill hávaði og handhæg
ar umbúðir
c) þægilegri og hreinlegri
vinna fyrir hreinsunar-
mennina.
d) söfnun sorpsins tekur
skemmri tíma
e) ryklaust eða nærri ryk-
laus hreinsun
f) snyrtilegra ástand sorps
ins
g) óþægindi vegna tafa á
hreinsun minni vegna
varapoka
h) minna slit og viðhald á
flutningavögnum
i) skemmdir á sorpílátum
og umhverfi og hætta á
víxlun milli nágranna
engin“.
Þá er þess og getið í skýrsl-
unni, að sótthreinsunarað-
gerðir á soþrpílátum verði
þarflausar, séu pokar notað-
ir.
Nýlega fór og fram rann-
sókn á því, hvor aðferðin
tæki lengri tíma, pokaaðferð-
in eða sú aðferð, að nota
málmílát eða því um líkt. Við
rannsóknina kom í ijós, að
hreinsunarmaðurinn er að
meðaltali 2 mínútur og 33
sekúndur að tæma málm-
ílát. Hann verður að sækja
ílátið, losa það og fara síðan
með það á sinn stað aftur. Séu
notaðir pokar fer hreinsunar-
maðurinn aðeins eina ferð og
skiptir um poka. Þessi athöfn
tekur að meðaltali 54 sekúnd-
ur, eða helmingi skemmri
tíma og meira til, heldur en
ef notazt er við málmilát.
Vegna þessa tímasparnaðar
hefur tekizt að breinsa heim-
ingi stærra hverfi hverju
sinni og því verði unnt að
auka tíðni hreinsana. Þá er
erfiði hreinsunarmannanna
að sjálfsögðu mun minna
Fjölbýlishúsin í Höje Gladsaxe.
efnið. Biaðamenn fengu að
kynnast pokanotkun Dana í
landbúnaði. Þeir sáu bæði
fóðurpoka og áburðarpöka og
Styrkleikaprófun pappírsins, sem getið er um í greininni. Til
vinstri hanga 10 kg. en í pokanum til hægri eru 50 kg. af
möl. Hvorugt gefur eftir, þótt það sé gegnblautt af vatni.
Vélin, sem tekur við sorpinu ofan af hæðum fjölbýlishúss-
ins og þjappar sorpinu í pokana.
vegna þess, Hve pokarnir eru
miklum mun léttari en málm-
ílátin.
Sorp frá stórum fjölbýlis-
húsum er mikið vandamál.
Blaðamönnum, sem tóku þátt
í Eurosac ráðstefnunni í
Kaupmannahöfn var sýnt
hvernig Danir leysa slíkt
vandamál. í „Höje Gladsaxe",
útborg Kaupmannahafnar eru
7 stór sambýlishús með 1345
íbúðum og 4300 ibúðum.
Þetta eru allt frá 10 hæða
húsum til 17 hæða húsa og frá
hverri íbúð er sorprör, sem
nær niður í kjallara. Fallið úr
efstu hæðunum og niður í
kjallarann er um 50 metrar.
Þegar hver sorpsending fellur
niður um slíkt sorprör fellur
hún niður í sorppoka, sem
tengdur er sérstakri véL Vélin
þrýstir sorpinu niður í pok-
ann og þjappar í hann. Þessi
aðferð tryggir það að pokinn
nýtist til fulls. Þegar hver
poki er fullur skiptir vélin
sjálfkrafa um poka, en hún
tekur alls 8 poka. Pokunum er
síðan komið fyrir í geymslu,
þar til hreinsunarmenn koma
og sækja þá og flytja í sbrp-
eyðingarstöð, þar sem þeir
brenna upp til agna.
Þótt sorppokanotkun hafi
tekið mikinn tíma á ráðstefn-
unni, var slí'k notkun þó langt
frá því að vera eina umræðu-
fylgdust með þeim allt til
bóndans og sáu hvernig hann
notaði þá. Einnig var þeim
sýnd notkun pappírspoka í
grænmetisiðnaði o. fl. Vakti
sett 10 kg. lóð í strimil úr
sama efni og hann látinn
hanga á sama hátt. Slitnaði
strimilllinn ekki og það þótt
lóðið væri tekið upp úr vatn-
inu. Þess má geta, að efnið
var af sömu gerð og vanaleg-
ast er haft i sorppoka, tveggja
laga pappír.
Ýmsar landbúnaðarafurðir
eru fluttar frá Danmörku í
pappírspokum sem þessum.
T.d. flytja þeir mikið af eggj-
um í slíkum umbúðum.
í lok ráðstefnunnar var
haldinn blaðamannafundur,
þar sem Otto Jespersen frá
Danmörku, varforseti Eurosac
sat í forsæti. Með honum sátu
fundinn Roger Bordat frá
Frakklandi, forseti Eurosac
og Achille de Jongihe, frá
Belgíu, formaður eflingar-
nefndar Eurosac.
Jespersen sagði að rannsókn
ir síðustu ára hefðu gert poka
framleiðsluna enn fullkomn-
arL Reynzt hefði unnt að
finna efni, er verðu og
geymdu styrkleika pappírsins,
þótt hann blotnaði og pappír
hefði það fram yfir ýmis
gerviefni, að hann væri ekki
Hreinsunarbíll frá Gentofte losar sorppokahlass í sorpeyðing-
arstöð.
styrkleiki pokanna mikla at-
hygli og þá einkum og sér í
lagi tilraun, sem gerð var
með einn slíkan. 50 kg. af möl
voru sett í poka og bundið
fyrir. Pokinn var síðan settur
í vatnskerald og látinn hanga
mjeð þessi 50 kg. Hélt pokinn
þrátt fyrir það að hann yrði
gegnblautuT. Þá var einnig
eins þéttur, hann „andaði" og
því væri ekki eins mikil
hætta á myglu af völdum
raka. Einn bezti eiginleiki
pappírsins væri svo að sjálf-
sögðu að unnt væri að prenta
á hann auglýsingar og annað,
sem gefa þarf neytendum til
kynna.
— mf.