Morgunblaðið - 03.09.1968, Blaðsíða 27

Morgunblaðið - 03.09.1968, Blaðsíða 27
MORGUNBLAÐIÐ, ÞRIÐJUDAGUR 3. SEPT. 1968 27 - DUBCEK Framhald af bls. 1 merki nýju ritskoðunarinnar í landinu. Miðstjórnin Á sunnudag kom miðstjórn tékkoslóvakíska kommúnista- flokksins saman tii fundar, og var þar kjörin ný forssetisnefnd miðstjórnarinnar. Voru að þessu sinni kosnir 21 fulltrúi i forsætis nefndina, en hún var áður skip- uð 11 fulltrúum. Ekki eru nema tveir nýkjörnu fultrúanna taldir beinir fylgismenn Moskvu-Mn- unnar, en hinsvegar eiga margir af frjálslyndari leiðtogum lands- ins sæti í forsætisnefndinni, þeirra á meðal Alexander Dubc- ek, Josef Smrkovsky, Josef Spac- ek og sjö aðrir einlægir fylgis- menn Dubceks. Var í fyrstu efazt um að yfirvöldin í Moskvu gætu fallizt á þessa skipan forsætis- nefndarinnar, en svo virðift sem úr því hafi rætzt, og að sovézku leiðtogarnir treysti þessum frjáls lyndari fulltrúum til að sjá um að friður haldist í Tékkóslóvakíu, og að fylgt verði fyrirmælum frá Moskvu. Kommúnistarnir tveir í for- sætisnefndinni, það eru þeir sem fylgja Moskvu-linunni, eru Vasil Bilak fyrrum flokksleiðtogi í Slóvakíu, og Jan Piilar, sem áður var einn af aðstoðar for- sætisráðherrum landsins. Jafnframt því sem fjölgað var í forsætisnefndinni, var einnig fjölgað í miðstjórninni úr 87 full trúum í 194. Ekki er vitað hvern ig þeir fulltrúar skiptast eftir st j órnmálaskoðunum. Forsætisnefndin nýja á að fara með yfirstjórn mála í landinu þar til 14. þing kommúnista- flokksins verður haldið. Var fyr- irhugað að halda flokksþiriigið í þessum mánuði, en það var áður en innrásin var gerð. Nú er ljóst að flokksþinginu verður frestað ef til vill um marga máiuYði. Ludvik Svoboda forseti, sem nú hefur fengið viðurnefnið „stálmaðurinn" eftir hörkuna, sem hann sýndi í viðræðunum við leiðtogana í Moskvu, var á fundi miðstjórnarinnar kjörinn heiðursfulltrúi i forsætisnefnd- inni, og nýtur hann allra sömu réttinda þar og kjörnir fulltrúar. Úr forsætisnefndinni gengu fjór- ir fulltrúar, sem hafa verið Rúss um leiðitamir, þ*ir Oldrich Svetska, Emil Rigo, Frantisek Kriegel og Jahomir Koldar. Jafn framt var Svetska vikið úr em- bætti ritstjóra Rude Pravo, mál- gagns flokksins. Að loknum fundi miðstjórnar- innar var birt yfirlýsing frá henni þar sem hún lýsir yfir fullum stuðningi vfð leiðtoga landsins og samningana, sem þeir gerðu í Moskvu á dögunum. Flóttamenn I gær, sunnudag, höfðu alls 550 Tékkóslóvakar beðið um hæli sem pólitískir flóttamenn í Aust- urríki að sögn innanríkisráðu- neytisins í Vín. Auk flóttamann- anna eru svo 9.248 Tékkóslóvak- ar aðrir í sérstökum búðum í Austurríki. Bíða þeir þar og hafa ekki tekið ákvörðun um hvort þeir snúi aftur heim til Tékkóslóvakíu eða ekki. Flestir komu þessir búðagestir til Austur ríkis úr sumarleyfum á Adría- hafsströnd Júgóslavíu. Mikil umferð hefur verfð við landamæri Austurríkis og Tékkó slóvakíu undanfarið, og er þar aðallega um að ræða Tékkó- slóvaka, sem nú eru að snúa heim.'Segja landamæraverðir að á laugardagskvöld og aðfaranótt sunnudags hafi 2.701 Tékkóslóv- aki komið frá Tékkóslóvakíu til Austurríkis, en 10.495 Tékkó- slóvakar hafi farið hina leiðina. Um 30 þúsund tékkóslóvakísk- ir ferðamenn voru enn í Júgóslav íu um helgina, en, en þaðan koma 3—4 þúsund þeirra á dag til Austurríkis, margir á heim- leið. Heima í Prag eru vfða bið- raðir við sendiráð vestrænna ríkja, og segir talsmaður austur rískas endiráðsins þar í borg að um 2.000 Tékkóslóvakar bíði eftir vegabréfaáritun til Austurríkis. Sovézkir hermenn hafa eftirlit við landamæri Tékkóslóvakíu, að því er segir í frétt frú Miinc- hen, en þeir fylgjast með ferð- um Tékkóslóvaka yfir til Vestux landa. Láta þeir frekar lítið á sér bera, og eru stöðvar þeirra yfirleitt það fjarri landamærun- um, a'ð ekki sést til þeirra. Segja yfirvöldin í Múnchen að fjöldi Tékkóslóvaka komi til Vestur- Þýzkalands daglega, en ekki er látið neitt uppi um það hve marg ir Tékkóslóvakar séu nú þar í landi. Sumir þessara ferðamanna biðja um hæli í Vestur-Þýzka- landi, og er þeim komið fyrir í flóttamannabúðum við Zirndorf, skammt frá Nurnberg. í gærkvöldi skýrði Rauði kross inn í Vín frá því að þangað væru væntanlegir um 600 Tékkóslóvak ar með hraðlestinni frá Prag. I morgun skýrðu hinsvegar starfs- menn járnbrautanna frá því a'ð gestirnir frá Prag hafi aðeins verið 96. — „Ég býst við að Rúss arnir hafi hert á landamæra- eftirlitinu," sagði einn starfs- mannanna. Kona ein, sem kom með hraðlestinmi, sagði að marg ir farþegar, aðallega ungt fólk, hafi orðið að fara úr lestinni við landamærastöðina Ceska Velen- ice. Ekki er þetta þ6 öruggt, því tékkóslóvakískur landamæra- vöfour þar hefur borið fréttina til baka. Fundur í Moskvu? Óstaðfestar fregnir herma að í dag hafi verið haldinn fjöl- mennur leiðtogafundur í stöðv- um miðstjórnar sovézka komm- únistaflokksins í Kreml, en sams konar fundur var haldinn þar síðast 20. águst sl., daginn fyrir innrásina í Tékkóslóvakíu. Um þann fund hefur engin opinber tilkynning verið gefin út, og ekki er að vita hvort nokkuð fréttist af fundinum í dag ef fregnirnar reynast réttar. Heimildirnar, sem skýra frá fundinum í dag, segja að tilganig urinn hafi verið að ræða leiðir til a'ð draga úr fjandsamlegum viðbrögðum víða um heim við aðgerðum Varsjárbandalagsríkj- anna fimm í Tékkóslóvakíu. Segja heimildirnar að yfirvöld í Moskvu hafi harmað mjög við- brögðin erlendis, og þá að sjálf- sögðu mest fordæmingu erlendra kommúnistaflokka. Er talið að 72 erlendir kommúnistaflokkar hafi sent mótmæli til Moskvu vegna innrásarinnar í Tékkó- slóvakíu. Að undanförnu hafa kommúnistalefðtogar í Moskvu barizt fyrir því að boðað verði til alþjóðaráðstefnu kommún- ista þar í borg í nóvember til að vinna að einingu flokkánna, en nú er talið að með aðgerðum sínum gegn Tékkóslóvakíu hafi sovézku leiðtogarnir gert að engu eigin vonir um alþjó'ða flokks- þing. Allt bendir tii þess að yfir- Völdin í Moskvu hafi gengið út frá því sem vísu að eftir innrás- ina í Tékkóslóvakíu hefði verið unnt að velja úr fjölda Tékkó- slóvaka, sem fúsir hefðu tekið að sér stjórnarmyndun í landinu. Voru það sovézku leiðtogunum sár vonbrigði að komast að raun um að í Tékkóslóvakíu stöð þjóð in einhuga með leiðtogum sínum, og Quislingar lágu þar ekki á lausu. Bent er á í þessu sam- bandi að sovézku leiðtogarnir hafa lítið >gert af því að koma opinberlega fram og láta í ljós fögnuð yfir innrásinni. Hefur so- vézka fréttastofan Tass verið not uð til að lýsa ástandinu, en leið- togarnir forðast að láta hafa eftir sér afsakanir eða skýringar. Kínversk gagnrýni Kínverjar hafa verið meðal hörðustu gagnrýnenda Sovétríkj anna frá því innrásin var gerð í Tékkóslóvakíu, og ítrekaði Chou En Lai forsætisráðherra þessa gagnrýni í dag. Kom gagnrýnin fram í ræðu, sem ráðherrann flutti í þjóðhátíðardagsveizlu í sendiráði Norður-Vietnam í Pek ing. „Við erum sannfærðir um," sagði Chou En Lai, „að sá dagur rennur upp að þjóðir allra þeirra ríkja sem fylgja stefnu Marx- Leninisma og hugsjónum Mao Tse-tungs munu grafa fyrir fullt og allt heimsvaldastefnuna undir forustu Bandarikjanna og endur skoðunarstefnuna þar sem sovézk ir endurskoðunarsinnar eru í fylkingarbr j ósti." — Kínverska þjóðin styður eindregið tékkóslóvakísku þjóð- ina, þjóðir Austur-Evrópu, so- vézku þjóðina, Arabaþjóðirnar og allar byltingarþjóðir heims, sem rísa upp til að steypa af stóli afturhaldsstjórn bandarískra heimsvaldasinna og sovézkra endurskoðunarsinria og leppa þeirra," sagði forsætisráðherrann. Hann sagði aS innrás Sovétríkj- anna í Tékkoslóvakíu væri villi- mannleg fasistaárás, sem um alla framtíð yrði geymd í sög- unni. Ekki var ráðherrann mild- ur í máli þegar hann ræddi um leiðtogana í Tékkóslóvakíu sjálfri, því hann sagði að ágrein- ingurinn milli sovézkra og tékkó slóvakískra leiðtoga væri svip- aður því þegar stórir og litlir hundaæ væru að bítast. Báðir hefðu svikið tékkóslóvakisku þjóðina. Einnig gaf Chou En Lai í skyn að hernám Tékkó- slóvakíu hafi notið stu'ðnings bandarískra heimsvaldasinna. Þeir hafi viðurkennt að Tékkó- slóvakía væri hagsmunasvæði Sovétríkjanna, og fengið þess í stað viðurkenninigu á því að Suð austur-Asía væri bandarískt hags munasvæði. - JARÐSKJALFTAR Framhald af bls. 1 hrærmgarnir voru hvað mest ar. franskeisari og drottning hans hafa tekið að sér yfir- stjórn björgunarstarfsins. f bænum Kakhak stendur ekki eiitt hús upp eftir jarð- skjálftana, íbúar þar voru 14.500 og er nú talið, að yfir 6.000 hafi týnt lífi. Jarðskjálft arnir á laugaxdag mældust 7,8 stig á Richter kvarða, en 6.5 á sunnudag. Fyrir ná- kvæmlega sex árum, eða 1. september 1962 urðu miklir jarðskjálftar í íram og biðu þá rösklega 12.000 manns bana. Styrkleiki þeirra jarð- skjálfta var 7.5 stig. Aðfaranótt sunnudags var reynt að koma hjúkirunargögn um og matföngum flugleiðis á þá staði, sem verst hðfðu orðið úti. Flugmenn sögðu, að upp af fjölmörgum stöðum . hafi ryk- og reykský stigið til himins og erfitt væri víða að gera sér fulla grein fyrir hinni ægilegu eyðileggingu. Sum þorp hafa einangrazt al- gerlega og ekkert lífsmark heyrzt frá mörgum stöðum síðan á laugaardag. íranska hjálparstofnunin Rauða Ijónið og sólin, sem gegnir sams konar hlutverki og Rauði krossinn í öðrum löndum hefur skipulagt björg unarstarfið og leitað til syst- urfélaga sinna í inörgum lönd um um hjálp. Jarðskjálftarnir nú um helgina voru harðastir i hinu fjöllótta Khorassan-héraði, en það breiðir sig um austur- hluta írans á ©50 km. kafla. Þar búa 1.8 miilján manna. Sjónarvottar segja ýmsar átakanlegar sögur af atburð- unum. Víða fundu björgunar- menn látnar mæður með smá börn við barni sér í rústun- um, og gamall bóndi í þorp- inu Jormeh sagði, að hann hefði af tilviljun verið stadd ur úti fyrir húsi sínu, er jarð- skjálftarnir hófust og hús hans hrundi til grunna. Kona hans og þrír synir grófust undir rústunum. I Kakhak var fjögurra ára stúlkubarni bjargað á sunnu- dag og hafði hún legið grafin í rústum heimilisins í meira en átján klukkustundir. Móð- irin fannst látin skammt frá barninu. Björgunarmenn sögðu, að litla telpan hefði grátandi reynt að ýta sandi og grjóti ofan af móður sinni, þar sem þær lágu saman í hálfhrundu húsinu. Jarðskjálftanna varð vart á nokkrum stöðum öðrum og frá Sarajevo í Júgóslavíu bár ust þær fregnir að kippur hefði komið þar, er mældist um 5.0 stig. Þ$ urðu nokkrar jarðhræringar á Sikiley, en ekki er vitað til að manntjón hafi orðið né heldur skemmd ir á husum eða mannvirkjum. Hjálparstofnanir víða um heim undirbúa nú miklar send ingar matvæla og hjúkrunar- gagna, sem reynt verður að koma til jarðskjálftasvæð- anna hið bráðasta. Samúðar- kveðjur hafa streymt víðs vegar að. Tilkynnt var, að Páll páfi hefði sent írönsku stjórninni samúðarkveðjur svo og pehingaupphæð til hjálpar nauðstöddnum á jarð skj álf tas væðunum. Manntjón ai völdum jarð- skjálfta — 700 þúsund á þessari öld. Manntjón af völdum jarð skjálfta er talið vera um 700 þúsund, eftir jarð- skjálftana í íran á laugar- dag og sunnudag. Meðal þeirra hræringa, sem flestra mannslífa hafa kraf izt síðustu ár eru jarð- skjálftarnir í fran 1962, rúmlega tólf þúsund manns, jarðskjá'lftarnir i Agadir 1962, 12 þúsund manns og í íran 1960, 3.5O0 manns. Árið 1908 fórust 75 þús- und í jarðskjálfta í Messina á ftaliu, 70 þúsund týndu lífi í jarðskjálftum í Kensu í Kína árið 1932 og 60 þus- und í Quette á Indlandi 1935. 1939 fórust 30 þú&und í jarðskjálftum í Chile og 23 þúsund biðu bana í Tyrk landi sama ár. — Heyskaparhorfur Framihald atf bls. 28 verikun heysins, þó heymagnið verði ekki svo lítið. Gæði heysins verða léleg. Magnús í Mykjunesi í Holtum kvað mikið óhirt af heyi á hans slóöum. Þua-rkuTÍnn hefur alitaf veriS svo stuttur, að ekki hefur verið hægt að ná upp nema í galta. Spretta í Holtum varð að lokum sæmileg og var byrjað að slá 16.—20. júlí, 3 vikum seinna eai venjiulega. Kvaðst Magnus telja, að heymagnið yrði í meðal- lagi, ef reikn'aið ®é með að allt hey néisrt að lokum, eai gæðin verði langt fyrir neðan meSallag. Á stöku stað kvað hann heyskap enn mjög lítimm, en það væri ekki víða. Gífurleg rigning olli skemmdum. Eggert Haukdal á Bergþórs- hvoli kvað ástandið frekar slæmt í Rairiigá'rvallasýslu. Fyrir rúmri viku, er reginið mikla kom, leit sæmilega út með heyskap. Flestir voru búnÍT að slá og þurrka. En þá rigndi alveg gífurlega um helg iina, 100 mm á einu>m sólarhrinig og heyin stórskemmdust. Nú 'haía veriið 2i þurrkdiagur síðar, en eigi að verða hagstæð heyskapar- Idk vamtar vi'kuþurrk. Sprettu- tíðin kom seint í vor, en að lok- um var orðið gott gras. Lanirnar slóðu í tjörnum. Markús á Borgareyrum í Eyja- fjallahireppi sagði aö í sumiar hefði heyskapuir gengið ákaflega illa. Fyrst voraöi illa, svo spretta var mánuði á eftir. í byrjun júlí var þurfkur í hálfa aora viku, en þá var víðast ekkert að slá. Svo kom rigningin og ágætt gras- veður, svo að í júlílok var kom- ið ágætt gras á túnin. Síðan hef- ur varla komið þurr'kiir nema hálfa daga. Talsvert hefur þó náðst upp, og er í lönum úti á túnium. En tvisvar hafa komið stórrigningair ofan í illa gerðar lamiir, þann 25. svo mikið vatns- veSur að elztu menn muna ekki anai'að eins. Þá fór allt hey illa. Víða lágu lón á túinium, eins og þegar klaki er þar á vetrum. Margar heylamirn'air stóðu í vatni og heyið mjög illa komið. Geysi- mikið hey var úti, þegar þessi rigning kom. Ástamdið kvað Maifkús því slæmt eins og er. En ef gerði þurrk um tíma, yrði mi'klu bjargað. Þá þarf að þurrka ofain aif lönunum, en til pess þarf langan tíma. Þá sagði Mark- ús að fyrir rúmri viku hefðu gert frostnótt, og víða fallið kart- öflugrös. Sæmilegt á Síðu. Siggeir í Holti á Síðu sagði að þar hefði verið heldur vætusaant að 'undanförnu. Þó teldi hainn sæmilegar heys'kaparhorfua- á Síðu, ef rætist úr með veður. Spretta var ágæt nema á nokkr- um bæjum í Skaftártungu. Og hagstæð tíð hefur verið til hey- sikapar þar til seint í ágúst. Eru margir bændur búnir að heyja, en dálítið aif heyi er enn úti í stökkum. Því lítur ekkert illa út m'eð heyskap hjá Síðubændum. Gott ástand í A-Skaft. Egill Jónsson á Seljavööllum sagði að í Au'S-tuT-Skaftafells- sýslu væri ástand ágætt. Hey- Skap er a«ð mestu lokið í sveitum sunan Hornaf jarðarfljóts, en eftir að ljúka honium í tveim eysrtai hreppunum. í heild er beyskapur góður þar og hey vel verkað. Hafa hey ekki hrakizt í sumar. Þó þarf aftur þurrk, til afð menn geti lökið slætti. Lang mest af heyiniu er komið inn, svo elkiki kom mikið að sök vatnsveðrið um síðustu helgi. Grasspretta vair ágæt á túnum, en á sunwtn sönd- unum var minna en í fyrra. — Sæmileg uppskera fékksit af mest um hluta þeirra, en nokkur hluti var lélegur í ár. Mikill heyfengur í MosfeUssveit. Jón á Reykjum í Mosfellssveit kvað fyrra slætti almennt lokið þó dálítið sé enn af heyi í gölt- irni. Þurfkatímabilin tvö í ágúst björguðu heyskap. En þeir s&m. lentu í því a$ slá fyriT óþurrk- ana í júlí, fengu hrakið og lélegt fóður. f Mosfellssveit og nágrenini sagði Jón að heyfengur væri mik ill að vöxtum. f jiúM spratt mjög vel, þannig að það sem síðast vair slegið var orðið úr sér sprottiS. .ííttfll iiihéiihéiíii Nýja frimerkið. Nýtt frímerki með sr. Friðrik FrMMTUDAGINN 5. september n.k. gefur póst- og símamála- málastjórnin út nýtt frímerki í tilefni af þvi að á þessu ári er öld liðin frá fæðingu séra Frið- riks FriSrikssonar. Frímerkið er með mynd af höggmynd Sigurjóns Ólafsson- ar, sem stendur við Lækjargötu í Reykjavík. Verðgildi þess er 10 kr. og prentun annaðist Courvoisier í Sviss. Knattspyrnuyfirvöld í Búlgar- íu hafa opinberlega mótmælt þeim breytingum sem Evrópu- sambandið hefur gert á leikja- skipan í 1. umferð keppninnar um Evrópubikar meistaraliða og bikar bikarmeistara. Segja ráða- menn þar í landi að breytingin sé brot á öllum reglu Evrópusam bandsins um framkvæmd keppn innar. Búlgarska meistaraliðið Lew ski átti upphaflega að leika gegn Milan í 1. umferð en mætir nú eftir breytinguna Ferencvaros frá Búdapest. Spartak Sofía, bik armeistari Búlgaríu mætir nú pólska liðinu Gornik Zagreb í stað Bordeaux FrakklandL

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.