Morgunblaðið - 15.04.1978, Blaðsíða 32

Morgunblaðið - 15.04.1978, Blaðsíða 32
32 MORGUNBLADID, LAUGARDAGUR 15. APRÍL 1978 Framtíðin: Draumurinn um húsió Grænleitt grjót Á fyrsta degi aprílmánaðar er það til siðs, að gera einhver þau strákapör er i annan tíma eru forboðin. Sumir gabba náungann, aðrír gera sjálfa sig að fíflum. Þar eð undirritaður er mesta gæða- blóð, en engu að síður prakkari að eðlisfari, lét hann það gott heita í ár að draga dár að sjálfum sér: Minnugur þeirrar þjóðtrúar, er segir að grjót, grænleitt, og með mörgum augum, sé þess megnugt að hvisla í eyra óorðna hluti, lagðist títtnefndur (undirritaður) til svefns aðfaranótt fyrsta apríl með grjót fyrir kodda. Bíum bíum bamba. Er ekki að orðlengja það, að grjótið reyndist málgefið í meira lagi, lét móðan mása fram í bítið morguninn eftir. Þar féllu mörg orð og þung, og svo full af stórhug og eldlegum hugsjónum, að engum eru lík — og ekki álitlegt að festa á þau nokkurn trúnað. Enda segir máltækið: Mikill draumur er fyrir litlu. En bíðum við: Þar sem Jón Árnason, sá mæti þjóðfræðari, álítur álfa, sæbúa, uppvakninga, draummenn og draumkonur veru- leikann uppmálaðan, svo ekki sé talað um draumsýnir og forspár, er ekki annað sæmandi en að Ijá grjótinu, og furðum þess, eyra. Úr alfaraleið Grjótið talaði nútímamál, og tæpitungulaust, þrátt fyrir háan aldur; bar hag tónmennta fyrir brjósti: „Góðir íslendingar. Við erlenda tónlistarháskóla er hljómplötu- safnið fyrir löngu orðið mikil- vægasta kennslutækið. Á skammri stund getur tónlistarnemi hlýtt á heimsfræga flytjendur glíma við sömu verkefni og hann er að vinna að sjálfur; borið saman söngmáta, hraðaval, bögastrok, auk allra þeirra ótöldu þátta, er tónlist- ar-túlkun varða. Hljómplötusafn er einskonar alheims-tónleika- salur, hvort heldur það er starf- rækt úti á hjara veraldar, eða í heimsborg." Grjótið hélt áfram: „í Blooming- ton, litlu sveitaþorpi þar sem stærsti tónlistarháskóli Banda- ríkjanna hefur aðsetur, er hljóm- plötusafn sem hefur að geyma um 49 þúsund hljómplötur. Nemendur háskólans hafa því eins greiðan aðgang að tónbókmenntum heimsins í þorpi þessu, og væru þeir við nám í New York eða Vínarborg. í Reykjavík, sem eins og Blommington er úr alfaraleið, er hins vegar ekkert slíkt safn að finna, sem opið er almenningi. Tónlistarskólar ykkar eiga að vísu einstaka hljómplötur, en þær eru nær eingöngu ætlaðar kennurum til brúks, ekki nemendum, og því síður almenningi. Auðvitað er þetta mjög bagalegt, og ekki hlaupið að því að lagfæra, því hljómplötur eru víst dýrar í innkaupum. Lauslega áætlað myndi það kosta ykkur um 250 milljónir króna að setja á stofn í Reykjavík hljómplötusafn á borð við safnið í Bloomington. I þessum útreikningi er ekki tekið tillit til byggingar sérstaks húss, og tækja- búnaðar, er hljómplötusafni fylgir. Um 500 milljónir krona er því raunsærri tala." sagði grjótið og bætti því við að það væri svo illa að sér í verðbólgufræðum, að sennilega væru þessar tolur eitthvað brenglaðar. En svo sagði grjótið og yggldi sig: „En svo einkennilega vill til, að á sama tíma og tónlistarskólar ykkar svelta heilu hungri, í hljómplötulegu tilliti, er til staðar í höfuðborg íslands hljómplötu- safn sem er jafnstórt hljómplötti safni stærsta tónlistarháskóla Bandaríkjanna. Og það sem meira er um vert, þetta reykvfska hljómplötusafn hefur einnig að geyma sér-íslenskar hljóðritanir sem hvergi er annars staðar að finna í heiminum. Hér um ræðir hljómplötusafn Útvarpsins við Skúlagötu, en forstöðumaður þess er Þorsteinn Hannesson tónlistar- stjóri. Starfsmenn þessarar merku stofnunar segja, að lauslega áætl- haldi af þessu. Er ekki hugsanlegt, að þetta geysilega vandaða og dýra safn ykkar gæti komið að meiri notum, jafnvel þjónað öllum tón- listarstofnunum borgarinnar og almenningi? Gæti safn þetta ekki orðið uppistaðan í tónbóka- og hljómplötusafni íslands? I fyrstu má þetta virðast frá- leitt, þar eð rekstur útvarps annars vegar, og tónlistarskóla og bók- og hljómplötusafna hins vegar, er svo ðlíkur. En við nánari athugun, og sérstaklega með tilliti til aðstæðna í dag, er þetta ekki óhugsandi: Svo sérkennilega vill til, að fjórar tónlistarstofnanir, ef Talandi grjót. að sé hljómplötueign safnsins um 30 ti) 50 þúsund eintök. Enginn veit með vissu hver heildartalan muni vera, þar eð hluti safnsins er að sögn óskráður — og kannski sá hluti er merkilegastur er, þ.e. gamlar íslenzkar hljóðritanir. Dr. Páll ísólfsson sagði á sínum tíma, að Ríkisútvarpið ætti eitt stærsta hljómplötusafn við Evrópska út- varpsstöð. Þetta var, og er, senni- lega rétt." Tónlistarmiðstöð íslands Nú setti grjótið sig í spámanns- legar stellingar og sagði: „Nú vaknar rökrétt spurning í fram- ekki fleiri eru í alvarlegu húsnæðishraki, og því með byggingaráform á prjónunum. Þessar stofnanir eru UTVARPIÐ, en menn gera sér vonir um nýtt Útvarpshús innan sex til átta ára' TÓNLISTARSKÓLINN I REYKJAVÍK, sem fyrir löngu hefur vaxið uppúr húsnæði sínu við Skipholt, og áformar byggingu nýs skólahúss innan tíðar; TÓNMENNTASKÓLI REYKJA- VÍKUR, er hyggst ráðast í bygg- ingarframkvæmdir í samvinnu við Tónlistarskólann (og er það vel); og loks SINFÓNÍUHLJÓMSVEIT ÍSLANDS, sem enn á engan sæmandi tónleikasal, hljóðfæra- geymslu eða skrifstofur. Tónhvísl eftir GUÐMUND EMILSSON Allar þessar stofnanir, og raun- ar fleiri, t.d. Tónskóli Sigursveins, og Söngskólinn, eiga svo ótalmargt sameiginlegt, að undrun sætir að þær, í allri sinni fátækt, skuli ekki hafa rætt opinberlega um það að byggja sameiginlegt hús yfir þær aílar. Allar þurfa þær að eignast tónbóka- og hljómplbtusöfn, allar þurfa þær að eignast tónleikasali, og það fleiri en einn, allar þurfa þær að hafa greiðan aðgang að hljóðritunartækjum, allar hafa þær sömu mennina í þjónustu sinni, allar krefjast þær aðbúnað- ar er kostar milljónir króna, ef ekki milljarða, allar þjóna þær tónlistinni frá morgni til kvölds. Sömu mennirnir, sem kenna við tónlistarskólana, leika i Sinfóníu- hljómsveit íslands, sem aftur hefur verið, og verður væntanlega, stærsta rósin í barmi Útvarpsins. Sumir ykkar starfa m.a.s. við þessar stofnanir allar, sem kennarar, hljóðfæraleikarar eða söngvarar, og stjórnendur tónlist- arþátta í Útvarpi. Sem stendur eruð þið tónlistarmenn á enda- lausu hringsóli um götur Reykja- víkur: Ofan úr Skipholti, eða neðanaf Lindargötu, og útí Háskólabíó; og þaðan niðrá Skúla- götu. Burt séð frá bensínsparnaði ... hlýtur það að vera ykkur Ijóst, hve mikill, ef ekki stórkostlegur, fengur það yrði íslenzku tónlistar- lífi, að flytja þessar stofnanir á einn blett; gera úr þeim einskonar Tónlistarmiðstöð íslands. Þær gætu að sjálfsögðu eftir sem áður, starfað sjálfstætt að sínum málum." Iláskólasöfn og utvarpsstöðvar Og enn malaði grjótið: „Ykkur finnst ef til vill, að Utvarpið yrði utahgátta í slíkri samvinnu. En ef það er haft í huga, að stór hluti útvarpsefnis er tónlist, af ýmsum toga, verður þetta deginum ljós- ara, m.a.s. steinrunnum öldungi eins og mér. Auk þess er það viðtekin venja við erlenda háskóla, er margir hverjir reka stórglæsi- legar og menningarlegar útvarps- stöðvar, að hljómplötusafn viðkomandi háskóla þjóni jafnt tónlistardeild, eða skóla, sem TÓNLISTAMIÐSTÖÐ ÍSLANDS: Tónmenntakennarafélag Islands, Félag íslenskra Hljóðfæraleikara, STEF, Tónskáldafélagið, Kórasamtök, Samtök Lúðrasveita, Félag Einsöngvara, Félag Tónlistarskólastjóra, Tónverkamiðstöðin - Nótnaverslun, Organistafélagið, Námsstjórar í tónlist, Tónlistarfulltrúi Menntamálaráðuneytisins, Tónlistarfélög, o.fl. „Sama teiknið rist á hvern spón." Höggspæhirnir SAGAN segir að Baldvin Sigurðsson bónda í Garði í Aðaldal hafi dreymt draum þegar hann var ókvæntur frammi f Bárðardal. Hann þóttist koma vestan yfir Eyja- fjörð og ganga á land á Svalharðsströnd. Þar sá hann f jölda af höggspónum á víð og dreif um f jöruna. Eitt og sama teiknið sá hann vera rist á hvern spón, og þótti honum þetta kynlegt. — Tuttugu árum síðar, þeg- ar hann var kominn að Garði, keypti hann norskt sfldveiði- hús vestan við Eyjaf jörð, dró það í sundur, flutti viðina yfir á Svalbarðsstrbnd, og ók öllu saman á sleðum austur yfir heiði og sem leið Hggur að Garði. Þar byggði hann timburhús úr viðnum og þótti þetta vera í mikið ráðist á þeim árum... Hugði hann drauminn hafa verið fyrir byggingu þessari. útvarpsstöð, nemendum, og almenningi. Margir íslendingar hafa kynnst slíkum rekstri, t.d. í Bandaríkjijnum, og nægir í þessu sambandi að nefna háskólann í Rochester, í New York, og háskól- ann í Bloomington sem áður er vikið að; svo ekki sé talað um risa-háskólana í Chicago, Los Angeles og víðar. Eina skilyrðið til þess arna virðist vera samstarfsvilji og lipurð, auk útsjónarsemi og langtíma skipu- lags. Um kostnaðarhliðina er óþarft að fjölyrða: Þar sem fé það, sem nota á til þessara væntanlegu byggingarframkvæmda hér á Is- landi, er svo að segja allt sótt í ríkiskassann, mætti með þessari tilhögun spara skattgreiðendum ómælda byrði; spara milljónir á milljónir ofan. Það er einnig ljóst, að Útvarpið notar ekki nema lítið brot af hljómplötusafninu daglega, enda eins og áður segir um 30 til 50 þúsund hljómplötum til að dreifa. Árekstrar þyrftu því ekki að verða neinir, enda hefði Útvarpið for- göngu í öllum tilfellum. „Ekki ætla ég, steinrunninn og hrumur, að fara nánar út í þessa sálma hér og nú," sagði steinninn, „enda eflaust allt of seint að ræða tillögu mína, hvað þá framkvæma. En úr því þetta er bara draumur, má óhikað gefa hugmyndafluginu lausan tauminn: Til viðbótar er haegt að láta sér detta í hug, að í Tónlistarmiðstöð íslands yrðu fleiri. stofnanir til húsa en nú þégar eru taldar. Nefnum Tón- menntakennarafélag íslands, Fé- lag íslenskra hljóðfæraleikara, Tónskáldafélagið, STEF, Kóra- samtök — og fleiri og fleiri. Þessi álitlegi söfnuður sem þið eigið af tónlistarmönnum gæti m.a.s. Framhald á bls. 31

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.