Morgunblaðið - 17.04.1971, Side 3

MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 17. APRÍL 1971
3
Ömurleg lýsing
Eins og menn vita hafa nng-
ir Framsóknarnienn laigt til, að
mynduð verði vinstri stjóm að
kosningiim loknurn. Tíminn lýs-
ir í gser þeim stjórnmáiaflokk-
nm, sem þátt eiga að taka I
slíku stjórnarsamstarfi. Blaðið
segir í forystugrein: „Alþýðu-
bandalagið kemur þar ekki til
greina, eins og bezt sést á því,
að það hefur misst þriðjung
þingliðs síns á þessu kjörtíma-
biii og áhrif kommúnista þar
hafa enn eflzt. Enn síður kuma
samtök hannibalista til greina,
enda játa þau sjálf, að þau séu
að því leyti í ætt við verðstöðv-
unina, að þeim sé aðeins ætlað
að verða til bráðabirgða," Og
loks segir blaðið, að foringjar
Alþýðuflokksins séu tækifæris-
sinnar, sem vilji halda öllum
dyrum opnum. I»essi lýsing er
gefin til þess að sýna fram á, að
þessir ofangreindu flokkar séu
ekki vænlegir til þess að „belma
stjórnmálaþróuninni að nýju
inn á réttari og farsælli braut."
Þrátt fyrir þetta mat Timans
vilja ungir Framsóknarmenn og
fleiri stjórna landi með slíku
liði. Hver getur t.reyst slíkum
ftokki og flokkum?
Þrælaflutning arnir sama
og gerðist í Auschwitz
Samtal við rithöfundinn Hans Thorkild Hansen, sem les
hér upp úr Þrælabókum sínum
I ALLAN vetur höfum við
verið að lesa upphátt Islend-
ingasöginr, og svo fékk égboð
um að koma hingað og lesa
upp. Einhvers konar hug-
skeyti hefur farið á milli sagði
danski rithöfimdurinn Tbork-
ild Hansen við blaðamenn í
Norræna húsinu í gær, en
þar las hann síðdegis npp úr
síðustu bók sinni um þræla-
flutningana frá Afdríku,
Þrælaeyjunum". Og framhald
ið les hann síðdegis á sunnu-
dag. Við komu sina f fyrra-
kvöld lét hann uppi ósk um
að fá að sjá einn stað á Is-
landi — Hliðarenda, þar sem
Gnnnar bjó. Af öllum persón-
um fslendingasagna hafði
Gunnar vakið mesta aðdáun
hans. — I*að er maður sem
stendur upp úr — maður sem
reyndi að vera heiðarlegur við
erfiðiistu liugsanleg skilyrði
sagði rithöfiindurinn. En saga
hans er líka mikil ástarsaga.
Hann elskaði Hallgerði og
það var ólán hans.
Og hann bætir þvi við ilok
samtalsins, að þar sem hann
skilji ekki eitt orð í íslenzku,
þá sé hann þakklátur Islend-
'ingum fyrir að skilja dönsku.
Það sé merkilegt að geta geng
ið hér um og allir skilja dönsk
una og gott að geta iesið upp
fyrir fullum sal af íslending-
um og vita að þeir skilja. —-
t>að er stór gjöf frá íslandi
til Danmerkur að þetta er
svona. Ég vil segja stærri
gjöf en sú sem Danir koma
nú með.
Meðan Thorkild Hansen var
að lesa Islendingasögumar,
hafði undirritaður blaðamað-
ur verið að lesa bækumar
hans, sem hann hlaut Norð-
urlandaverðlaunin fyrir. Það
era bækurnar þrjár um þræla
flutningana frá Guineuströnd
Afriku til eyjanna i Vestur-
Indíum og þátt Dana í þeim.
Þessar bækur heita Þræla-
ströndin, Þrælaskipin og
Þræiaeyjaraar, geyisimikil
verk upp á 400 Ws. hver, og
langar heimildaskrár með.
— En það tók iengri tima
að skrifa þær en tekur að
lesa þær, sagði Thorkild Han-
sen og hló við. Verkið tók
hann fimm áy, sem ekki er
undarlegt, þegar litið er á list
ann yfir allar þær bækur og
heimildarskjöl, sem hann hef
ur farið í gegnum i bókasöfn-
um, állar þær plantekrurúst-
ir, sem hann heimsótti á eyj-
unum og dönsk virki á Afr-
íkuströndinni er hann leitaði
uppi. En hvað var það, sem
gerði það að verkum, að hann
hóf slíkt verk og valdi þetta
verkefni ?
— Upphafið var sendiförtil
Póllands árið 1965, útskýrir
hann. Þá kom ég m.a. í Aus-
ehwitz-fangabúðirnar, sem
var auðvitað skelfileg reynsla.
Þá var það einkum tvennt,
sem laust niður í huga mín-
um. 1 fyrsta lagi var ekki í
listrænu formi hægt að lýsa
því, sem hér hafði gerzt. Og
hitt, að þetta var ekki bara
eitthvað sem Þjóðverjar höfðu
gert, heldur nokkuð sem ein
manneskja hafði gert ann-
ThorkiJd Hamsien.
arri. Svo fór ég að spyrja
sjálfan mig hvort hægt væri
að taka þessa tvo þætti og
glíma við þá saman. Og ég
spurði sjálfan mig hvort við
hefðum nokkuð þessu likt i
okkar sögu. Þá hafði ég er
ég vann bókina um Jens
Munk, komizt i snertingu við
efnið. Ég vissi um þrælaflutn-
ingana, en mig gruhaði ekki
umfang þeirra. Til Vestur-
India höfðu verið flutt
hundruð þúsunda af þrælum
frá Afriku.
— Og hver varð niðurstaða
yðar að iokum — var þetta
sambærilegt við það sem nas
istarnir höfðu gert í Ausch-
witz?
— Já, það var það sama,
svaraði Thorkild Hansen. Það
varð nokkur þögn, áður en
hann hélt áfram. — Óhætt er
að reikna með að mennirn-
ir hafi ekki batnað. Þetta er
hið sama. En það ætti ekki
að halda okkur frá þvi að
reyna að bæta okkur.
— Er það kannski eitthvað
slíkt sem þér höfðuð í huga?
Að fá fólk til að sjá að sér
með því að draga fram það
skelfiiega, sem maður hafði
gerí manni áður?
— Maður reytnir að rann-
saka hvað það er sem veld-
ur þvi að farið er að með-
höndla fólk á þennan hátt,
svaraði rithöfundurinn. Svona
illska gerist ekki án hræsni.
Menn verða að telja sér trú
um að þetta sé hinum til
Framhald á bls. 10
SIAKSTEIIMAR
Yfirvofandi
liðhlaup
Fiokksþing Franisóknarflokks-
ins hófst í gærkvöldi eins og
kunnugt er og verður vafalaust
tíðindasamt á þeim vígstöðvum.
Margir hafa beðið eftir þessu
flokksþingi og lyktum þess. I
þeirra hópi eru m.a. Hannibalist-
ar, sem gera sér alvarlegar von-
ir um, að a,m.k. tveir þekktir
ungir Framsóknarmenn muni
ganga til liðs við þá í kosning-
unum I vor og skipa efstu sæti
í tvelmur kjördæmum. Þetta
verður þó ekki endanlega ráðið
fyrr en að flokksþinginu loknu.
Hinir ungu Framsóknarmenn
munu fyrst ætla að sjá hverjar
vegtyllur þeim veröi boðnar á
vegum Framsóknarflokksins —
ef þeim verður þá boðið nokkuð
— áður en þeir ganga til Iiðs víð
Hannibal. En þetta yfirvofandi
liðhlaup niun vafaiaiist hafa sín
áhrif á gang mála á flokksþlmg-
Hvar er
samræmið?
1 fyrradag birtist í Þjóðviljan-
um pistill, þar sem mjög var fár-
azt yfir þvi að Morgunblaðið
hefði skammað stjórnarandstæð-
inga fyrir að stuðla að klofningi
nieðal þjóðarinnar í landhelgis-
málinu og taldi Þjóðviljinn, að
til lítils gagns væri að sýna elm-
hierja gervieiningu út á við.
Þetta var tónninn i uppbafi pist-
ilsins. I lok þessa sama pistils
voru Sjálfstæðismenn hins vegar
skammaðir fyrir afstöðu þeirra
í landhelgismálinti 1958 og þar
sagði: „Og þeir skerast úr leik,
þegar á öllu veltur að lands-
menn standi saman á örlaga-
stundum.“ Sem sagt. I byrjitn
er talað með fyrirlitningu um
,.gervi“einingu en í iokin er lögð
j áherzía á samstöðu á örlaga-
stundum. Hvar er samræniið?!
Engin keSja er sterkari en veikasti hlekkMrinn. Einnig STEREO
keSjan: nál—tónhöfuS—tónarmur—magnari—hálalarar. PHILIPS
STEREO HiFi Inlernational keðjan tryggir yður beztu gæSi i
hverjum hlekk. ÚrvaliS er meira en ySur grunar. LítiS inn cg
heyrið rnuninn. ÖII tækin eru uppsett og tengd í verzlun okkar.
HEIMIUSTÆKI HAFNARSTRÆTI 3
SIMI: 20-4-55