Morgunblaðið - 20.03.1982, Blaðsíða 12

Morgunblaðið - 20.03.1982, Blaðsíða 12
12 MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 20. MARZ 1982 Aðalfundur Verzlunarbankans: Aukning inn- lána nam 75,5% Samþykkt að gefa út 50% jöfnunarhlutabréf Aðalfundur Verzlunarbankans var haldinn sl. laugardag að Hótel Sögu. Fundarstjóri var Hjörtur Hjartarson og fundarritarar Gunnlaugur J. Briem og Magnús K. Finnsson. I upphafi fundarins minntist formaður bankaráðs Péturs Sæmundssen bankastjóra Iðnaðarbankans er lést 5. febrúar sl. Pétur átti sæti í stjórn Verzlunarsparisjóðsins öll þau ár er hann starfaði og var auk þess í fyrsta bankaráði Verzlunarbankans. Formaður bankaráðs, Pétur 0. Nikulásson stórkaupmaður, og Höskuldur Ólafsson bankastjóri fluttu ítarlegar skýrslur um starf- semi bankans á sl. ári. Jókst hún mjög að öllu umfangi, sérstaklega var innlánsþróun bankans mjög hagstæð á árinu og annað árið í röð er aukning innlána í bankan- um meiri en meðaltalsaukning bankakerfisins í heild. Hagur og rekstur bankans Niðurstöðutala rekstrarreikn- ings nam 121,4 millj. kr. Rekstr- artekjur hækkuðu um 74,9% frá fyrra ári, en rekstrargjöld um 78,6%. Vetína breytinga á vöxtum lækkuðu vaxtatekjur hlutfallslega á sama tíma og vaxtagjöld fóru hækkandi. Hagnaður til ráðstöf- unar var 1,3 milljónir kr., sem er 500 þús. kr. lægri upphæð en árið áður. Eigið fé bankans í árslok var 30,2 milljónir og hækkaði það um 9,2 milljónir frá fyrra ári. Er eigið fé bankans 11,4% af heildarinn- lánsfé og er það hlutfall með því hæsta, sem gerist í bankakerfinu. Hlutafé Verzlunarbankans var í árslok 12 milljónir króna eftir að gefin höfðu verið út 50% jöfnun- arhlutabréf. Þá samþykkti aðal- fundur að gefa út á þessu ári 50% jöfnunarhlutabréf og verður þá hlutafé í bankanum 18 milljónir. Samþykkt var að greiða hlut- höfum 4% arð. Hankinn opnaði í desember sl. nýtt útibú að Varmá í Mosfells- sveit og er það annað útibú bank- Frá aoalfundi: Sverrir Norland, for- maður bankaráðs, i ræðustóli. ans utan Reykjavíkur. Þá voru gagngerðar breytingar gerðar á útibúinu að Arnarbakka 2 í Breiðholti. Húsnæðið var stækkað að mun, en þrengsli voru farin að há þar vaxandi starfsemi. Aðal- framkvæmdir á vegum bankans voru þó enn bygging Húss verzlun- arinnar, en nú fer að hylla undir lokaáfanga þess. Starfsemi í þessu glæsilega húsi hefst á þessu ári. Bankinn mun í fyrstu koma sér upp afgreiðslu á 1. hæð hússins en að athuguðu máli hefur bankaráð Nýkjörið bankaráð Verzlunarbanka fslands. Frá vinstri: Arni Gestsson, Þor- valdur Guðmundsson, Sverrir Norland, Guðmundur H. Garðarsson, Leifur ísleifsson. ákveðið, að höfuðstöðvar bankans verði enn um sinn í Bankastræti 5. Með tilkomu starfsaðstöðu í Húsi verzlunarinnar opnast nýir mögu- leikar á ýmsum sviðum banka- reksturs. Bankinn hefur nú fyrir skömmu enn á ný sent rökstudda beiðni til yfirvalda um leyfi til gjaldeyrisviðskipta og mun verða unnið að því öllum árum, að það leyfi fáist. Innlán Heildarinnlán Verzlunarbank- ans námu í árslok 264 milljónum og jukust þau um 114 milljónir á árinu eða um 75,5% sem er meiri aukning en meðaltalsaukning bankakerfisins í heild. Innláns- aukningin er fyrst og fremst að þakka raunhæfari vaxtastefnu, er fylgt hefur verið undanfarin miss- eri. Innlán á verðtryggðum reikn- ingum jukust langmest, enda hef- ur binditími verðtryggðra innlána verið styttur í aðeins 6 mánuði og eru þeir reikningar því mjög að- gengilegir öllum þorra manna. Launþegarnir eru hlunnfarnir — líka um viðskiptabatann Mér kom skemmtilega á óvart, að Einar Már Guðmundsson skyldi hafa fengið 1. verðlaun hjá Almenna bókafélaginu. Þetta unga skáld er ekki mikið þekkt. Ég er að minnsta kosti i þeirra hópi sem ekki hafa gefið honum þann gaum sem skyldi. Auðvitað er ekki hægt að segja, að Ijóð hans séu borgaraleg i sniðum. Samt sem áður er ekki fyrir það að synja að góðborgar- ar þessa land.s geti ekki haft af þeim gaman. I einu Ijóða hans, sem ber yfirskriftina „Uppskrift", eru leiðbeiningar um, hvernig maður geti lifað af alla hræsnina í samfélaginu og halda þó sönsum. Upphafsorðin eru þessi: ef athv^lin iMinist frá borðinu vt lilvalio ao brjóla nokkra bolla. Þetta er gamalt hollráð og hefur m.a. óspart verið beitt í pólitík dægurmálanna. Það á ekki síst við þegar verið er að sannfæra laun- þega um, að í raun og veru séu engar afætur til í þessu þjóðfélagi nema hinn vinnandi maður. Launþeginn og viðskiptakjörin I Olafslögum var sú regla ákveðin við útreikning kaup- gjaldsvísitölu, að viðskiptakjörin skyldu dregin inn í hana með þeim hætti að það skyldi reiknað út hversu hagur þjóðarbúsins í heild út á við væri frá einu tímabili til annars. Það var talið eðlilegt, að ef viðskiptakjörin bötnuðu, fengju launþegar að njóta þess. A sama hátt tækju þeir á sig byrðarnar að sínum hluta, ef útflutningsverðið lækkaði borið saman við verð á innfluttum vörum. Þessi regla er eðlileg og raunar sjálfsögð. það var þess vegna mikið í húfi, að henni yrði fylgt eftir með eðli- legum hætti. Á sl. ári beitti ríkisstjórnin sér fyrir dýrtíðarráðstöfunum, sem fólu í sér verulega skerðingu á launakjörum. Það var eingöngu réttlætt með því að verðbólgan ryki að öðrum kosti upp úr öllu valdi. Þetta var auðvitað jafnrétt þá eins og það var þrem árum áð- ur, þegar stjórn Geirs Hallgríms- sonar beitti sér fyrir sams konar ráðstöfunum. I þessari lagasetningu var ákvæði, sem lítið fór fyrir og fáir veittu athygli. Það var sem sagt ákveðið að skírskotunin til við- skiptakjara skyldi ekki vera í gildi á sl. ári, einmitt þegar í hönd fór sá tími þegar þess var að vænta að launþegar högnuðust á ákvæðinu. eftir Halldór Blöndal Áhrif viðskiptakjara á kaup- gjaldsvísitölu hafa verið þessi: • 1. september 1979 lækkuðu launin um 1,82%. • 1. desember 1979 lækkuöu laun- in um 1,22%. • 1. marz 1980 lækkuðu launin um0,85%. • 1, júní 1980 var um nokkurn viðskiptabata að ræða, en þó svo lítinn að hann reiknaðist ekki. • 1. september 1980 lækkuðu laun um0,ll%. • 1. desember 1980 lækkuðu laun um0,47%. • 1. marz 1981 olli bati á við- skiptakjörum 0,84% hækkun kaupgjaldsvísitölu, en á móti komu þau ákvæði bráðabirgða- laganna, að öll Jaun í landinu skyldu lækka um 7% frá út- reikningi kauplagsnefndar. • 1. júní 1981 áttu laun að hækka um 0,9% vegna bættra við- skiptakjara, ef bráðabirgða- lögin hefðu ekki komið til. • 1. september 1981 áttu laun að hækka um 0,6% en til þess kom ekki af sömu ástæðum og áður. • 1. desember 1981 var um nokkra rýrnun á viðskiptakjör- um að ræða, sem ekki hefði reiknast inn í útreikning verð- bóta á laun. • 1. marz sl. voru áhrif viðskipta- kjarabreytinga til lækkunar á launum 0,6%. Eins og þessi upptalning ber með sér hafa launþegar aldrei not- ið áhrifa viðskiptakjarabreytinga, einungis goldið þeirra. Viðskipta- Það kom í hans hlut að skýra þing- heimi frá því, að launþegar væru sviknir um launahækkanir vegna viðskiptabatans. batinn 1. marz í fyrra var auðvitað inni í dæminu hjá ríkisstjórninni yfir kjaraskerðinguna, þegar hún var ákveðin með bráðabirgða- lögunum á gamlársdag. Leikur að vísitiiliini Það er vitaskuld rétt hjá tals- mönnum ríkisstjórnarinnr að ef einungis er tekin hækkun fram- færsluvísitölunnar „innan ársins", var hún verulega minni frá 1. febrúar 1981 til 1. febrúar 1982 en áður eða 41,9% á móti 58%. Dæm- ið lítur hins vegar allt öðruvísi út ef 12 mánaða tímabil er tekið mið- að við 1. nóvember á sl. ári. Þá hækkaði framfærsluvísitalan um 47,5% á móti 50,7% árinu áður. Skýringin á þessu er einfaldlega sú, að í sambandi við myntbreyt- inguna var verðhækkunaröldunni beint í ákveðinn farveg til þess að fegra þá mynd, sem framfærslu- vísitalan gefur af efnahagsráð- stöfununum í fyrra. Þetta er raun- ar staðfest í Hagtölum mánaðar- ins, sem Seðlabankinn gefur út, en í nýjasta hefti þess kemur fram að framfærslukostnaðurinn milli ára hafi hækkað um 50% á sama tíma og kaupmáttur kauptaxta minnk- aði um 1,2% og ofan í 4,9% rýrnun næsta ár á undan. Unga verðlaunaskáldið talar um að tilvalið sé að brjóta nokkra bolla til þess að beina athyglinni frá borðinu. A meðan verið sé að telja glerbrotin gefist tóm til að klípa svolítið utan af þjóðarkök- unni launþegum í óhag. Sjónarspil ríkisstjórnarinnar hefur í raun verið af þessum toga. Og vitaskuld verður ekki framhjá því gengið að 50 ára reynsla af stjórnmálum hefur kennt honum að velja „vissar" tölur, þótt þær segi ekki allan sannleik- ann. forysta verkalýðshreyfingarinnar hefur með tómlæti sínu gert þann leik auðveldari en ella. Hún hefur það auðvitað sér til afsökunar, að þjóðarhag hefur hnignað á undan- förnum misserum svo að ekki er um það að ræða, að raunveruleg ski'yrði séu til þess að launþegar geti vænst þess að bera það sama úr býtum og áður. Flugeldasýningar og pólitík Sýnt hefur verið fram á, að eðli ríkisstjórnarinnar sé hið sama og annarra vinstri stjórna, sem á undan henni hafa verið. Það sýna best stórfelldar lántökur erlendis, samfara því sem dregið hefur úr getu atvinnuveganna til þess að endurnýja framleiðslutæki sín eða leggja út á nýjar brautir. Á sama tíma hefur báknið þanizt út, skattheimta aukizt og virðist þar ekkert lát á. í útvarpsviðtali á fimmtu- dagsmorgun var svo að heyra á forsætisráðherra sem ástandið í landinu væri býsna gott, stórlega hefði dregið úr verðhækkunum og launþegar hefðu meira handa á milli en áður. Hætt er við, að margir láti segja sér þrem sinnum áður en þeir leggja trúnað á þessi orð. Sannleikurinn er sá, að menn vænta ekki neins af ríkisstjórn- inni úr þessu. Henni hefur verið sýnd mikil biðlund og til þess hef- ur auðvitað verið ætlazt, að fórnir launþega yrðu þegnar með því hugarfari að svigrúmið yrði notað til þess að búa í haginn fyrir framtíðina. Bráðabirgðasam- komulagið í haust var af þeim toga. Nú er aftur komið á daginn. Hann hefur gefið það heilræði, að jafnan skuli draga fréttir sjónvarps- ins í efa. að menn geta ekki vænzt þess að nýir kjarasamningar í maí skipti neinum sköpum þótt þar yrði sam- ið um grunnkaupshækkanir, sem eitthvað drægju, vita allir, að þær yrðu teknar til baka í sama mund og sveitarstjórnarkosningarnar yrðu afstaðnar. Það er sannarlega ekki öfundsvert í þessari þröngu stöðu að þurfa að bera ábyrgð á því hvernig staðið skuli að kjara- baráttunni fyrir hönd launþega á næstu vikum og mánuðum. Ríkisstjórnin fellur auðvitað ekki í þessum mánuði, ekki heldur í þeim næsta og vel mætti segja mér, að hún héldist út kjörtíma- bilið. En glæsisýningin er á enda. I því leikhúsi hefur tjaldið verið dregið fyrir og menn eru óðum að tínast út í raunveruleikann. Þar eru allir litir grárri og kaldari en á leiktjöldum ríkisstjórnarinnar. Bækurnar hans Helga Hálfdan- arsonar geyma marga perlu, sem getur hjálpað mönnum til að gera upp hug sinn. Ég freistast til þess hér i lokin að vitna til einnar þeirra: Klugcldunum ar lokio, áhorfcndurnir á braut — OR bvílikl myrkur. Einhvern veginn finnst mér ástand þjóðmálanna vera með þessum hætti nú á áliðnum vetri. Ég skal ekki fortaka, að reynt verði að bregða einhverjum stjörnuljósum á loft enn á ný til þess að dreifa athyglinni, en hitt er áreiðanlega rétt að áhorfend- urnir eru ekki lengur til staðar. Nú vilja menn fá raunverulegar aðgerðir, eitthvað sem hægt er að reiða sig á.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.