Morgunblaðið - 24.02.1980, Blaðsíða 17

Morgunblaðið - 24.02.1980, Blaðsíða 17
MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 24. FEBRÚAR 1980 17 Birgir ísl. Gunnarsson: Maður og list Um síðustu helgi var haldið hér í Reykjavík listaþing undir nafninu „Maður og list". Þing þetta var haldið á vegum sam- takanna „Líf og land", en þau samtök eru ung að árum. Þó hafa þau þegar látið margt gott af sér leiða í borgarlífinu. Þetta er þriðja ráðstefna sam- takanna, en í febrúar 1979 var efnt til ráðstefnu, sem hét „Maður og umhverfi", og var þar fjallað um hina ýmsu þætti umhverfismála. í júní sl. var haldin ráðstefnan „Maður og borg", en þar voru teknir fyrir ýmsir þættir borgarskipulags. íslenzk list viðfangsefnið í þetta sinn var fjallað um íslenzka list og teknir fyrir ýmsir þættir, sem snerta lista- starfsemi, stöðu íslenzkra lista, fjármögnun og aðstöðu listafólks og loks listfræðsla. Inn á milli erinda og umræðna var skotið ýmsum listflutningi ágætra listamanna. Ráðstefnur Líf og lands hafa verið með nokkuð sérstöku sniði. Ráðstefnan um helgina stóð í tvo daga. Flutt voru 32 erindi, sem standa skyldu í 10 mínútur hvert og voru öll erindin fyrirfram gefin út í bók sem ráðstefnugest- ir gátu haft í höndum. Allt gerði þetta ráðstefnuna mjög skipu- lega og fasta í sniðum og tryggði, að þátttakendur fengju eins mikið út úr fundunum og mögu- legt var. Ráðstefnan endaði síðan með pallborðsumræðum formanna listgreinafélaga. Avarpsorð formanns í ávarpsorðum sínum sagði formaður samtakanna, Jón Ótt- ar Ragnarsson m.a.: „Oft vill það gleymast að UMHVERFIÐ er fleira en áþreifanlegir hlutir. Hið huglæga umhverfi — trúin, venjurnar og menningin — er ekki síður mikilvægt. Mótun þess og „fegrun" hefur ekki síður verið viðfangefni listamanna, líklega höfuðvettvangur þeirra." Síðar sagði Jón: „Þar sem listin er óumdeilanlega kjarni menningar — sumir myndu segja menningin sjálf — hljóta málefni listarinnar ávallt að þurfa að sitja í fyrirrúmi. Fjár- framlög til lista og menningar- mála ættu að vera með því allra fyrsta sem tekin væri ákvörðun „Listaþingið að Kjarvalsstöðum itarlega f jaliað um þátt rikisins á þeirra þátt í þessari grein." um við stefnumótun í fjármálum ríkisins". Framlög ríkisins til menningarmála Þessi orð leiða hugann að umræðum, um framlög ríkisins til menningarmála. Á ráðstefn- unni um helgina var m.a. bent á það, að 0,46% af útgjöldum ríkisins í heild væri ætlað til lista og listtúlkunar miðað við fjárlagafrumvarp fyrir 1980. Hafa ýmsir bent á, að framlög þessi séu mjög skorin við nögl og að þau þyrftu að aukast og að ríkið þyrfti að hafa ákveðnari stefnu í menningarmálum. Þáttur sveitar- félaga Á ráðstefnunni var ekki fjallað um þátt sveitarfélaga í lista- og menningarmálum, en hann hef- ur verið æði mikill. Reykjavíkur- var merkilegt inniegg í umræðu um lista- og menningarmál. Þar var i þessum efnum, en lítið um þátt sveitarfélaganna. Nokkuð er drepið borg leggur t.d. á ári hverju verulegt fjármagn til lista- og menningarmála, a.m.k. ef borhV er saman við fjárlóg ríkisins. Stærstu liðirnir eru rekstrar- styrkur til Leikfélags Reykja- víkur, Sinfóníuhljómsveitar og rekstur Kjarvalsstaða. Rekstur Borgarbókasafns og annarra safna verður að flokkast undir menningarmál. Byggingarkostn- aður Borgarleikhúss, styrkir til ýmissa hópa, sem stunda listir og listaverkakaup eru og greinar á þessum sama meiði, svo og styrkir til myndlista- og tón- listaskóla. Árið 1978 var á fjárhagsáætl- un Reykjavíkurborgar ætlaðar 635.8 millj. kr. til lista- og menningarstarfsemi, en það var 4,3% af heildarútgjöldum borg- arsjóðs. Árið 1979 var sambæri- leg tala 908,8 millj kr. eða 3,8% af heildarútgjöldum borgar- sjóðs. Það segir nokkfa sögu í þessum efnum, að hlutfallið minnkaði verulega, þegar vinstri flokkarnir tóku völdin. Stefna Reykja- víkurborgar Þegar Sjálfstæðisflokkurinn hafði meirhluta í Reykjavík var það stefna flokksins, að hafa jafnan í gangi eitt stórt verkefni á menningarsviðinu. Þannig voru Kjarvalsstaðir byggðir og strax í kjölfar þeirra hafin bygging Borgarleikhúss, en sú framkvæmd hefur nú verið stöðvuð. Hér hafa verið rifjaðir upp nokkrir þættir í lista- og menn- ingarstarfsemi Reykjavíkur- borgar sem einskonar framhald þeirrar umræðu, sem var á Kjarvalsstöðum um síðustu helgi. Önnur sveitarfélög leggja og mikið af mörkum til menn- ingarmála og væri reyndar fróð- legt að gera einskonar úttekt á því, en það framlag er oft ekki síður mikilvægt en starfsemi ríkisins á þessum sviðum. Ráðstefna Líf og Lands var gott framtak og er vonandi að samtökin haldi áfram á þessari braut. pólitíkin gæti samræmst launa- stefnunni. Þriðja ásökun Þorsteins Morgunblaðið þarf ekki að skammast sín fyrir skrif blaðsins um kjaramál á undanförnum ár- um. I þeim efnum hefur blaðið verið sjálfu sér samkvæmt í einu og öllu. Síðustu stóru kjarasamn- ingar voru gerðir í júní 1977. I byrjun júnímánaðar 1977, þeg- ar samningaviðræður stóðu enn yfir varaði blaðið við því, sem að stefndi. í forystugrein Morgun- blaðsins 2. júní það ár sagði m.a.: „Á þessu stigi verður að sjálfsögðu engu spáð um það, hvers konar kjarasamningar verða gerðir að lokum. Einungis er hægt að vekja athygli á því á grundvelli þeirra hugmynda, sem fyrir liggja, að samningaviðræður þessar eru þeg- ar komnar á hættumörk. Hætta er á enn einum verðbólgusamningn- um með þeim áhrifum og afleið- ingum, sem það hefur fyrir þjóð- arbúskap okkar og lífskjör al- mennings í landinu. Það er óhrekjanleg staðreynd, að bezta kjarabótin, sem hægt er að tryggja láglaunafólki er sú að draga úr verðbólgunni. Óðaverð- bólga undanfarinna ára hefur leitt til þess, að kjör þeirra, sem við lægri laun búa og lífeyrisþega hafa versnað mun meira en hinna. sem efnameiri eru." í raun má segja, að þessi ummæli í forystugrein Morgun- blaðsins fyrir þremur árum lýsi stefnu blaðsins í kjaramálum í dag. Þegar kjarasamningar höfðu verið undirritaðir birti Morgun- blaðið forystugrein, þar sem fjall- að var um þá hinn 24. júní 1977. Þar sagði: „Kjarasamningar þeir, sem undirritaðir voru á Loftleiða- hótelinu í fyrradag eru verðbólgu- samningar, líklega einhverjir mestu verðbólgusamningar, sem hér hafa verið gerðir." I samræmi við þessa afstöðu Morgunblaðsins beitti blaðið sér gegn verkfallsbaráttu opinberra starfsmanna haustið 1977. Morg- unblaðið studdi einnig eindregið viðleitni Geirs Hallgrímssonar og ríkisstjórnar hans í febrúar 1978 til þess að ná tökum á verðbólg- unni með skerðingu vísitölubóta á laun annarra en lægst launaða fólksins. En hvað gerðist svo? Sam- kvæmt kenningum Þorsteins Pálssonar ætti Morgunblaðið að hafa tekið upp „kersknipólitík" í launamálum haustið 1978, þegar ný vinstri stjórn hafði tekið við völdum. Fyrst reyndi verulega á stefnu hennar í launamálum í desember 1978, þegar vinstri stjórnin skerti vísitólubætur á laun. Hver voru viðbrögð Morg- unblaðsins þá? Hafi fram- kvæmdastjóri Vinnuveitendasam- bandsins rétt fyrir sér ætti Morg- unblaðið þá að hafa ráðist á vinstri stjórnina fyrir að skerða vísitöluna. Því fór fjarri. í for- ystugrein Morgunblaðsins 28. nóv- ember 1978 sagði svo um þá stefnu vinstri stjórnar. „Hins vegar vill Morgunblaðið nú, þegar þetta frumvarp er komið fram, ítreka ánægju sína með það, að forystu- menn þessara tveggja stjórnmála- flokka og þessi hópur verkalýðs- foringja gera sér nú raunsærri grein fyrir því, hvað nauðsynlegt er að gera til þess að ráða við 1 verðbólguna ... ekki verður dregið úr núverandi verðbólgustigi með því vísitölukerfi, sem hér er við lýði." Og í forystugrein 30. nóv- ember segir blaðið: „Öllum er ljóst, að visitöluskerðing nú var jafn óhjákvæmileg og hún var í febrúar sl." Morgunblaðið var sjálfu sér samkvæmt, hvort sem það studdi ríkisstjórn eða var í stjórnarandstöðu. Eigi Þorsteinn Pálsson hins vegar við það, að í skrifum blaðs- ins nú undanfarnar vikur hafi ekkert „bitastætt" verið um af- stöðu blaðsins sjálfs til kjaramál- anna er svarið það, að þau hafa ekki verið á dagskrá að nokkru ráði. Morgunblaðið hefur haft öðru að sinna undanfarnar vikur, eins og Þorsteinn Pálsson veit vel og fram til þessa hafa kjaramálin ekki verið á því stigi að ástæða væri til að fjalla um þau sérstak- lega. Framkvæmdastjóri Vinnu- veitendasambandsins ætti því að hafa til að bera þá þolinmæði að bíða eftir umfjöllun Morgunblaðs- ins um kjaramál áður en hann hefur áróður gegn blaðinu um ábyrgðarlausa pólitík. Er hægt að auka kaup- máttinn? Þá er komið að þeirri spurningu, sem Þorsteinn Pálsson beinir til Morgunblaðsins í grein sinni þ.e. hvort hægt sé að auka kaupmátt launa, að mati blaðsins. Þetta er óþörf spurning. Framkvæmda- stjóri Vinnuveitendasambandsins veit mæta vel, hver afstaða Morg- unblaðsins er. Hún hefur ekkert knipólitík í launamálum ið þeir snúasl taka megi a. En þessi skrif verða ekki i.-ii.n t hssk kiir. skilin '«ini vísi en þannig, að Morgun- , hvort þeir eru bla&ið er að setja Vinnuveitendasam- irandstoðu. og bandið i það tjós að það se verkfæri í ns og VSt itiTi I hOndum rikisstjórna til þess aö uðvitar er það brjóta á bak aftur sanngjarnar kröf- íkja athygli a ur um launahaekkanir. En þar sem í mÁlfhöningi Morgunblaðið hnrfir framhjá Ollum i lekka á þeasu ári. Birtar hafa verið i'iUi r. er sýna að viðskiptakjör hafa versnað um 19%. Þessi tala sýnir rýrnun kaupmáttar útflutn- ingstekna þjöðarbÚBÍns. Deilan, sem nú stendur snýst um það, hvort unnt er að auka kauumátt launa um 25% eðameira þegar kaupmáttur útflutn- verði ekki um frekari rýrnun \ akiptakjara að rseða. Yrði á hinn bóginn gengið að krofum ASl steðum við frammi fyrir 80-90% verðbólgu í lok ársins. Tillögur VSÍ gastu á hinn bðginn fnTi verðbolguatigið niður i rúmlega 49% a bessu ári. I umræðutn um endurnýjun kjaraBamninga geta eða séu aðeins vatn a mylluhjól verðbólgunnar, hvaða áhrif þser hafi á samkeppnishsefni atvinnuveganna, genirj krónunnar og viðskiptajöfnuð. ASl viil ekki horfaat i augu við þessar spurningar. Og Morgunblaðið sýniat vera við sama heygarðahornið, þó aft þar liggi e.t.v, aðrar ásUeður »ð baki. breyzt frá því í júní 1977. Nú eru ekki betri aðstæður en þá til þess að bæta kjór fólksins í landinu. Þvert á móti hafa aðstæður versn- að. Olíuverðið hefur farið upp úr öllu valdi, verðlag lækkar heldur á Bandaríkjamarkaði o.s.frv. En það stendur, sem sagði í forystugrein Morgunblaðsins 2. júní 1977, að kjör láglaunafólks og lífeyrisþega hafa versnað að mun í óðaverðbólgunni. Efnamunurinn í landinu hefur aukizt á þessum síðustu 10 árum óðaverðbólgu. Hinir ríku hafa orðið ríkari og hinir fátæku fátækari. Fari svo fram sem horfir endar það með allsherjar sprengingu. Samvizka okkar krefst þess að við beinum athygli okkar að þeim þjóðfélags- þegnum, sem við skarðastan hlut búa. Að því marki eiga bæði vinnuveitendur, launþegasamtök og ríkisstjórn að vinna. í þessu felst hins vegar ekki, að Morgunblaðið styðji fjármála- ráðherra og núverandiYíkisstjórn í launapólitík þeirra. Ástæðan er einfaldlega sú, að eins og málefna- samningur ríkisstjórnarinnar er settur upp er augljóst, að hún mun reka ábyrgðarlausa efnahagspóli- tík. Fjármálaráðherra segir, að ekki sé grundvóllur til grunn- kaupshækkana en hann virðist vera tilbúinn til þess að leggja fram mikið fé til að aðstoða bændastéttina, sem vissulega þarf á aðstoð að halda. Því hefur verið haldið fram, að útgjöld ríkissjóðs muni aukast um 25—30 milljarða á þessu ári. Það er auðvitað augljóst, að ríkisfjármálin stefna í botnlaust fen. Það er ekkert vit í því að segja í öðru orðinu, að ekki séu forsendur fyrir grunnkaups- hækkunum en stefna svo ríkis- fjármálum út í tóma vitleysu. Framkvæmdastjóri Vinnuveit- endasambandsins ætti fremur að fjalla um þennan dæmalausa tvískinnung í efnahagsstefnu ríkisstjórnarinnar en veitast að Morgunblaðinu. Við sköpum ekki svigrúm til umtalsverðra kjara- bóta á ný nema með því að leysa framtak einstaklingsins úr læð- ingi, gefa fólkinu frelsi til þess að bæta lífskjörin með eigin sköpun- arkrafti í stað þess að reyra athafnavilja og dug þjóðarinnar í fjötra vaxandi ríkisafskipta. Um þetta eru Morgunblaðið og Þor- steinn Pálsson áreiðanlega sam- mála. Eins og hér hefur verið sýnt fram á er Morgunblaðið sjálfu sér samkvæmt í skrifum sínum um kjaramál, hvort sem það styður ríkisstjórn eða er í stjórnarand- stöðu. En hvað um Vinnuveitenda- sambandið sjálft? Hvert er sam- ræmið í orðum þess og gerðum? Hingað til hefur einn aðalvandi efnahagsmálanna verið sá, að vinnuveitendur hafa lýst því yfir við upphaf kjarasamninga að ekki væru forsendur fyrir kauphækk- unum. Nokkrum vikum síðar hafa þeir gefist upp og skrifað undir stórfellda verðbólgusamninga. Þeir hafa ekki verið sá hemill á kauphækkanir, sem þeir eiga að vera. Það hefur ekkert samræmi verið í orðum þeirra og gerðum. Þorsteinn Pálsson ber ekki ábyrgð á því. En nú er hann ábyrgur fyrir orðum Vinnuveit- endasambands og gerðum. Og nú eru miklar kröfur gerðar til hans um samræmi milli orða og gerða. Það færi vel á því, að hann stæði við þær áður en hann gerði kröfiír til annarra. Þorsteinn Pálsson hefur sýnt mikla hæfni í starfi sínu hjá VSÍ og var ábyrgur ritstjóri Vísis. Morgunblaðið þolir vel gagnrýni og grein Þorsteins var raunar kærkomið tækifæri til að benda á þær staðreyndir, sem hér hafa verið áréttaðar. Það er langt frá því, að Morgunblaðið sé hafið yfir gagnrýni, ritstjórar þess gera sér öðrum fremur grein fyrir því. En það merkir ekki það, að þeir telji, að blaðið eigi að þegja þunnu hljóði þegar að'því er vegið með gagnrýni, sem það á ekki skilið. Morgunblaðið fagnar því, að nú er það öllum ljóst, að hvorki forystumenn VSÍ eða ASÍ eru ánægðir með stefnu þess í kaup- gjaldsmálum. Það er hvorki hand- bendi eins né neins en heldur við það, sem það telur réttast.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.