Morgunblaðið - 04.02.1983, Blaðsíða 17

Morgunblaðið - 04.02.1983, Blaðsíða 17
16 MORGUNBLAÐIÐ, FÖSTUDAGUR 4. FEBRÚAR 1983 MORGUNBLAÐIÐ, FÖSTUDAGUR 4. FEBRÚAR 1983 17 Útgefandi Framkvæmdastjóri Ritstjórar Fulltrúar ritstjóra Fréttastjórar Auglýsingastjóri hf. Árvakur, Reykjavík. Haraldur Sveinsson. Matthías Johannessen, Styrmir Gunnarsson. Þorbjörn Guðmundsson, Björn Jóhannsson. Freysteinn Jóhannsson, Magnús Finnsson, Sigtryggur Sigtryggsson. Baldvin Jónsson. Ritstjórn og skrifstofur: Aöalstræti 6, sími 10100. Auglýsingar: Að- alstræti 6, sími 22480. Afgreiösla: Skeifunni 19, sími 83033. Áskrift- argjald 150 kr. á mánuði innanlands. i lausasölu 12 kr. eintakið. Kvalræði þingmanna Atkvæðagreiðslan á alþingi um afstöðuna til ákvörðun- ar Alþjóðahvalveiðiráðsins um að banna hvalveiðar frá og með árinu 1986 var söguleg. Er ekki að efa að meðal landsmanna allra eru skoðanir álíka skiptar og meðal þingmanna. Afstaða manna ræðst ekki af því hvar þeir skipa sér í stjórnmála- flokka í hinni venjulegu dægur- baráttu og er ekki að efa að þessar umræður um hvalveið- arnar hafa komið verulegu róti á hug almennings. Hér er um mál þess eðlis að ræða að allir geta haft á því skoðun og auk þess blandast inn í það tengsl þjóðarinnar við umheiminn. Málavextir eru því þannig að hið síðasta orð hefur alls ekki verið sagt hér innan lands þótt fresturinn til að mótmæla banninu hafi runnið út aðeins fáeinum klukkustundum eftir að þingmenn gerðu samþykkt sína. Eiður Guðnason, alþingis- maður, á sérstakar þakkir skyldar fyrir að flytja hvala- málið inn á alþingi. Er ekki að efa, að Eiður var þeirrar skoð- unar fram á hinn síðasta dag, að meirihluti þings væri fylgj- andi því að mótmæla ákvörðun Alþjóðahvalveiðiráðsins um veiðibann. í forystugrein Morg- unblaðsins á þriðjudag var út frá því gengið vegna yfirlýsinga sjávarútvegsráðherra að hval- veiðibanninu yrði mótmælt um leið og varað var við afleiðing- um þess með hliðsjón af því að markaðir fyrir hvalaafurðir væru að lokast og óþörf áhætta væri tekin, ef við sætum bæði uppi með óseljanlegar hvalaf- urðir og ónýtan fiskmarkað í Bandaríkjunum. Hvorttveggja er auðvitað byggt á getgátum og færa má fyrir því rök, að okkur muni alltaf takast að selja hvalkjöt til Japans og náttúru- verndarsamtökin í Bandaríkj- unum séu háværari gagnvart okkur hér á landi í gegnum ís- lenska fjölmiðla en gagnvart al- menningi og fiskkaupendum í Bandaríkjunum. Með tillögu sinni flutti Eiður Guðnason þetta mikilvæga mál inn á þann vettvang, þar sem eðlilegt var að taka lokaákvörð- unina eins og í pottinn var búið. Eftir á má segja, að markmiðið sem Eiður stefndi að með til- lögu sinni hefði náðst ef hann hefði látið það ógert að flytja hana á þingi, því að þá hefði Steingrímur Hermannsson, sjávarútvegsráðherra, og ríkis- stjórnin átt síðasta orðið en ráðherrarnir vildu mótmæla hvalveiðibanninu eins og kunn- ugt er. Hin þinglega meðferð málsins að frumkvæði Eiðs Guðnasonar sýnir í hnotskurn vald alþingis yfir ríkisstjórn og er ekki oft sem þessi mörk fást dregin með jafn skýrum hætti. Grundvallarreglu þingræðisins hefur verið framfylgt í þessu máli, sjávarútvegsráðherra varð undir en ætlar þó ekki að bregðast við eins og ráðherrum ber samkvæmt grundvallarregl- unni, með því að segja af sér. Þetta er ein hlið þessa hvala- máls og ekki hin ómerkasta. Af ummælum þess talsmanns hvalavina í Bandaríkjunum sem vitnað hefur verið til hér á síð- um Morgunblaðsins, Christine Stevens, og titluð er forseti Dýraverndarstofnunar Banda- ríkjanna, má ráða að henni eru ekki kunnar allar hliðar um- ræðnanna hér á landi um hvala- málið. Hvers vegna vill forseti Dýraverndarstofnunarinnar ekki kannast við þrýsting frá bandarískum stjórnvöldum? Óþarft sýnist fyrir Christine Stevens að látast ekki vita um það, að utanríkisráðuneyti Bandaríkjanna blandaði sér í þetta mál, m.a. með því að bjóða Islendingum fiskveiðiaðstöðu í bandarískri lögsögu, ef hval- veiðbanninu yrði ekki mót- mælti. Eftir afskipti ráðuneyt- isins eiga íslensk stjórnvöld kröfu á því, að það sjái til þess að dýraverndarsamtökin fari ekki með fleipur í umsögnum um ísland og íslensk málefni í sambandi við hvalina. Til dæm- is ætti tafarlaust að gera upp- tækt veggspjald frá þessu sam- tökum þar sem fána íslands er stungið í blæðandi steypireyði. Verða bandarísk stjórnvöld og Sölumiðstöð hraðfrystihúsanna að sjá til þess ásamt með sendi- ráði íslands í Washington að umsvifalaust verði stöðvaður sá andróður sem hafinn er gegn ís- lendingum á fölskum forsend- um. Hitt er eins líklegt að dýra- verndarsamtökin gleymi íslandi um leið og hvölunum er borgið að þeirra mati. Ríkisstjórn íslands var alltof hægfara í þessu máli eins og svo mörgum öðrum. Það hefði átt að leiða það til lykta án þess að vera í tímaþröng. Málsmeðferð öll er ámælisvérð. Vitað var í fyrra að engin ástæða var til að taka á þessu máli með léttúð. Bréf 66 bandarískra öldunga- deildarþingmanna var m.a. til marks um það. íslenzkum stjórnmálamönnum bar skylda til að kynna sér málið allt ræki- lega og hefði átt að senda þing- nefnd til Bandaríkjanna að kanna viðbrögð þar og jafn- framt kynna íslenzk viðhorf. En það var látið undir höfuð leggj- ast. Þingmenn urðu svo að taka ákvörðun á tólftu stundu, mis- jafnlega illa undir það búnir. Niðurðstaðan er sú, að ekki er tekin áhætta á mikilvægum mörkuðum en atvinnu hval- veiði- og hvalskurðarmanna heima fyrir er stefnt í hættu. Gegn andróðri á erlendum mörkuðum höfum við ekkert vald en það er á valdi alþingis að létta undir með þeim sem verða fyrir tjóni vegna stöðvun- ar hvalveiða. Hvalveiöimálid Áskorun þingmanna til Reagans og Baldridge: /'14 Einsdæmi að svo margir þing- menn undirriti slíkar áskoranir Frá Gunnari Pálssyni, fréttaritara Morgunblaftsins í Washington. ÞAÐ hefur vakið athygli hval- verndarmanna bæði á Capitol Hill og utan, að íslenska þingið samþykkti með eins atkvæðis mun að mótmæla ekki banni Alþjóðahvalveiðiráðsins. Er meirihlutaákvörðun þingsins einkar forvitnilega í Ijósi þjóðarhagsmuna íslendinga, sem í veði voru. Þegar spurt er, hvort bandarísk stjórnvöld hefðu séð í gegnum fingur við íslendinga, ef þeir hefðu haldið áfram veiðum eftir 1985, er vert að gaumgæfa eftirfarandi atriði: 1. Meirihluti öldungadeildar Bandaríkjaþings, 66 þingmenn, undirrituðu í ágúst áskorun til M. Baldridge viðskipta um harðar refsiaðgerðir gegn þjóð- um sem mótmæltu hvalveiði- banninu. 2. Stór hluti fulltrúadeildar Bandaríkjaþings, 65 þingmenn, sendu í júní sl. áskorun til Reagans, Bandaríkjaforseta, þar sem segir m.a.: Að mótmæli hvalveiðiþjóða, þar á meðal ís- lands, séu „bein ögrun við ásetning Bandaríkjanna að beita Telly og Packwood-Magn- usson-lögunum gegn löndum, sem virða að engu reglur Al- þjóðahvalveiðiráðsins. ónefndur starfsmaður á Capitol Hill, tjáði Morgunblað- inu, að það væri einsdæmi, að svo stór hluti þingmanna, í báð- um þingdeildum, undirrituðu áskorun sem þessa. 99 Ólíklegt að Japanir haldi út til lengdar — segir Dennis Phelan um hvalveiðideiluna U Frá Gunnari Pálssyni, fréttaritara Morgunblaðsins í Washington. „VIÐ fögnum ákvöröun ís- lendinga og því raunsæi þeirra aö hafa ákveðið að slík ákvörðun þjónaði hagsmunum þeirra betur en áframhald hvalveiða," sagði ráðgjafi Packwoods, öldungadeildar- þingmanns, Dennis Phelan, sem jafnframt er starfsmaður viðskiptanefndar öldunga- deildarinnar. Phelan var að því spurður, hvort nú yrði hart eftir því gengið, að íslendingar hættu notkun kalda skutulsins á þessu ári, þrátt fyrir að ís- lendingar hefðu ákveðið að hætta hvalveiðum fyrir lok árs- ins 1985. Hann svaraði: „Megintak- markið var að fá hvalveiðiþjóð- irnar til að mótmæla ekki banni Alþjóðahvalveiðiráðsins. Má segja, að það hafi verið nokkurs konar „drengskaparsamþykkt", sað ef viðkomandi aðilar legðu þessu aðalkappsmáli lið, þá verði reynt að sýna sveigjanleika í veigaminni málum, þrátt fyrir að kaldi skutullinn sé öllum áhugamönnum um hvalavernd þyrnir í augum. Phelan kvaðst ekki líta svo á, að ákvörðun ís- lendinga kæmi til með að hafa teljandi áhrif á afstöðu Japana. Þó íslendingar hætti að selja hval til Japan, hefði það engin veruleg áhrif, þar sem hvalkjöt sér Japönum fyrir minna en 1% af eggjahvítuþörf þeirra og væri hvalveiðiiðnaðurinn ekki nema örlítið brot af þjóðartekjum Jap- ana. í rauninni, sagði Phelan, er erfitt að skilja afstöðu Japana öðruvísi en svo, að þeir vilji gera úr þessu kynþáttaþrætu ein- hverskonar, þ.e.a.s. að þeir vilji með mótþróa sínum sýna að Austurlandamenn geti staðið uppi í hárinu á Vesturlanda- búum á hverju sem gengur. En, sagði Phelan að lokum, mér finnst ólíklegt, að þeir haldi þetta út til lengdar. 3. 1 vitnaleiðslum fyrir undir- nefnd utanríkismálanefndar fulltrúadeildarinnar í septem- ber spurði Don Bonker, deildar- fulltrúi, John Byrne, formann sendinefndar Bandaríkjanna hjá Alþjóðahvalveiðiráðinu, varðandi aðgerðir viðskipta- ráðuneytisins ef lönd þar á meðal ísland mótmæltu bann- inu. Byrne svaraði með því að benda á, að skref þau er tekin yrðu, væru skýrt tiltekin í lög- um. „Væntanlegar ráðstafanir okkar liggja skýrt fyrir, við hyggjumst fylgja þeim eftir." 4. í sömu vitnaleiðslum fyrir und- irnefnd utanríkismálanefndar, sagði Craig Van Note, fram- kvæmdastjóri sambands 35 um- hverfis- og dýraverndunarhópa, eftirfarandi: Við teljum, að Telly-viðbótarlögin síðan Packwood-Magnusar-lögin, hafi gefið Alþjóðahvalveiðiráðinu klær til að berjast með í fyrsta skipti, enda hefur hvaladráp minnkað frá 50 þúsundum hvöl- um fyrir 10 árum í um 14 þús- und hvali í ár. Við mælum með því, að Bandaríkin beiti þessu vopni sínu áfram. Síðan bætir hann við: Við megum ekki leyfa pólitískum hagkvæmissjónarmiðum að ráða örlögum þúsunda hvala enn einu sinni. Ljóst er að floti Hvals verður verkefnalaus á áramótum 1986. Ljósm. Mbl. Kmilía. Hvalveiðar á úthöfiinum verða einnig bannaðar Veiðar frumbyggja einvörðungu heimilaðar eftir áramót 1986 „ÞAÐ SEM snertir okkur eru einvörðungu veiðar frá strand- stöð, það er hvalveiðistöðinni í Hvalfirði. Við erum ekki með aðrar hvalveiðar, að undan- skyldum hrefnuveiðum sem stundaðar eru á smábátum frá „Mjög lofsvert framtak sem tekið verður eftiru — segir Don Bonker fulltrúadeildarþingmaður Frá Gunnari Pálssyni, fréttaritara Morgunblaðsins í Washington. „ÞETTA er mjög lofsvert framtak hjá Islendingum, sem ég tel að tekið verði eftir og kannski ekki sízt í þeim lönd- um, sem enn stunda hvalveið- ar í hagnaðarskyni“, sagði Don Bonker, fulltrúadeildar- þingmaður. Aðspurður um það, hvort banda- rísk stjórnvöld hygðust á einhvern hátt leitast við að bæta íslendingum tapið af stöðvun hvalveiða, sagðist Bonker ekki vita af slíkum ráða- gerðum. „Það hefur ekki verið stefna okkar „að verðlauna" þjóðir fyrir að forðast vítavert athæfi, en það breytir engu um það, að við gleðjumst mjög yfir ákvörðun ís- lendinga", sagði Bonker. Islendingar eru ekki fyrstir til að mótmæla ekki Frá Gunnari Pálssyni, fréttaritara Morgunblaðsins í Washington. ISLENDINGAR eru ekki fyrsta aðildarþjóð Alþjóðahvaiveiði- ráðsins sem bjarga sér frá ákvæðum Telly Packwoods- Magnússonar-laganna, því að Spánn t.d. mótmælti kvóta fyrir hvali eftir fund Alþjóðahval- veiðiráðsins 1979. Bandarísk verndarsamtök hvöttu til að ákvæðum Telly og Packwood- Magnússonar-laganna yrði beitt. Þá var skilaboðum komið áleiðis gegnum sendiráð og Spánverjar ákváðu að halda sig við kvóta Alþjóðahvalveiði- ráðsins, en fara fram á endur- skoðun hans á næsta fundi ráðs- ins. Suður-Kórea t.d. mótmælti tak- mörkun á notkun kalda skutulsins eftir fund Alþjóðahvalveiðiráðsins 1980. Bandarísk stjórnvöld vöruðu við því, að gripið kynni að verða til Telly og Packwood-Magnússonar- laganna. Suður-Kórea hét því þá munnlega, að landið mundi hlíta stefnu Alþjóðahvalveiðiráðsins. Taiwan var sakað um 1981, að hafa brotið takmarkanir Alþjóðahval- veiðiráðsins varðandi ákveðna hvalategund. Bandaríkin hótuðu að beita Telly og Packwood-Magnús- sonar-lögunum og landið bannaði hvalveiðar með öllu sama árið. Norðurlandi. Umræddar út- hafsveiðar eru stundaðar á verk- smiðjuskipum og koma okkur því ekki við. Slíkar veiðar verða einnig bannaðar, þó tímasetning banns á þeim sé önnur en á strandstöðvaveiðum. Einu hvalveiðarnar sem leyfðar verða eftir áramótin 1986, miðað við óbreytt ástand, eru veiðar frum- byggja, en með því er átt við þá, sem neyta sjálfir þess sem þeir veiða,“ sagði Kjartan Júlíusson í sjávarútvegsráðuneytinu, en hann er fulltrúi okkar í Alþjóða hvalveiðiráðinu. Kjartan var spurður hvern- ig hvalveiðum hérlendis yrði háttað fram til áramóta 1986. Hann sagði að enginn gæti sagt fyrir um hver kvótaskipt- ingin yrði á næstu tveimur ár- um, þ.e. 1984 og 1985, því kvót- arnir væru ákveðnir þannig, að vísindanefnd hvalveiði- ráðsins gerði tillögur til svonefndrar tækninefndar og hún legði síðan tillögur fyrir aðalfund hvalveiðiráðsins, sem tæki endanlegar ákvarð- anir. Óljóst væri því um veið- ar þessi tvö ár, nema hvað varðaði sandreyði, en þar gild- ir svonefndur „blokkkvóti", sem gildir í ákveðin ár, þ.e. frá 1980 til 1985. Hámarksveiði á því tímabili er 504 dýr og aldr- ei fleiri en 100 á ári, meðaltal- ið er því 84 dýr á ári. Hvað varðar árið 1983 í öðr- um hvalategundum þá hefur langreyðarkvótinn lækkað úr 194 í 167. Hrefnuveiðikvótinn sem er sameiginlegur fyrir ís- land og Noreg var í fyrra 320 dýr, en verður 300 dýr í ár. Má reikna með að hlutur íslands verði um 188 hrefnur af þess- um 300. Tímasetning banns á út- hafsveiðum er frá árinu 1985 til 1986, þar sem veiðitímabil- ið dreifist á þau ár, en strandstöðvabannið á áramót- um 1986, eins og komið hefur fram. Arni Grétar Finnsson forseti bæjarstjórnar Hafnarfjarðar: „Tel ákvörðun Alþingis ranga u „ÉG TEL þessa ákvörðun Alþingis mjög ranga, það var rangt aft mót- mæla ekki hanninu," sagði Árni Grét- ar Kinnsson forseti bæjarstjórnar Hafnarfjarðar er hann var inntur álits á úrslitum atkvæðagreiðslunnar í Al- þingi í fyrrakvöld, þar sem meirihluti þingmanna ákvað að hvalveiðibanni Alþjóðahvalveiðiráðsins skyldi ekki mótmælt. „Hvalveiðarnar eru þýðingar- miklar fyrir landið í heild, og ýmsa . staði, sérstaklega í Hafnarfirði. Ég tel að við eigum ekki að láta ein- hverja útlenda þrýstihópa segja okkur fyrir verkum. Það eitt hefði átt að nægja til að banninu væri mótmælt, að haft var í hótunum við okkur erlendis frá,“ sagði Árni Grétar Finnsson. Bæjarstjórn Hafnarfjarðar gerði svofellda samþykkt á fundi sínum l.febrúar sl. um hvalveiðimálið: „Bæjarstjórn Hafnarfjarðar vek- ur athygli á mikilvægi hvalveiða fyrir atvinnulíf bæjarins og telur óeðlilegt að látið sé undan órök- studdum þrýstingi utanaðkomandi aðila um bann við hvalveiðum. Bæj- arstjórnin skorar á ríkisstjórn og Alþingi að mótmæla hvalveiðibanni því sem boðað hefur verið." Hvalyeiðibann endurskoð- að í síðasta lagi árið 1990 Stöð Hvals hf í Hvalfirði SAMÞYKKT Alþjóðahvalveiðiráðs- ins varðandi hvaiveiðibannið felur í sér að endurskoða á bannið ekki síðar en 1990 með tilliti til stærðar hvalastofnanna, að sögn Kjartans Júlíussonar fulltrúa Islands í Al- þjóðahvalveiðiráðinu. Kjartan sagði að samþykkt þessi væri fólgin í tilvitnun í 10. grein viðauka við Alþjóðasáttmál- ann, sem fjallar um flokkun hvalastofna og hljóðar hún svo: „Hvað sem líður öðrum ákvæð- um 10. gr. laganna eru allar hval- veiðar frá strandstöðvum bannað- ar eftir 1986 og úthafsveiðar eftir 1985—86. Er þá átt við hvalveiðar í atvinnuskyni og gegnir einu hver hvalategundin er. Þetta ákvæði verður endurskoðað í ljósi vísinda- legrar þekkingar og ekki seinna en 1990 mun nefndin gera upp hug sinn til veiðibannsins, taka til at- hugunar breytingar á því og ákvörðun um veiðikvóta."

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.