Morgunblaðið - 24.05.1981, Qupperneq 21

20
MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 24. MAÍ 1981
MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 24. MAÍ 1981
21
JWtripi Útgefandi imMuliílí hf. Árvakur, Reykjavík.
Framkvæmdastjóri Haraldur Sveinsson.
Ritstjórar Matthías Johannessen, Styrmir Gunnarsson.
Fulltrúar ritstjóra Þorbjörn Guömundsson, Björn Jóhannsson.
Fréttastjórar Freysteinn Jóhannsson, Magnús Finnsson, Sigtryggur Sigtryggsson.
Auglýsingastjóri Baldvin Jónsson.
Ritstjórn og skrifstofur: Aöalstræti 6, sími 10100. Auglýsingar:
Aóalstræti 6, sími 22480. Afgreiösla: Skeifunni 19, sími 83033.
Áskriftargjald 70 kr. á mánuói innanlands. í lausasölu 4 kr. eintakið.
Viðkvæmni forsætisráð-
herra, dr. Gunnars Thor-
oddsens, vegna þeirrar gagn-
rýni, að kommúnistar hafi
óeðlilega mikil áhrif innan
stjórnar hans, kom greinilega
fram í sjónvarpinu á föstu-
dagskvöldið, þegar
stjórnmálaforingjar svöruðu
spurningum blaðamanna. Eð-
lilegt er, að forsætisráðherra
sé viðkvæmur í þessu máli, því
að það setur mjög mikinn svip
á allt starf stjórnarinnar.
Alrangt er að kenna stjórnar-
andstöðunni um þetta yfir-
bragð á ríkisstjórninni, því að
staðfestingin á neitunarvaldi
kommúnista í öllum meiri-
háttar stjórnarmálefnum er
ekki komin frá henni heldur
frá sjálfum formanni Alþýðu-
bandalagsins, Svavari Gests-
syni, í sérstöku bréfi til
flokksmanna sinna. Ólafur Jó-
hannesson utanríkisráðherra
vakti raunar fyrstur manna
máls á því, að við stjórnar-
myndunina hefði kommúnist-
um verið veitt óeðlilega mikið
vald, sem samrýmdist ekki
venjulegum stjórnarháttum.
Með hliðsjón af því eru um-
mæli utanríkisráðherra um
þetta mál í viðtali við Morg-
unblaðið í gær athyglisverð.
Ólafur Jóhannesson segir,
að af pólitískum ástæðum geti
utanríkisráðherra oft talið
heppilegt að fjalla um fram-
kvæmdir á Keflavíkurflug-
velli á ríkisstjórnarfundum,
þótt þær séu alfarið á vald-
sviði hans. í þeirri ríkisstjórn,
sem nú situr, sé erfið aðstaða
til að gera slíkt, þar sem
Alþýðubandalagið sé bæði
andvígt dvöl varnarliðsins og
þátttöku íslands í NATO. Síð-
an segir utanríkisráðherra
orðrétt: „Sú afstaða ein sýnir
nú, að sá maður myndi varla
fyrirfinnast, sem væri að
mynda ríkisstjórn og veitti
Alþýðubandalaginu stöðvun-
arvald, þá væri miklu nær að
afhenda flokknum bara utan-
ríkisráðherraembættið. Auk
þess fengist varla nokkur
maður utan Alþýðubanda-
lagsins til að taka að sér
utanríkisráðherraembættið,
ef hann væri settur undir
neitunarvald þess við embætt-
isfærslu sína.“
Séu þessi orð utanríkisráð-
herra skoðuð í ljósi þess, að
við myndun núverandi stjórn-
ar voru á kreiki hugmyndir
um að afhenda Alþýðubanda-
laginu utanríkisráðherraemb-
ættið, og Ólafur Jóhannesson
hefur áður sagt, að hann hafi
ekki tekið þátt í samningavið-
ræðunum um stjórnarmynd-
unina, er ekki unnt að draga
aðra ályktun en þá, að Ólafur
Jóhannesson telji, að í þeim
viðræðum hafi andstæðingar
Alþýðubandalagsins samið af
sér. Skyldu menn þá einnig
minnast orða Ragnars Arn-
alds á flokksfundi Alþýðu-
bandalagsins um þær mundir,
sem stjórnin var að fæðast, að
forsætisráðherra væri „band-
ingi“ kommúnista.
Til þess að taka af öll
tvímæli um ákvörðunarvald
utanríkisráðherra varðandi
endurnýjun á eldsneytis-
geymakerfi varnarliðsins,
þótti á sínum tíma nauðsyn-
legt að flytja tillögu til þings-
ályktunar um það mál. And-
staða kommúnista við málið
hefur koðnað niður á Alþingi.
Þeir hafa viðurkennt rétt-
mæti þess, að tryggð verði
viðunandi starfsaðstaða fyrir
varnarliðið um leið og bægt er
frá mengunarhættu og dregið
úr erfiðleikum í skipulagsmál-
um. Nú á utanríkisráðherra
að sjá til þess að þessum
varnarliðsframkvæmdum
verði hraðað. Það voru ekki
stjórnarsinnar, sem beygðu
kommúnista í þessu máli,
heldur kom þar til frumkvæði
stjórnarandstöðunnar. Eins
og Ólafur Jóhannesson segir í
viðtalinu við Morgunblaðið í
gær verður að líta á alla
þætti, sem snerta hina nýju
geyma, í heild. Og ráðherrann
sagði: „Auðvitað er einnig
nauðsynlegt að meta óskir
varnarliðsins um aukið
geymslurými undir eldsneyti.
Ur því að liðið er hér á landi,
verður búnaður þess og að-
staða að vera með þeim hætti,
að það geti sinnt hlutverki
sínu.“ Eins og kom einnig
fram hjá ráðherranum hafa
ferðir sovéskra flugvéla um-
hverfis ísland aukist mikið, en
AWACS-ratsjárvélarnar á
Keflavíkurflugvelli og
orrustuþotur varnarliðsins
fylgjast með ferðum þessara
véla og tíðari ferðir þeirra
krefjast auðvitað aukins
eldsneytis.
Það sýnir best hættulegar
afleiðingar þess að veita
kommúnistum neitunarvald,
að utanríkisráðherra er ekki
bjartsýnn á að reist verði ný
flugstöð á Keflavíkurflugvelli
í tíð núverandi ríkisstjórnar.
Hann kallar afstöðu fram-
sóknarþingmanna og annarra
stjórnarsinna í þessu máli
„þvergirðingshátt", sem hafi
verið ónauðsynlegur, ef menn
væru að hugsa um líf ríkis-
stjórnarinnar, því að komm-
únistar hefðu ekki rótað sér í
stjórnarsamstarfinu, þótt
ákvörðun hefði verið tekin um
lántökuheimild til byggingar-
innar. I sjónvarpsþættinum á
föstudagskvöld sagði Stein-
grímur Hermannsson formað-
ur Framsóknarflokksins, að
auðvitað yrði flugstöðin
byggð. Hvernig ætlar Stein-
grímur að standa að þeirri
framkvæmd, á meðan þing-
menn Framsóknarflokksins
lúta neitunarvaldi kommún-
ista í þessu máli? Gerir hann
sér ekki grein fyrir því, að nú
kunna Bandaríkjamenn að
fella niður 45—50 milljón
dollara fjárframlag til bygg-
ingarinnar?
Eltingarleikurinn við
kommúnista, afturhaldssemi
þeirra og sérvitringshátt, er
ein af grundvallarforsendum
stjórnarsamstarfsins. Utan-
ríkisráðherra hefur brotist
undan neitunarvaldi þeirra.
Forsætisráðherra bregst hinn
versti við, þegar um málið er
rætt. Vingulsháttur formanns
Framsóknarflokksins kemur
fram í furðulegu óraunsæi.
Kommúnistar nýta aðstöðu
sína til hins ýtrasta en koðna
fljótt niður, þegar þeim er
sýnt í tvo heimana að frum-
kvæði stjórnarandstöðunnar.
Eðlileg viðkvæmni
Birgir Isl. Gunnarsson:
Orkumálin á Alþingi
Orkumálin á Alþingi
I þeim miklu umræðum, sem
orðið hafa um orku- og iðnaðarmál
á Alþingi í vikunni sem leið, kom
mjög glöggt fram, hver er munur-
inn á stefnu rikisstjórnarinnar og
stjórnarandstöðunnar. Samstarf
tókst með Sjálfstæðisflokknum og
Alþýðuflokknum um breytingatil-
lögur á hinu máttlausa frumvarpi
iðnaðarráðherra um ný orkuver.
Þær breytingartillögur boðuðu
nýja sókn í byggingu orkuvera og
jafnframt að byggð skyldu ný
iðjuver á sviði orkufreks iðnaðar.
A sama tíma og þetta gerðist var
stjórnarliðið að reyna að koma sér
saman um tillögur, sem útvötnuðu
enn meira hið stefnulausa frum-
varp iðnaðarráðherra.
Óánægja með
frumvarp ráðherra
Það var þegar ljóst í síðustu
viku, eftir að iðnaðarráðherra
lagði frumvarp sitt fram, að mik-
illar óánægju gætti með frumvarp-
ið, bæði hjá .stjórnarandstæðing-
um og stjórnarsinnum á þingi.
Gagnrýnisefni voru í meginatrið-
um tvö:
I fyrsta lagi var engin ákveðin
stefna um byggingu nýrra orku-
vera í frumvarpinu. Þar voru
taldar upp þær virkjanir, sem til
greina hefur komið að byggja. í
frv. fólst engin stefna um það í
hvaða röð skyldi byggt né hvaða
skilyrði skyldi uppfylla fyrir bygg-
ingu hverrar virkjunar. Þetta kom
mjög á óvart, þegar hafðar eru í
huga digrar yfirlýsingar ráðherra
um að fyrir þinglok yrði lagt fram
frv. um ákveðna stefnu í virkjun-
armálum.
í öðru lagi var frumvarpið botn-
laust.að því leyti, að í því fólst
engin stefna um nýtingu orkunnar
og allt tal ráðherra hefur miðað að
því, að rétt sé að fara sér hægt í
uppbyggingu orkufrekra iðjuvera
og að bygging þeirra sé ekkert
skilyrði fyrir stórvirkjunum, eins
og t.d. á Austurlandi. Er þá
vandséð til hvers eigi að nota alla
þá orku, sem þessar væntanlegu
stórvirkjanir gefa.
TillöKur sjálístæðis-
manna og Alþýðuflokks
í byrjun vikunnar settust því
nokkrir þingmenn Alþýðuflokks og
Sjálfstæðisflokks niður til að móta
sameiginlegar breytingatillögur
við frumvarpið. Þær tillögur voru
tilbúnar á þriðjudagskvöld. Aðal-
atriði þeirra eru eftirfarandi:
Mörkuð er ákveðin stefna í bygg-
ingu þriggja stórra virkjana og
kveðið á um, hvaða skilyrði þurfi
að uppfylla til að þessar virkjanir
fari af stað. Þannig er því slegið
föstu, að Fljótsdalsvirkjun skuli
byggð, þegar samið hafi verið um
stóriðju á Austurlandi. Gert er ráð
fyrir því, að Landsvirkjun reisi og
reki þessar stórvirkjanir að fengnu
samþykki eignaraðila fyrirtækis-
ins og að frekari ákvörðun þurfi
ekki að koma til kasta Alþingis
aftur öðru vísi en í formi lánsfjár-
heimilda.
Þá er í breytingatillögum okkar
mjög tekið af skarið um nýtingu
orkunnar. Sett skuli á stofn sér-
stök orkusölunefnd, kosin af Al-
þingi, sem hafi það verkefni að
vinna að samningagerð um sölu á
raforku og um byggingu og rekstur
á orkufrekum iðjufyrirtækjum.
Skal nefndin vinna að þvi að leita
hagkvæmra sölusamninga á raf-
orku til iðnaðar og miða störf sín
við það, að sala raforku til orku-
freks iðnaðar fjórfaldist til ársins
1999. Sérstaklega skuli nefndin
hraða samningsgerð um byggingu
þriggja nýrra iðjuvera, eins á
Norðurlandi, eins á Austurlandi og
eins á Suðvesturlandi eða Suður-
landi, auk stækkana á þeim iðju-
verum, sem fyrir eru.
BreytinKartillöKur
stjórnarliðsins
Þegar sjálfstæðismenn og al-
þýðuflokksmenn höfðu lagt fram
sinar breytingartillögur, leit svo út
um tíma, að frumvarp ríkisstjórn-
arinnar næði ekki fram að ganga. í
tvo sólarhringa var enginn fundur
boðaður um málið í iðnaðarnefnd
Neðri deildar, en iðnaðarráðherra
og fleiri stjórnarliðar voru á
hlaupum um allt þinghús og báru
saman ráð sín í öllum skotum.
Tilgangurinn var greinilega sá að
breyta frumvarpinu á þá leið, að
Eggert Haukdal myndi ekki greiða
atkvæði gegn frumvarpinu, en
hann var einn af flutningsmönnum
þeirra breytingatillagna, sem
stjórnarandstaðan flutti.
A fimmtudagseftirmiðdag sáu
breytingatillögur stjórnarinnar
dagsins ljós. Um þær verður varla
annað sagt, en að lengi getur vont
versnað. Með þessum breytingatil-
lögum varð frumvarpið enn mátt-
lausara og raunar ekki hægt að sjá
neinn tilgang með samþykkt þess.
Hvað fólst í breytingatillögum
ríkissjórnarinnar? I fyrstu grein
eru taldar upp virkjanir og aðgerð-
ir, sem Landsvirkjun eru heimilað-
ar á Þjórsársvæðinu. Síðan er
ríkisstjórninni heimilað að semja
við Landsvirkjun um að reisa og
reka Blönduvirkjun, Fljótsdals-
virkjun og Villinganesvirkjun. í
næstu grein er þetta síðan allt
tekið til baka, en þar segir, að
tillögur um framkvæmdir við nýj-
ar vatnsaflsvirkjanir og virkjunar-
áfanga, þar á meðal um fram-
kvæmdaröð skuli lagðar fyrir Al-
þingi til samþykktar. M.ö.o. málið
er jafn óleyst sem fyrr og engin
stefna mótuð um næstu fram-
kvæmdir. Það á allt að bíða og
enginn frestur settur um það,
hvenær ákvörðun eigi að taka.
Enn ein bókin
Þá er bætt inn í frumvarpið
tveimur nýjum ákvæðum. Hið
fyrra er um það, að áður en
tillögur um framkvæmdir verði
lagðar fyrir Alþingi, þá skuli liggja
fyrir frá nokkrum stofnunum
greinargerð um þjóðhagslega hag-
kvæmni virkjunarleiða og þýðingu
þeirra fyrir raforkukerfi landsins.
Hitt ákvæðið er um það, að
jafnframt skuli ríkisstjórnin
leggja fram „greinargerð um þá
möguleika sem fyrir liggja um
nýtingu orkunnar til orkufreks
iðnaðar". Takið eftir orðalaginu.
Það á ekki að leggja fram stefnu
eða tillögur um orkufrekan iðnað.
Nei, það á að leggja fram „greinar-
gerð um möguleika", þ.e.a.s? enn
eina skýrslu í bókarformi. Þessar
breytingatillögur gera frumvarpið
ennþá óaðgengilegra.
AtkvæðaRrciðsla
Úrslitaatkvæðagreiðslan í Neðri
deild fór fram skömmu eftir há-
degi á föstudag. Aðalbreytingatil-
laga Sjálfstæðisflokks og Alþýðu-
flokks var felld með 19 atkv. gegn
17. Albert Guðmundsson greiddi
atkvæði gegn þeirri tillögu, en
Eggert Haukdal var með. Breyt-
ingatillaga stjórnarliðsins var
samþykkt með 19 atkv. gegn 17.
Albert Guðmundsson greiddi at-
kvæði gegn þeirri tillögu, en Egg-
ert Haukdal með. Þar með var
málið ráðið í deildinni og fram-
gangur frumvarps iðnaðarráð-
herra tryggður.
Meö því lögfestir Alþingi, að
áfram skuli ríkja sú stefna aðgerð-
arleysis og afturhalds, sem ráðið
hefur í orku- og iðnaðarmálum
undanfarin ár. Samþykkt hefur
verið frumvarp, sem feiur í sér
lítið annað en að allt málið skuli
koma til Alþingis að nýju ein-
hverntíma síðar og að engar nýjar
framkvæmdir í nýjum virkjunum
megi hefjast fyrr en að því loknu.
Með þessu frumvarpi hefur einnig
verið hafnað nýjum stórátökum í
uppbyggingu orkufreks iðnaðar.
Ekki hefur ríkisstjórnin haft sóma
af þessu máli né þeir þingmenn,
sem veitt hafa þessu frumvarpi
brautargengi.
Rey kj aví kurbréf
►^Laugardagur 23. maí
Ríkisstjórnin býr nú við minnkandi fylgi, vilji menn taka mark á skoðanakönnunum. Fylgi
forsætisráðherrans meðal sjálfstæðismanna minnkar einnig. Meirihluti stjórnarinnar í þinginu er óviss.
Félagasamtök sjálfstæðismanna álykta gegn ríkisstjórninni. Þetta er staðan í þinglok.
*
Ovissa um
meirihluta
ríkisstjórnar
Á því þingi, sem lýkur nk.
mánudag, hefur óvissa um það,
hvort ríkisstjórnin hafi öruggan
slarfhæfan meirihluta á Alþingi,
magnast mjög. Frá áramótum
hefur þessi óvissa verið til staðar
við afgreiðslu þriggja meiriháttar
mála, sem ríkisstjórnin hefur lagt
fyrir Alþingi, en í desember lék
vafi á, að ríkisstjórnin hefði
meirihluta til þess að koma fram
sérstöku vörugjaldi á sælgæti og
gosdrykki. Á margan hátt hefur
staðan í þinginu fyrir núverandi
ríkisstjórn verið áþekk þeirri, sem
vinstri stjórn Ólafs Jóhannesson-
ar, hin fyrri, þurfti að glíma við,
þegar stuðningur Bjarna Guðna-
sonar við þá stjórn var ekki Iengur
vís. Nú er augljóst, að ríkisstjórn
Gunnars Thoroddsens, getur ekki
verið örugg um stuðning Eggerts
Haukdals, sem hefur átt samleið
með stjórnarandstöðu Sjálfstæð-
isflokksins í fleiri og fleiri málum,
og vilji Alberts Guðmundssonar
til þess að verja stjórnina falli er
a.m.k. óljós.
Þótt allir aðilar núverandi ríkis-
stjórnar hafi átt hlut að máli á
þessum vetri við að skapa óvissu
um, hvort starfhæfur meirihluti
væri til í þinginu, er sýnt, að
mestar efasemdir eru komnar upp
í hópi þeirra sjálfstæðismanna,
sem fylgdu Gunnari Thoroddsen
að málum við stjórnarmyndunina.
Það voru auk ráðherranna
þriggja, Eggert Haukdal, sem í
upphafi lýsti afdráttarlausum
stuðningi við ríkisstjórnina, og
Albert Guðmundsson, sem í upp-
hafi gaf yfirlýsingu um, að hann
mundi verja hana falli. Eftir að
ríkisstjórnin var mynduð og ráð-
herrarnir hófu störf, hefur litið
sem ekkert samráð verið haft við
Eggert Haukdal um veigamikil
mál. Óánægja hans með störf
ríkisstjórnarinnar hefur magnast
og braust fram í desember við
afgreiðslu vörugjalds á sælgæti og
gosdrykki. Hún var einnig kunn,
þegar Þórshafnartogarinn var á
dagskrá, en upp úr sauð, þegar
ríkisstjórnin lagði fram frumvarp
sitt um orkumál. Þá lýsti Eggert
Haukdal yfir því, að ekkert sam-
ráð hefði verið haft við hann um
gerð þess frumvarps og má það
furðulegt teljast, þar sem hann er
þingmaður fyrir Suðurlandskjör-
dæmi, sem hefur mikilla hags-
muna að gæta i sambandi við
Sultartangavirkjun og aðrar
virkjunarframkvæmdir á Þjórs-
ársvæðinu. Svo virðist, sem þeir
ráðherrar í ríkisstjórninni, sem
sitja á þingi fyrir Norðurlands-
kjördæmi vestra og Austurlands-
kjördæmi hafi fyrst og fremst
hugsað um hagsmuni sinna kjör-
dæma, en lítt hirt um sjónarmið
Eggerts Haukdals varðandi Sult-
artangavirkjun og ekki óeðlilegt,
að hann kunni litt að meta þau
vinnubrögð.
Forsvarsmenn Framsóknar-
flokks og Alþýðubandalags eru
áreiðanlega farnir að velta því
fyrir sér, hvort hægt sé að byggja
á þessum óstöðuga þingmeirihluta
til frambúðar. Þeir gera sér vafa-
laust ljóst, að ekki er hægt að
treysta fyllilega á þá liðsmenn,
sem í upphafi lögðu af stað í þessa
vegferð með Gunnari Thoroddsen.
Að vísu hafa þeir sjálfsagt í huga
þá yfirlýsingu Álberts Guð-
mundssonar í febrúar 1980, að
hann mundi verja ríkisstjórnina
falli. Þeir minnast þess sjálfsagt
einnig, að þegar óvíst var, hvort
Guðrún Helgadóttir mundi greiða
atkvæði með staðfestingu bráða-
birgðalaganna, kom Albert Guð-
mundsson til skjalanna og kvaðst
ekki fella þessa ríkisstjórn nema
önnur lægi á borðinu. Þeir hafa
það vafalaust líka í huga, að þegar
útlit var fyrir, að heimildarákvæði
um lánsfé til flugstöðvarinnar
yrði samþykkt, kom Albert Guð-
mundsson til skjalanna og taldi þá
tillögu ekki ganga nógu langt. Og
þeim er áreiðanlega í fersku minni
frá síðustu dögum, að þegar Egg-
ert Haukdal hafði lýst eindreginni
samstöðu með stjórnarandstæð-
ingum í orkumálum, gaf Albert
Guðmundsson til kynna, að ekki
væri ljóst, hvernig atkvæði hans
mundi falla.
En jafnvel þótt ráðherrar og
forystumenn Alþýðubandalags og
Framsóknar kunni enn að sjá í
Albert Guðmundssyni einhvers
konar verndarengil, sem komi til
hjálpar, þegar á þarf að halda, er
heldur ekki ólíklegt, að þeim þyki
það ekki fýsilegur kostur að eiga
Iíf stjórnarinnar undir atkvæði
hans.
Með öll þessi viðhorf í huga má
telja víst, að framsóknar- og
alþýðubandalagsmenn íhugi,
hvort Gunnar Thoroddsen sé sá
trausti bandamaður, sem þeir
hafa gengið út frá að hann væri,
þegar slík óvissa hefur skapast um
það, hvort hann getur staðið við
sinn hluta af þeim samningi, sem
gerður var í febrúar 1980.
Minnkandi fylgi
Til viðbótar við nagandi óvissu
um það, hvort ríkisstjórnin hafi
starfhæfan meirihluta á Alþingi,
sjá forráðamenn Framsóknar-
flokksins og Alþýðubandalagsins
auðvitað, að ríkisstjórnin býr við
minnkandi vinsældir og forsætis-
ráðherrann einnig. Nú hafa menn
að vísu mismunandi mat á skoð-
anakönnunum og sýnist sitt hverj-
um í þeim efnum. En þeir, sem á
annað borð telja, að þær séu
marktækar, hljóta að veita eftir-
tekt þremur atriðum í síðustu
skoðanakönnun Dagblaðsins.
Samkvæmt henni er það í fyrsta
lagi staðreynd, að fylgi stjórnar-
innar minnkar. í öðru lagi er ljóst,
skv. henni, að fylgi Sjálfstæðis-
flokksins vex jafnt og þétt. Þá
segja sumir. Fylgi Sjálfstæðis-
flokksins vex vegna vinsælda for-
sætisráðherra. Þeir, sem þessu
halda fram, verða að svara því,
hvernig á því geti staðið, að
„vinsældir" forsætisráðherra duga
ekki til þess að stöðva fylgistap
þeirrar ríkisstjórnar, sem hann
veitir forstöðu, en auka hins vegar
fylgi þess flokks, sem er í and-
stöðu við þessa sömu ríkisstjórn!
Það sér auðvitað hver heilvita
maður, að þessi skýring stenzt
ekki. Meðan ríkisstjórn undir for-
sæti Gunnars Thoroddsens býr við
minnkandi fylgi almennings, hlýt-
ur fylgisaukning Sjálfstæðis-
flokksrns að byggjast m.a. á and-
stöðu hans við þá ríkisstjórn.
Þá segja sumir: Þessar skoðana-
kannanir benda einnig til þess, að
Gunnar Thoroddsen njóti mun
meira fylgis meðal sjálfstæð-
ismanna en Geir Hallgrímsson.
Nú segir Dagblaðið, að fylgi
Gunnars meðal sjálfstæðismanna
sé 2 á móti 1 hjá Geir. Ef menn
vilja taka mark á þessum tölum,
er augljóst, að það dregur saman
með þeim en ekki sundur, af þeirri
einföldu ástæðu, að áður hefur
sama blað sagt, að fylgi Gunnars
sé 3 á móti 1 hjá Geir. Samkvæmt
þessu fer fylgi Gunnars minnk-
andi í hlutfalli við fylgi Geirs og
er það í samræmi við minnkandi
fylgi ríkisstjórnarinnar og vax-
andi fylgi Sjálfstæðisflokksins í
stjórnarandstöðu. Og þeir, sem
vilja taka mark á skoðanakönnun-
um sem þessum, hljóta líka að
staðnæmast við þá tölu, að Albert
Guðmundsson njóti fylgis innan
við 6% sjálfstæðismanna og er þá
ljóst, að ekki blandar hann sér í
forystumál Sjálfstæðisflokksins,
eins og raunar hann sjálfur hefur
margsagt.
Samþykkt-
ir sjálf-
stæðismanna
Hér hefur verið sýnt fram á, að
staða ríkisstjórnarinnar í þinginu
er tæp, fyrst og fremst vegna þess
að ríkisstjórnin getur ekki treyst á
stuðning þeirra tveggja þing-
manna, sem lögðu upp í síðustu
pólitísku vegferð Gunnars Thor-
oddsens. Hér hefur einnig verið
sýnt fram á, fyrir þá, sem taka
mark á skoðanakönnunum Dag-
blaðsins, að þær sýna minnkandi
fylgi ríkisstjórnarinnar og minnk-
andi fylgi Gunnars Thoroddsens
meðal sjálfstæðismanna. Til við-
bótar þessum vísbendingum koma
samþykktir félagasamtaka innan
Sjálfstæðisflokksins, sem sýna
hvert stefnir fyrir ríkisstjórnina
og þá sjálfstæðismenn, sem hana
hafa stutt innan Sjálfstæðis-
flokksins.
. Geysifjölmennur aðalfundur
Heimdallar, samtaka ungra sjálf-
stæðismanna í Reykjavík, fyrir
skömmu, vakti mikla athygli. Sá
fundur sýndi, að Sjálfstæðisflokk-
urinn er í mikilli sókn meðal
æskunnar og er það staðfesting á
þeim fregnum, sem borizt hafa um
undanhald vinstri manna og
framsókn sjálfstæðismanna meðal
ungs fólks. Á þessum fundi var
kosið milli tveggja ungra manna í
formannssæti í þessu merka félagi
og var athyglisvert, að í málflutn-
ingi þeirra kom fram, að báðir
hljóta að teljast stjórnarandstæð-
ingar. Þessi fundur, sem að líkind-
unrer fjölmennasti aðalfundur í
sögu Heimdallar, samþykkti sér-
staka stjórnmálaályktun, þar sem
sagði m.a.: „Aðalfundur Heimdall-
ar, haldinn 10. maí 1981, telur, að
aldrei hafi verið eins brýnt og nú
að sjálfstæðismenn standi saman
um þær hugsjónir, er bundið hafa
þá saman í einum flokki í meira en
hálfa öld. Aldrei áður hefur heill
og framtíð íslenzku þjóðarinnar
verið eins undir því komin, að
hugsjónir sjálfstæðisstefnunnar
verði leiddar til öndvegis hér á
landi. Um leið er ljóst, að svo mun
ekki verða, nema þeir sjálfstæð-
ismenn, sem nú sitja í ríkisstjórn í
óþökk meirihluta sjálfstæð-
ismanna, segi sig úr ríkisstjórn-
inni.“
Um sömu helgi og þessi fjöl-
menni aðalfundur var haldinn í
Heimdalli, stóð þing Landssam-
bands sjálfstæðiskvenna. Þar var
einnig samþykkt stjórnmálaálykt-
un og í henni sagði m.a.: „Lands-
þing sjálfstæðiskvenna varar við
þeirri hættu, sem frjálsu atvinnu-
lífi er búin af stefnu núverandi
ríkisstjórnar ... Landsþing sjálf-
stæðiskvenna átelur harðlega að-
gerðarleysi stjórnvalda í uppbygg-
ingu atvinnulífsins .. . Það verður
að hefja djarfhuga sókn í nýtingu
orkunnar og koma á fót stóriðju,
sem skapar skilyrði fyrir almenn-
an iðnað og aukna tækniþekkingu.
Það verður ekki gert með þeirri
afturhaldsstefnu, sem nú ríkir ...
Landsþing sjálfstæðiskvenna átel-
ur harðlega þá lýðræðissinna, sem
leiða kommúnista til slíkra áhrifa
í málefnum þjóðarinnar, ekki sízt
öryggis- og varnarmálum lands-
ins, sem raun ber vitni, og er í
engu samræmi við kjörfylgi
þeirra."
Við setningu Landsþings sjálf-
stæðiskvenna, flutti Margrét S.
Einarsdóttir, formaður samtak-
anna, ræðu, sem vakti verulega
athygli, þar sem hún fjallaði m.a.
um stjórnarmyndunina og störf
núverandi ríkisstjórnar og sagði:
„Það segir sig sjálft, að aðstaða
þeirra manna, sem ekki hafa
heilsteyptan stjórnmálaflokk eða
þingstyrk að baki sér, hlýtur að
vera veik innan ríkisstjórnarinn-
ar, enda er æ betur að koma í ljós,
hverjir ráða ferðinni á skútunni.
Það er undarlegt, ef þeir, sem
kalla vilja sig lýðræðissinna, sjá
ekki þá hættu, sem er því samfara
að leiða kommúnista til slíkra
valda og áhrifa, sem nú ber vitni í
þjóðfélaginu."
Til enn frekari glöggvunar á
ríkjandi viðhorfum innan Sjálf-
stæðisflokksins til núverandi rík-
isstjórnar, má nefna nýja ályktun
Sambands ungra sjálfstæð-
ismanna, þar sem segir m.a.: „Sú
ríkisstjórn, sem nú situr, mótar
enga heildarstefnu í atvinnu- og
efnahagsmálum. Síðasta kák-
frumvarp orkumálaráðherra ber
þess glöggt vitni, svo og síðasta
útspil ríkisstjórnarinnar í efna-
hagsmálum, sem sýnir berlega, að
ríkisstjórnin hefur enga fastmót-
aða efnahagsstefnu, en miðar við
það eitt að stjórna frá degi til
dags.“ Þessi ályktun Sambands
ungra sjálfstæðismanna er at-
hyglisverð og í þessu sambandi
ekki úr vegi að minna á, að
varaformaður SUS er aðstoðar-
maður Gunnars Thoroddsens.
Allir þeir, sem fylgjast með
málum innan Sjálfstæðisflokks-
ins, vita, að þær samþykktir, sem
hér hefur verið vitnað til, lýsa vel
þeim sjónarmiðum,. sem ríkjandi
eru innan Sjálfstæðisflokksins til
ríkisstjórnarinnar. Þau eru ótví-
ræð og afdráttarlaus. Innan Sjálf-
stæðisflokksins er sterk og vax-
andi andstaða við núverandi ríkis-
stjórn og frumhlaup Gunnars
Thoroddsens og félaga hans.
Gunnar er
að einangrast
Þær ályktanir, sem hér hefur
verið vitnað til hjá félagasamtök-
um sjálfstæðismanna, óvissan i
þinginu og minnkandi fylgi í
skoðanakönnunum, sýna, að
Gunnar Thoroddsen er óðum að
einangrast innan Sjálfstæðis-
flokksins. Þeir verða færri og
færri á vettvangi flokksins, sem
eru tilbúnir til þess að halda uppi
vörnum fyrir ríkisstjórnina, störf
hennar og stefnu, raunar ekki
aðrir en ráðherrarnir sjálfir.
Fyrir u.þ.b. ári var mikið veður
gert út af því, að Gunnar Thor-
oddsen ætti vaxandi fylgi að fagna
innan Sjálfstæðisflokksins og m.a.
var á það bent, að fylgismenn
hans hefðu tekið við stjórn Sjálf-
stæðisfélagsins á Sauðárkróki.
Það hefur hins vegar ekki farið
eins hátt, að eftir síðasta aðalfund
þessa sama félags, eru stjórnar-
andstæðingar i ótvíræðum meiri-
hluta í stjórn þess.
Vaxandi andstaða við ríkis-
stjórnina innan flokksins og með-
al almennings, og þverrandi fylgi
Gunnars Thoroddsens sjálfs, hlýt-
ur að verða umhugsunarefni þeim
þingmönnum Sjálfstæðisflokks-
ins, sem ljáð hafa núverandi
ríkisstjórn stuðning með einum
eða öðrum hætti. Hafi stuðningur
við stjórnarmyndunina að„ mati
þessara þingmanna verið í sam-
ræmi við sjónarmið flokksmanna í
þeirra kjördæmum, þegar stjórnin
var mynduð, er óhætt að fullyrða,
að á því hefur orðið veruleg
breyting, svo að ekki sé meira
sagt, í sumum kjördæmum a.m.k.
Það hlýtur líka að verða þessum
þingmönnum nokkurt íhugunar-
efni, að stöðugur tvískinnungur í
afstöðu til ríkisstjórnarinnar og
málefna hennar, er ekki til þess
fallinn að efla trú og traust
kjósenda til þeirra. Stuðn-
ingsmenn ríkisstjórnarinnar í
þingliði sjálfstæðismanna standa
því á nokkrum tímamótum við lok
þessa þings og vonandi, að þeir
hugsi sitt mál vel og rækilega yfir
sumarmánuðina.