Morgunblaðið - 03.10.1971, Qupperneq 11

MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 3. OKTÓBER 1971
11
Áttræð á morgun:
Sigríður Einarsdóttir
ljósmóðir frá Skarði
Á HÚN anrnia áttræðisaímæli á
moi-gum ? Þótt það sé ótrúlegt, þá
er það víst satt. Aldrei hef ég
samt séð aldurinin færast yfir
hana. Fyrir mér er hún alltaf
oama glaðlynda, dugmikla konan
og svo glæst í sjón og anda, að
mörg ung konan mætti öfumda
hana af. Að mininsta kosti væri
ég stolt af þeirri æskuglóð, sem
alltaf hýr í hlýjum augum
hemnar.
Amma er fædd á Skeggj astöð-
um í Landeyjum, þann 4. október
árið 1891 og var næst yngst af
sjö börnum þeirra hjónanna
Önnu Guðnadóttur frá Amarhóli
í Landeyjum og Einars Hildi-
brandssonar bónda á Skeggja-
stöðum. Á þriðja ári flytzt hún
með foreldrum sínum að Berja-
nesi í Landeyjum, en varð þar
á því ári fyrir milkilli sorg, þegar
hún missti móður sína, en hún
dó af bamsfarasótt. Þá var ekki
sú aðstaða við fæðingar, sem nú
tíðkast og ekkert held ég að hafi
ráðið því frekar en þessi atburð-
ur, að amma seinna lærði ljós-
móðurstörf. Heimilið flosnaði þó
ekki upp, sem þó var títt á þeim
tímum ef foreldri féll frá, því
viinnukona sú, sem var á heimil-
inu, tók við húsmóðurstörfum,
þannig að bamahópurirm gat
verið heima. Gefur þó að skilja,
að móðurmissirinn var þungbær,
enda var Anna frábær kona.
Árið 1911 hélt amma svo til
Reykjavíkur á fund Guðmundar
Bjömssonar, landlæknis og Þór-
unnar Bjömsdóttur, ljósmóður og
útskrifaðist sem ljósmóðir árið
eftir eða 1912. Sama ár var hún
skipuð ljósmóðiir í Efri-Holta-
þingum og stundaði þau störí til
ánsins 1930 frá bæjunum Raft-
holti og Haga, þar sem hún bjó
meðan hún var í Holtunum. Ekfki
þarf að fjölyrða um starf ljósmóð
uránnar á þessurn árum, þegar
engin ferð var farin, nerna gang-
andi eða á hestum og var þá ekki
spurt um veður eða færð. Þrátt
fyrir mikið álag og erfiði í þess-
um ferðum, talar hún alltaf um
þau börn, sem hún tók á móti,
eins og þau væru náskyld henni.
Amma átti margan hamingju-
dag í Holtunum og mikið talar
hún um, að það sé fallegt í Raft-
holti. En alltaf ljómar hún mest,
þegar hún minnist á giftingar-
daginn sinn, þann 21. maí 1919,
þegar hún giftist afa, Kristni
Guðnasyni frá Skarði á Landi.
Ég vona, að það verði ekki tekið
sem sjálfshól, þótt ég segi, að
afi hafi verið með aknyndarleg-
ustu mönnum sveitarinnar og
duglegur var hann eftir því. Ekki
var honum heldur illa í ætt sfcot-
ið, því tvær af mestu og glæsi
legustu ættum landsins stóðu að
honum, þar sem var Vikingslækj-
arætt að afa hans, Jóni hrepp-
stjóra Árnasynd á Sfcarði og
Reykjaætt úr Árnesþingi, að
ömmu hans, Guðrúnu Kolbeins-
dóttur frá Hlemmiskeiði á Skeið-
um.
Amma þurfti þó ekki, nema
siður væri að kvarta undan sín-
um frændgarði, þótt hún óft
með siínu kankvísa brosi segðist
stundum vera komin af krafta-
sfcáldum, bláfátækum bama-
mönnum og fylliröftum úr
Þykfcvabænum í föðurætt, en
prestum og próföstum í móður-
ætt. Við þessá yfirlýsingu skrapp
niú einu sinni út úr Magnúsi Á.
Árnasynd listmálara. „Ja — þeir
hafa ruú líka getað drukkið
brennivín, þótt þeir væru prestar
og prófastar."
Faðir ömmu, var einis og ég
sagði áðan, Einar bóndi á Berja-
nesi, HildiibrandssO'niar bónda í
Vesturholtum, Finnissonar bónda
á samia stað, Hildibrandssonar
bónda á sama stað, Finnssonar
bónda á Snjallsteinshöfða á
Landi, Þórðarsonar prests í Vill-
ingarholti, en koraa Þórðar var
Guðríður Ásmundsdóttir bónda
á Tungufelli bróðurs Sigurðar
lögréttumanns í Ásgarði í Gríms-
nesi, én við hánn er hin fræga
Ásgarðsætt kennd, sem bséði ól
Jón Sigurðsson, fonseta og Tóm-
as Sæmundsson, Fjölnismiann.
Móðir ömmu var Anna Guðina-
dóttir, Daníelssonar bónda á
Snotru 1 Landeyjum, Guðnason-
ar bónda á Amarhóli í Lamd-
eyjum, Ögmundssonar bónda á
Núpum í Fljótshverfi í Skaftár-
þingi, Ólafssonar, en af móður-
ætt Guðna á Arnarhóli er t. d.
hin volduga Engeyjarætt kom-
in. Kona Guðna Daníelssonar
var aftur á móti Bjarghildur
Guðmundsdóttir, Þorvaldssonar
prófasts og skálds í Holti undir
Eyjafjöllum, Böðvarssonar, Presta
Högnasonar og þarf þá ekki
frekari vitnanna við með skyld-
leikann við kennimennina. Og úr
þvi að andiim e,r til uimræðu,
amma mín, þá sfcaðar víst ekkert
að klikkja út með því, að sfcáld
allra samnra Rangæinga og Sól-
skríkja íslenzku þjóðarinnar,
Þorsteinn Erlinigsson, var bæðd
komin af Presta-Högna og Ás-
garðsættinni, enda hefur hann
víst heyrzt sunginn á Skarði. —
Um ættfræðina upplýsti Sigur-
geir Þorgrímisson mig.
1930 fluttust amma og afi svo
að Sfcarði, þar sem afi varð síðar
hreppstjóri Landmanna og sýslu-
nefndarmaður Rangæinga. Þau
bjuggu óslitið á Skarði, þangað
til afi dó árið 1958, en amma
hélt búi til vorsins 1959, þegar
Guðni elzti sonur þeirra tók við
búsforráðum.
Amma stundaði ljósmóðurstörf
í Efri-Hoitaþingum í 2 ár eftir
að hún fluttist að Skarði, og var
aufc þess oft seinma hjálpleg í
þeim efnum, þegar í nauðirnar
rak.
Eins og gefur að sfcilja var oft
gestfcvæmt hjá ömrnu og afa á
Skarði, enda voru þau bæði vin-
sæl og þekkt að mannkost’um.
Skarð er líka í þjóðbraut að hin-
um frægu perlum Landmanna-
afréttar. Landmannaíaugum og
Veiðivötum, og voru ekki allir
beiznir, sem komu að Skarði á
leið sinni upp á hálendið. Vegir
voru eimnig lengi engir, nema
moldargötur og flestir bílanna
meira eða miinna bilaðir, þegar
þeir komu að Skarðd. Reyndd þá
ekki lítið á húsmóðurina með
veitingar og húsaskjól handa
svöngu og hrökktu fólki.
Árið eftir, að amma og afi
fluttust að Skarði, var Skarðs-
kirkja endurbyggð, eins og hún
er núna. Getur næri, að áhrifa
húsráðenda á kirkjustaðnum,
hafi ekki lítið gætt í þeim efn-
um, enda var kinkjan þeim alltaf
kær og margir voru þeir kirkju-
gestirnir, sem fen-gu hressingu á
bænum eftir messu. Sýnir það
bezt hug örnrniu til kixkjunnar að
hún gaf árið 1961 nýtt sáluhlið
og stofnaði kirkjugarðssjóð til
minningar um afa. Skaxðsfcirfcja
er aufc þesis með fegunst stað-
settu kirkjum landsdns og um-
hirða þar hefur fyrr og síðar,
alltaf verið til fyrirmyndar.
Þrátt fyrir rausn heimdlisins og
myndarskap, var samt alltaf til
staðar umhyggja fyrir fólki, sem
átti bágt eða á einhvem hátf
hafði farið halloka í lífinu.
Reyndar breyttist þetta ekkert,
þótt amma flyttist til Reyfcjavík-
ur, — enn eiga bágstaddir víst
skjól hjá henni.
Amma og afi eignuðust fimrn
börn, en urðu fyrir mikilli sorg,
þegar elzta dóttir þeirra, Laufey,
dó úr mislingum á fjórða aldurs-
ári. Hin systkynin eru: Sigríður,
húsfreyja í Hvamimi á Landi,
Guðnd, hreppstjóri á Skarði á
Landi, Hákon, kaupmaður í
Keflavík og Laufey Guðný, hús-
fireyja í Reyfcjavík.
Að lokum arnma min og um
leið og ég óska þér kærlega til
hamingju með daginn, þá kveð
ég þig með visu úr Sólskríkjunni
hans frænda.
Hún kvað um sitt fjölbreytta
fjalidala skraut,
hve firítt er og rólegt
að eiga þar heima,
hve mjúkt er í júní
í ljósgrænnd laut,
hve létt þar er vetrarins
hörmum að gleyma.
Og hvað þá er indælt
við ættjarðar sfcaut
um ástir og vonir að syngja
og dreyma.
Amma verður á Skarði á morg-
Katrín Eyjólfsdóttir.
TÍGRIS
Hugsaöu málið
eittaugnablik!
. é og þó þðu væru tvo. þetía er nefnílega
fullkomnasta og vandaSasta sjónvarpstækið
á mar.kaðinum I dág. Ekkí taka þeir lítið upp
C slg, þesslr menn, hugsarðu kannske, en
fluðvitað erum við digurbarkalegir, þegar við
höfum efnf á þvf. IMPERIAL FT-472 heitir það.
Translstorar og díóður eru 34, afriðlar .3 og
lampar aðeíns 4. Auk þess eru 3 IC, en það
Stendur fyrlr “intergrated clrcuit”, og kemur
hvert þessara stykkja í sfaðinn fyrir 15—20
translstora, díóður og mótstöður, þó að þau
céu litlu stærrl en krðnupeningur! (hvar endar
þessl byltíngarkennda tækniþróun elgln-
legal?) — FT-472.hefur. innbyggðan Ioftnets-
spennl, 24ra þumlúga myndlampa og elektrón-
Iskan stöðvaveljara, Stillingar fyrir tónstyrk,
myndbirtu og — kontrasta eru dregnar. Utan-
mál kassa eru: breidd 72; hæð 50 og dýpt
22/39 cm. FT-472 fæst hvítt. rautt eða í val-
hnotu, Óþarft er að fjölyrða um ábyrgðina
hún er t 3 ÁR. Verðið á FT-472 í valhnotu
kassa er kr. 34.900,00 og f hvftum eða rauðum
kassa kr. 3.6;100,00 miðað við 9.000,00 kr. iág-
marksútborgun og eftirstöðvar á 10 mánuð-
um. VIÐ STAÐGREIÐSLU ER VEITTUR 8%
AFSLÁTTUR (verðin lækka í-kr. 32.108,00 og
kr. 33.212,00). Hugsaðu málíð enn eitt augna-
blik, því að betrl sjónvarpskaup gerast ekki
um þessar mundirfll
Kaupið Kubalmperial
það borgar sig!
[KZmf}^ IMPERIRL
Sjónvarps & stereotæki
NESCOHF
Laugavegi 10, Reykjavík.Símar 19150-19192
NESCO
GÆÐI tjÖNUSTA