Morgunblaðið - 24.02.1980, Blaðsíða 15

Morgunblaðið - 24.02.1980, Blaðsíða 15
MORGUNBLADIÐ, SUNNUDAGUR 24. FEBRÚAR 1980 15 Blóösýni tekin vegna gruns um ölvun við akstur Áriö 1979: ísland: 11,6 sýni/1000 íbúa ( 2.612) Danmörk: 5,2 sýni/1000 íbúa (26.015) Noregur: 2,5 sýni/1000 íbúa (10.281) uppálagt að sitja ekki fyrir mönnum við næsta horn við skemmtistaði, heldur vera annað • hvort á staðnum eða langt frá. Enda reynast fleiri ökumenn tekn- ir, er þeir koma úr veislum í heimahúsum þar sem vín var haft um hönd, en af veitingastöðum. Það óhugnanlega er að tala þeirra, sem reynast drukknir und- ir stýri fer hækkandi ár frá ári, ef litið er á fjölda og útkomu blóð- sýna. Sýnatakan fer vaxandi og óþörfu sýnin haldast hlutfallslega jafn lág sé litið á undanfarin 7 ár. T.d. hefur sýnum fjölgað úr 11,1 af hverjum 1000 íbúum 1978 í 11,6 af hverjum 1000 árið 1979. Gildir það um nær allt land miðað við fólksfjölda á stöðunum. Árstíminn virðist skipta máli, þegar skoðaðar eru skýrslur, og sýnafjöldi vegna ölvunar við akst- ur er mismikill eftir mánuðum. Ef litið er á landið allt ber ágústmán- uð þar hæst, og gæti þar verzlun- armannahelgar. í Reykjavík fer ágústmanuður þó ekki upp fyrir aðra sumarmánuði. En með sum- arakstri fjölgar sýnilega mikið ölvuðum við akstur. Hvítasunnu- akstur setur strik í reikninginn, en áramót virðast ekki hafa áhrif. Ekki síðan 1972, þegar mikil blóðsýnahrota kom um áramótin. Annað atriði má nefna. Það er ekki sama hvernig og við hvaða aðstæður er drukkið. T.d. hvort drukkið er á fastandi maga eða borðað með eða á eftir. Viðmæl- endur mínir í Rannsóknastofu í lyfjafræði tóku tvö dæmi og sýndu með línuriti, sem birtist hér á síðunni, hvernig áfengismagn í blóði tveggja manna, sem drukku á sama tíma, mældist misjafnlega mikið, þar sem annar hafði borðað en hinn skellt í sig án þess. Mælingin fór fram eftir 15. mín. og síðan með jöfnu millibili upp í 150 mínútur. Eftir klukkutíma mældist t.d. 0,8%n alkóhól í blóði þess sem borðað hafði en l,10%n í blóði hins svanga. Og hálftíma seinna var sá svangi kominn upp undir 1,30%« alkóhóls í blóði meðan sá saddi var kominn niður í 0,7%o en ofan við mörkin samt. Fjöldi alkóhólssýna úr öku- mönnum er, sem fyrr er sagt, hér á landi langt fyrir ofan það sem er í Noregi, Danmörku og Finnlandi. Fyrir utan hættuþáttinn og hinar hræðilegu afleiðingar bifreiða- slysa, sem ölvaðir valda og skilja fjölda manns eftir örkumla mætti velta fyrir sér óþægindum og fjárhagslegu tjóni ökumanna sjálfra, sem teknir eru ölvaðir við akstur. Koma þar bæði til sekt- argreiðslur og kostnaður, svo sem leigubílakosnaður þeirra sem sviptir eru ökuleyfi í 3 mánuði, eins og þeirra sem sleppa best, eða allt upp í ár, þeirra sem eru í efstu mörkum. En ekki verður farið lengra út í þá sálma. Fíknicfnin fara síst vaxandi Hér í upphafi var vikið að því að fjöldi efnasýna, sem réttarefna- fræðideildinni berst til úrskurðar frá lögreglu og réttarlæknum, gefi ekki vísbendingu um að ávana- og fíkniefnavandamálið slagi svo neinu nemi upp í áfengisvanda- malið, svo hrikalegt sem það er, eins og að ofan getur. Vegna umræðna um ört vaxandi notkun ávana- og fíkniefna, skul- um við líta á skýrslu yfir efni sem send hafa verið til rannsóknar sl. 10 ár, sem Jakob Kristinsson er nýlega búinn að gera upp, og jafnframt tölu þeirra sýna, sem reyndust jákvæð. Ekki er þar hægt að merkja að þetta sé rétt.' Sýnum fór fjölgandi eftir 1969 og voru flest árin 1972—1973, komust þá hæst í 64. Síðastliðin 3 ár hafa þau verið um 20 alls. 011 þau sýni, sem borist hafa á sl. 10 árum, ná ekki einu ári af fjölda blóðsýna vegna áfengisneyslu undir stýri. Þarna eru talin öll þau sýni, sem lögreglan hefur séð ástæðu til að senda til rannsóknastofunnar á 10 árum. Svo má spyrja hve mikið af slíkum sýnum koma fram? Og hvar þeir séu, sem komu við sögu, þegar mest var 1972 og 1973 og talað var um? Vegna frétta frá Norðurlöndum af íslendingum, sem þar eru gripnir og fá dóm, má kannski láta sér detta í hug að þangað hafi fíkniefnafólk farið, þar sem jarðvegur er betri. Kynni það að koma í ljós nú, þegar nágrannaþjóðir okkar virðast farnar að taka upp á að senda af höndum ser og til heimalandsins þá sem lenda í kasti við lögin vegna eiturlyfja og fíkniefnanotk- unar. Fjöldi sýna og réttarkrufningar virðast semsagt ekki benda til þess að ávana og fíkniefnin séu eins stórt vandmál hér og oft heyrist. Ef litið er á skýrslur um blóðsýni og þvagsýni, sem send voru til rannsóknar á árunum 1969 til 1979 kemur í ljós, að þau eru aðeins 32 vegna barbitúrsýru- sambanda og reyndust 18 jákvæð, 56 vegna diazepams og þar af 38 jákvæð, 41 vegna desmetyldiazep- ams, þar af 32 jákvæð. Og jákvæð reyndust ýmis önnur lyf í 11 tilfellum. Sýnin eru alls 12 á árinu 1979, jafnmörg á árinu 1977, en voru 24 á árinu 1978. Efnissýnin, sem bárust, voru alls 348 talsins á þessu 10 ára tímabili. Þar af amfetamín o.fl. þess háttar í 21 sýni, morfín í 5 sýnum, petidín í 4, metadon í einu, fencyklidin í 2 og kokain í 4 sýnum, barbitúrsýrusambönd í 12 sýnum. Á árinu 1979 reyndust jákvæð 9 kannabissýni, 1 lysegiðs- ýni, 1 eledrin 2 barbitúrsýrusam- bönd og 2 önnur efnissýni. Jakob Kristinsson lyfjafræðing- ur segir okkur, að á rannsóknar- stofuna berist allar rettarkrufn- ingar, sem réttarlæknum hafi þótt ástæða til að senda til rannsókn- ar. Dauðsföll af völdum fíkniefna og eiturlyfja virðist ekki sam- kvæmt því koma fyrir hér á landi, en á Norðulöndum er mjög al- gengt hjá kollegum hans að úr- skurða dauðsföil af völdum heró- ins, morfíns og skyldra efna. Það móti mjög þeirra starf. Hér hefur það ekki enn orðið, að því er best verður séð. Fjöldi sýna og réttarkrufninga bendir ekki til þess að notkun slíkra efna sé ennþá orðin að verulegu vandamáli. Aftur á móti að alkóhólnotkunin sé yfirþyrm- "andi, eins og fjöldi ölvaðra öku- manna bendir til. Og það mikið ölvaðra og stórhættulegra í um- ferðinni. E.Pá. Efnissýni send til rannsóknar árin 1969 - 1979. Tölur í svigum merkja, aS niaurstöSur h»fi verið Jíkvi»e»r. Flokkar sýna 1969 197o 1971 1972 1973 1974 1975 1976 1977 1978 1979 Kannabissýni (ssmtals 168) 2(2) 9(2) 18(16) 35(33) 43(42) 15(14) 19(17) 8(8) 4(4) 5(5) 10(9) Lýsergíðsýni (satntals 26) O 3(1) 4(3) 9(6) 5(3) 1(1) 1(1) 0 2(2) 0 l(í> Amfetamínsýni ** o.fl. (samtals 27) 1(1) 3(1) 0 2(2) • 4(3) j O i 5(5) I 9(8) 1(1) 1(1) 1(1) Afengissýni (brugg-sýnt o. S1.) ( samtals64) 0 l 0 1(1) 3(3) 6(5) 3(3) j 3(2) 25(22) 9(7) 9(9) 5(5) Morfínsýní o.fl. 2) og kókaínsýni ; O j 4(2) (samtals 2o) 5(5) O l 2(2) 1(1) j 3(3) I 1(1) 1(1) 2(2) l(o) Barbitúrsýrusambönd ' ' n ! =.«. o.fl. (samtals 15) 1 DlJ' 3(3) "1 ! ! o lío) i O * O 1(1) 1(1) 2(2) 2(2) ?fflia ónnur efnissvni -, fsamtals 28) 2 l' 3 5 1 2 3 2 1 2 Samtals 348 > 3 26 35 - 64 25 33 47 20 20 22 . Amfetamín var í 9 sýnum, amfetamín var í 4 sýnum. Ðexatnf etamín vár í Morffn var í 5 sýnum. petidín í 4, 3) , Mebumal var í 4 synnm, fenemal i ei + metamf rinu sýn tnet adon nu, díaz etamín í 3 og amfetamín + dexamfetaraín í i, nemólín í einu og efedrín í 3 sýnum. í eínu, feneýklídín í 2 og kókaín í 4 sýi epam í 5, klóral í einu og mepróbamat í t j elmi. M lum. »inu sýni etamfet tíáiit Hlutfallsleg dreifing sýna eftir alkóhólmagni (pro mil). Meðaltalstölur árin 1973-1979. Á þessu línuriti sést að innan við 0,49%c i blóði haf a aðeins um 10% ökumanna, sem er neðan við mörkin. Helmingur er á bilinu frá 1 og upp i 2%c, eru semsagt allvel drukknir, en ríflega fjórðungur yfir því marki og þá kófdrukknir undir stýri. Hlutfallsleg dreifing blóðsýna úr ökumönnum eftir mánuðum. Þar sést að hæst ber ágústmánuð, enda kemur þá verzlunar- mannahelgi inn i. Aikóhól oiltn 1 t°/oa 1,3» t.ao I.IO 1,00 0,9 . O, 8 • 0,7 O. 6 • 0.5 • 0,4 0.3 • ' s 0.2 O. t TÍml 15- 30 60 90 120 150 (mm) Efnissýni vegna ávana- og fíkniefna sl. 10 ár benda ekki til þess að notkun þeira sé vaxandi hér á landi. Hér sést mismunur á magni alkóhóls i blóði tveggja manna, sem drukku jafnt á sama tima. Svarta súlan sýnir þann sem borðaði með og hin þann sem skellti í sig svangur. Prufurnar eru teknar eftir 15 mínútur og með jöfnu millibili upp í 150 mínútur.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.