Morgunblaðið - 14.10.1967, Blaðsíða 24

24
MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 14. OKT. 1967
Sagan um Sorbas
komin á íslenzku
NÝLEGA er út komin á íslenzku
hin heimskunna skáldsaga Alex
is Sorbas eftir Nikos Kazantzak-
is. Uað er Almenna bókafélagið
sem gefur hana út en þýðing-
una gerði I>orgeir Þorgeirsson.
Gríska skáldið Nikos Kazant-
zakis (1883—1957) er tvímæla
laust meðal stærstu nafnanna
í heimsbókmenntum síðari tíma

sver hann sig engu siður í ætt
við griskar goðsagnahetjur, Seif
og ódysseif. en manninn á göt-
unni. I»etta er m.ö.o. persónu-
gerð sem gæti auðveldlega
minnt íslenzkan lesanda á tvær
aðrar og nærstæðari sagnahetj-
ur, þá Bjart í Sumarhúsum og
Jón Hreggviðsson — í einni og
sömu persónu.
Um stíl Kazantzakis mætti við
hafa orð hans sjálfs um lands
lagið á Krít. Það líktist óbundnu
máli eins og það verður bezt:
skírt, gagnhugsað, laust við of-
hleðslu, kröftugt og dult. Það
sagði allt, sem máli skipti, á
einfaldan hátt. Það lék ekki. Var
laust við aíla mælsku. Það sem
það hafði að segja sagði það
með ákveðnum karlmannlegum
þrótti. En á milli hinna hrjúfu
lína þessa krítverska landslags
gat að finna tilfinningu og nær-
færi sem enginn haíði búizt við
— i lygum dældum önguðu sít
rónu — og appelsínutré og í
fjaraka reis endalaust ljóð hafs-
ins“. Þannig kemur Kazantzakis
fyrir í öllum ritum sínum heill
einlægur °g sannur, og um hann
hafði Albert Schweitzer, meist-
arinn og mannvinurimi þessi
orð: „Það er enginn höfundor,
sem haft hefitr á mig jafn djúp
stæð áhrif“.
Bókin er 313 blaðsíður, prentuð
og bundin í Prentsmiðju Hafnar
fjarðár. Kristín Þorkelsdóttir
gerði kápuna. (Frá AB).
Hann var víðmenntaður maður
tók doktorsprótf í lögfræði frá
háskólanum í Aþenu, en nam
síðan árum saman heimspeki og
bókmenntir við háskóla í Frakk
landi, Þýzkalandi og Ítalíu. Um
skeið átti l.ann sæti í ríkisstjórn
Grikklandg og gegndi fleiri trún
aðarstörfum, m.a. hjá UNESCO.
Hann ferðaðist mikið og bjó ár-
um saman utan heimalands síns
en var þó alla ævi sjaldgæflega
samgróinn þjóð sinni og ætt-
jörð. Naut hann þar og virð-
ingar og aðdáunar umfram aðra
höfunda og olli fráfall hans þjóð
rsorig. Var honum gerður leg-
staður í fornum virkisvegg, sem
lykur fæðingaborg hans Hera-
kleion á eynni Krít. Hefur svæð
ið þar fyrir framan verið gert
að almenningsgarði. honum til
heiðurs, og verður þar komið
fyrir veglegu safnhúsi yfir minj
ar unr s'káldið.
Eftir Kazantzakis hefur áður
feomið út á íslenzku skáldverkið
Frelsið eða dauðann, en af öðr-
um verkum hans hefur Alexis
Sorbas náð mestri frægð og
orðið vinsælust, enda er hún af
flestum talin skemmtilegust allra
skáldsaga hans. Sögumaðurin er
bókmenntaður heimsmaður
sem hetfur dregið sig út úr
skarkala veraldar og setzt að á
eynni Krít ásamt verkstjóra sín
um, Sorbasi sem annast jöfnum
höndum um ekkjuna Bíbúlínu
og bninkolanámu. Þessir tveir
menn eru eins og ósættanlegar
andstæður í mannssálinni. í sam
skiptum þeirra og eðlisfari eigast
við tveir öndverðir heimar and
inn og holdið, anginn °g taum
leysið en baksvið atburðanna er
ástríðumettað smábæjarsamfé
lag í viðjum fátæktar og munk
dóms. En Sorbas þessi óborgan
lega persóna er ekki aðeins tákn
hins frumstæða Grikkja, heldur

S/ón og saga
44
Nýjasta bókin í Alfrœðasafni AB
NÝLEGA er út komin 15. bókin
í AKræðasafini AB og nefnist
hún Ljós og sjón. Aðalhöfundar
henmar eru þau Conrad G. Muell
er, prófessor í taugafræði við
Indiana'háskólann og vísinda-
ráðunautur bamdaríska sjórann-
sóknarráðsins, og Mae Rudolph,
sem skrifað hefur margt um
læknistfræðileg efni, m.a. á veg-
um Alberts Einsteinslæknaskól-
ans. Auk þeirra hefiur fjöldi
annarra sérfræðinga haft hönd í
bagga um samantekt og mynda-
val bókarinnar, en íslenzka þýð-
ingu gerðu þeir Jón Eyþórsson,
veðurfræðin'gur, sem jafntframt
er ritstjóri Alfræðasafnsins, og
örnólfur Thorlacius, mennta-
skólakennari, sem einnig skrifar
formála fyrir íslenzku útgáfunni.
Um efni þessarar bókar þarf
ekki að fara mörgum orðum
fram yfir það, sem nafnið gefiur
herlega í skyn. Það er alkunna,
að ljós, litir og sjón hafa verið
mönnum hugleikið efni athugun
ar og rannsókma allt frá því, er
mannkynið komet á legg og hóf
að leita lausnar á huldum dóm-
um tilveru sinnar og umhverfis.
Og þessi þrotlausa forvitnj og
þekkimgarleit á sér að sjálfsögðiu
mjög nærtækar orsakir. Eins og
komizt er að orði í upphatfi Ljóss
og sjómar hefur flestum einhvern
tíma „orðið á að Loka augunutn
og reyna að þreifa sig áfram
‘þvert yfir herhergi til að skapa
sér hugmynd um, hvernig það er
að vera blindur. En fáir hafa sál
arþrek til að halda þessari til-
raun lengi áfram, þeiim verður
tfljótt ómótt og fá ekki bælt nið-
ur þörf sina til að sjá. Er mað-
>urinn opnar augun, léttir honum
mjög, enda hetfur hann endur-
heknt meira en sjónina: Hann
er á ný í tewgslum við urn-
'heiminn."
í svo ríkum mæli á maðurinn
haimingju sína og veltfarnað und-
ir sjón sirmi og því ljósi, sem
gerir honum mögulegt að njóta
hennar. Sjónin er honum ekki
einungis vopn í lífsbaráttainni,
heldur einnig tæki til hugsunar
og þroska og um leið uppepretta
persónulegrar lífs’nautnar. En þó
að mannsaugað sé dásamlegt Ixf-
færi er það ekki alltaf ágalla-
laust eða ónæmt fyrir hrörnun
og sjúkdómum. Fyrir því hafa
*hugir manna beinzt snemma að
augnlækningum og jatfnvel í
tfornöld komust menn þar furðu-
langt. Þannig táðkuðust í Aust-
urlöndum fyrir þrjú þúsund ár-
um sfeurðaðgerðir við skýi á
augum, þó að taekin væru ærið
frumstæð, gnda einatt úr steini.
>á var í Babílóniu lögfest gjald-
iskrá fyrir augnlækningar og var
thún alirítfleg, einnig á nútíma-
imælikvarða sérstaklega, etf auð-
ugir menn og frjálsir áttu í hlut.
En ábatavoninni fylgdi líka tals-
iverð áhætta fyrir skurðlækninn,
því að 'honum var gert að láta
thönd sína, ef sjúklingurinn
imissti sjón við aðgerðina. Frá
töllu slíku kann Ljós og sjón
Imörg skerrumtileg dæmi, en að
tejálfsögðu skipa þar mest rúm
augnivísindi nútímaiK, sem á
seinni árum hafa margíaldað
tþekkingu manna á Ijósi og sjón-
bkynjun og aukið við batahorfur
laugnsjúfelinga að sama skapi.
Þannig fjallar Ljós og sjón um
■efni, sem varðar hvern mann.
Bókin er 200 bls. að stærð og
ieins og aðrar hækur Alfræða-
safnsins hefur hún að geyma
ánikinn sæg noynda, og þar á
meðal litmyndir á um það bil 70
hls. (Frá AB).
Ferming
Bústaðaprestakall. Ferming í
Kópavogskirkju 15. október kl.
2. Prestur séra Ólafur Skúlason.
STÚLKUR:
Bára Halldórsdóttir, Ásenda 14.
Birna Jensdóttir, Melavöllum,
Rauðagerði.
Helen Gunnarsdóttir, Bústaða-
vegi 55.
Jóhanna Sigurz, Hvassaleiti 8.
Jónína Róbertsdóttir, Hólm-
garði 25.
Svanhvít Kjartansdóttir, Mel-
gerði 25.
Þóra Birna Guðjónsdóttix,
Grundargerði 24.
DRENGIR:
Axel Gunnar Guðjónsson, Ás-
garði 135.
Axel Skúlason, Rauðagerði 6.
Gísli Aðalsteinsson Maack,
Bakkagerði 15.
Gísli Jósepsson, Jöldugróf 3.
Heimir Jón Quðjónsson, Grund-
argerði 24.
Hrafn Olgeir Gústafsson, Bú-
staðavegi T09.
Jón Haukur Hákonarson, Hólm-
garði 54.
Kristinn Símon Jósepsson, Jöldu
^ gróf 3.
Pétur Jónsson, Teigagerði 1.
Steingrímur Ari Arason, Hólm-
garði 43.
Þorgrímur Haraldsson, Soga-
vegi 50.
Háteigsprestakall. Fermingar-
börn í Háteigskirkju sunnudag-
inn 15. okt. kl. 2. Séra Jón Þor-
varðsson.
STÚLKUR:
Elísabet Ólafsdóttir, Eskihlíð
14A.
Guðbjörg Jónsdóttir, Nýbýla-
veg 23, Kópavogi.
Gunnhildur María Eymarsdóttir,
Bólstaðarhlíð 66
Kristjana Erna Einarsdóttir,
Hjálmholti 1.
Stella Hauksdóttir, Mávahlíð 9.
DRENGIR:
Baldvin Guðmundur Ragnarsson,
Kleppsveg 68.
Hallgrimur Guðmundsson, Háa-
leitisbraut 101.
Rúnar Viggósson, Barmahlíð 35.
Fermingarbörn í Langholtssókn.
15. okt. 1967 kl. 10.30. Sr. Árelíus
Nielsson.
STÚLKUR:
Auður Valgeirsdóttir, Nökkva-
vog 29.
Steinþórunn Karólína Steinþórs-
dóttir, Vífilsstöðum.
DRENGIR:
Ólafur Ketill Frostason, Þing-
hólsbraut 62.
Samúel Oddgeirsson, Grettis-
götu 53.
Sigurður Ingi Margeirsson, Sól-
heimum 10.
Þorfinnur Steinarsson, Skip-
holti 42.
Fermingarbörn i Langholtspresta
kalli 15. okt. kl. 13.30.
STÚLKUR:
Guðríður Guðjónsdóttir, Sæ-
viðarsundi 13.
Edda Ingibjörg Einarsdóttir,
Skeiðarvogi 143.
Elín Agústsdóttir, Álfheimum 62.
Elín Edda Árnadótíir, Sólheim-
um 23.
Maren Jakobsdóttir, Háloga-
landi við Sólheima.
Margrét Gisladóttir, Gnoðar-
vogi 16.
DRENGIR:
Bárður Ragnar Jónsson,
Nökkvavogi 11.
Ingólfur Vestmann Einarsson,
Skeiðarvogi 143.
Karl Heiðarsson, Álfheimum 38.
Ólafur Guðjónsson, Sæviðar-
sundi 13.
Ómar Antonsson, Gnoðavogi 82.
- HUGLEIÐING
Framhald af bls. 12.
hafi tekizt, þegar lengra er gáð
og stundir líða, fyrir utan þann
mikla og góða ofaníburðarforða,
sem er í gamla öxarárfarveg-
inum, sem ella hefði ekki náðst
til.
Umferð hefur aukizt mikið
JAMES BOND
James Bond
(8Y HN FIEMING
lDRIWING BY JOHN McLUSXY
IAN FLEMING
Bond gat aSeins giskað á, hvað pynd-
ingaklefinn væri. Alla vega langaði
hann ekkert að komast að því hvað þar
fór fram.
— Jæja, Oddjobb.
Bond brást við — ósjálfrátt.
En það var engu íikara en húsið hryndi
aUt ofan á hann.
um Þingvallaieiðina eftir að
vegurinn var gerður frá Gjá-
bakka til Laugarvatns. Það er
því mikill fjöldi ferðafólks,
sem heldur áfram austur án
þess að koma vid á Þingvöllum.
Það yrði stór Iéttir á umferð þar
í gegnum Þingvöll og um þá
krókóttu leið, sem oft hefur
valdið þar umferðartruflunum
og töfum, ef íiamhald efri leið-
arinnar yrði gert beint suður
hraunið á veginn hjá Vellan-
kötlu. Þar að auki setur það
meiri ró og svip á umhverfi
Þingvalla, að aðalþjóðleiðin sé
ekki þar í gegn végna þeirra,
sem á Þingvöil ætla að koma
cg vera.
Þá er Skógarkot. Túnið þar
væri ákjósanlegt tjaldstæði
Þingvallagesta, þeirra sem ætla
sér að nóta sumarieyfis síns úti
í náttúrunni. Þar mundi vera
meiri kyrrð og ekki ein mikill
þytur umferðar eins og er á
Völlunum eða tjaldstæðum þar.
Túnið í Skógarkoti er nokkuð
bungu lagað og sést þaðan vel
út yfir hraunið. Þar út frá eru
skógarrunnar og grashviltfir
fallegar. Þá er þar rótt hjá Öl-
kofrahellir, sem á sina sögu, og
hinn eini forni þjóðvegur að
austan til Þingvalla og þaðan
austur, frá landniámstíma til
1907 að leiðinni var breytt og
gerður akvegur, þar sem hann
nú er.
Þegar ég er að ljúka þessum
fcugleiðingum, kemur fréttatil-
kynning í útvarpi og blöðum
frá Þingvallanefnd um ýmsar
ráðsitafanir þar á Þingvöllum
þ.á.m. lokun Almannagjár fyrir
akstur bifreiða. Ef svo verður,
er enn meiri þörf og nauðsyn
að leggja veginn suður hraunið
eins og hér er áður lýst. En
lokun Almannagjár held ég að
verði mikill sjónarsviftir og
söknuður fólksins með algeru
umferðarbanni, þótt breyta
þurffi að sjálfsögðu umferðar-
reglum gegnum gjána t. d. með
einstefnu akstri og öllum vöru-
og þungaflutningabifreiðum
bönnuð umferð um hana. Fólk,
sem fer til að skoða Þingvöll,
missir mikið að mega ekki fara
í gegnum ALmannagjá. Á styðri
barmi gjárinnar, þar sem útsýn-
isskífan stendur. er fagurt yfir
Þingvöll að sja og fróðlegt að
geta lesið öll fjallaheiti og ör-
nefni, sem á skífuna eru letruð.
Trúlegast er að það gleymist
smám saman og leggist niður.
Fólk fer ekki austur að gjá til
að snúa þar við og fara hina
leiðina eða þá að ganga ca.
kílómeterleið eftir gjánni og
inn á Velli. Þarna í gegnum
gjána hefur vegur legið allar
aldir. Þegar gert var akfært
eftir Almannagjá 1896, var
„stígurinn" lækkaður niður og
gjáin rýmkuð út efst í þrengsL-
unum, lá þá gegnum skarðið hjá
Snorrabúð eins og „flórinn“ sýn
ir niður hallinn að hólmunum
í Öxará. Átftæðan er talin slysa-
hætta, en þarna hefur aldrei
neitt komið fyrir, þá enn síður,
og þá niður gjána, loka henni
ef hafður væri einstefnuakstur
á vetrum svo engin krafa sé
gerð til snjómoksturs.
Þá hefur Þingvallanefnd
ákveðið með öðru fleiru að
banna alla netveiði í vatninu
fyrir Þingvallaiandi og stofna
til silungsklaks í vatninu. Þetta
er án efa þörf og góð ráðstöfun,
þótt fyrr hefði þurft að vera,
og mega allir, sem hlut eiga
að máli, vera þakklátir. Það
mun öllum vera ljóst sem til
þekkja, að fiskur hefuir þorrið
í Þingvailavwtni nú síðustu ára-
tugina. Að vísu hefur bændum
fækkað við Þingvallavatn, sem
stunduðu veiði, en veiðiáhöldin
(netrn) eru betri og fleiri en
áður, og þar við bætist stanga-
veiðin, sem leigð er mönnum
í hundraða tali, sem ekki var
áður. Allir veiða nokkuð, en
ekkert er látið í staðinn.
Rányrka í veiðiskap eins og
ill meðferð og rányrkja á gróðri
jarðar, hefnir sín. Þess í stað
ber okkur skylda til að varð-
veita og viðhaida gæðum lands
og lagar, sem náttúran hefur
gefið okkur.
Jónas Magnússon.